Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาเซฟาเลกซิน (Cefalexin or Cephalexin) เป็นยาในกลุ่มเซฟาโลสปอริน (Cephalospo rin) รุ่นที่ 1 (First generation) สามารถต่อต้านแบคทีเรียชนิดแกรมบวกและแบคทีเรียชนิดแกรมลบได้บางจำพวก โดยตัวยามีกลไกยับยั้งการสร้างผนังเซลล์ของแบคทีเรีย แต่ไม่สามารถนำมารักษาการติดเชื้อจากไวรัสได้ ทางคลินิกใช้ยาเซฟาเลกซินในการรักษาการติดเชื้อแบคทีเรียที่หูชั้นกลาง ข้อต่อ ผิวหนัง ทางเดินปัสสาวะ หรือนำมาใช้รักษาอาการปอดบวม เจ็บคอ หรือใช้ป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียในบริเวณเยื่อบุหัวใจ ยาเซฟาเลกซินไม่สามารถต่อต้านกลุ่มแบคทีเรียที่ดื้อต่อยานี้ได้ ตัวอย่างของแบคทีเรียที่ดื้อยานี้เช่น Methicillin-resistant staphylococcus aureus, Enterococcus หรือ Pseudomonas อีกทั้งห้ามใช้กับผู้ป่วยที่แพ้ยากลุ่มเพนิซิลลิน (Penicillin) อีกด้วย

รูปแบบของยาแผนปัจจุบันของยาเซฟาเลกซินจะเป็นยาชนิดรับประทาน ยาเซฟาเลกซินมีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารได้ดี แต่ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานพร้อมอาหาร เมื่อตัวยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนได้ประมาณ 15% ตัวยานี้สามารถซึมผ่านรกและออกมากับน้ำนมของมารดาได้ แต่ยานี้จะไม่ซึมผ่านเข้าน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง ยาเซฟาเล็กซินจะไม่ถูกเปลี่ยนโครงสร้างใดๆจากตับ ร่างกายจะใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงในการกำจัดตัวยาออกจากกระแสเลือด 50% และผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะโดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมีแต่อย่างใด

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุยาเซฟาเลกซินลงในบัญชียาหลักแห่งชาติโดย ระบุเงื่อนไขให้ใช้กับการติดเชื้อแบคทีเรียแกรมบวกโดยเฉพาะเชื้อ S.aureus (Staphylococcus aureus) ในผู้ป่วยที่แพ้ Penicillin แบบไม่รุนแรง รวมถึงการติดเชื้อในชุมชนจากแบคทีเรียแกรมลบบางชนิดเช่น เชื้อ E.coli (Escherichia coli) เป็นต้น

ยาเซฟาเลกซินจัดอยู่ในหมวดยาอันตราย การใช้ยานี้จึงควรอยู่ภายใต้คำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น ผู้ป่วย/ผู้บริโภคไม่สมควรไปหาซื้อยานี้มารับประทานด้วยตนเอง

เซฟาเลกซินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เซฟาเลกซิน

ยาเซฟาเลกซินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

เซฟาเลกซินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาเซฟาเล็กซินคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์สารที่มีชื่อว่า Peptidoglycan ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญในผนังเซลล์ของแบคทีเรีย ทำให้แบคทีเรียหยุดการเจริญเติบโตไม่สามารถขยายพันธุ์ต่อได้และตายลงในที่สุด

เซฟาเลกซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเซฟาเลกซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาน้ำชนิดรับประทาน/ยาผงละลายน้ำก่อนรับประทาน ขนาด 125 และ 250 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร
  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาด 250 และ 500 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 250 และ 500 มิลลิกรัม/เม็ด

เซฟาเลกซินมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาเซฟาเลกซินมีขนาดรับประทานได้หลากหลายขึ้นกับการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดใด ของอวัยวะอะไร และความรุนแรงของอาการ ซึ่งจะต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในที่นี้ข้อยกตัวอย่างเช่น

ก. สำหรับรักษาอาการคออักเสบ (Pharyngitis):

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 250 มิลลิกรัมทุก 6 ชั่วโมง หรือ 500 มิลลิกรัมทุก 12 ชั่วโมง
  • เด็กอายุมากกว่า 1 ปี: รับประทานครั้งละ 12.5 - 25 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุก 12 ชั่วโมง
  • เด็กอายุน้อยกว่าหรือเท่ากับ 1 ปี: ขนาดใช้ยาขึ้นน้ำหนักตัวเด็กและดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

ข. สำหรับรักษาการติดเชื้อที่ผิวหนังหรือเนื้อเยื่อต่างๆของร่างกาย:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 250 มิลลิกรัมทุก 6 ชั่วโมง หรือ 500 มิลลิกรัมทุก 12 ชั่วโมง
  • เด็ก: รับประทานครั้งละ 12.5 - 25 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุก 12 ชั่วโมง

ค. สำหรับรักษาการติดเชื้อของต่อมลูกหมาก:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 500 มิลลิกรัมทุก 6 ชั่วโมงเป็นเวลา 14 วัน
  • เด็ก: การติดเชื้อต่อมลูกหมากเป็นโรคในผู้ใหญ่จึงยังไม่มีข้อมูลการใช้ยานี้ในเด็ก

*อนึ่ง ยาเซฟาเลกซินสามารถทนกรดในกระเพาะอาหารได้ก็จริง แต่การรับประทานในช่วงท้องว่างจะทำให้การดูดซึมตัวยาดีกว่าการรับประทานยาพร้อมอาหาร

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาเซฟาเลกซิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเซฟาเลกซินสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาเซฟาเลกซินให้ตรงเวลา

เซฟาเลกซินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเซฟาเลกซินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น เกิดแผลในปาก คันบริเวณอวัยวะเพศ ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน อ่อนเพลีย ปวดท้อง ปวดศีรษะ

*กรณีที่มีอาการดังต่อไปนี้ ต้องรีบหยุดใช้ยานี้แล้วรีบพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉินเช่น ผื่นคันเต็มตัว ใบหน้าบวม ปากบวม บวมตามข้อพับ มีไข้สูง ตัวเหลืองตาเหลือง หรือมีอาการเลือดออกง่ายกว่าปกติ

มีข้อควรระวังการใช้เซฟาเลกซินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้เซฟาเลกซินอย่างไร?

  • ห้ามใช้กับผู้แพ้ยานี้หรือแพ้ยากลุ่มเซฟาโลสปอริน (Cephalosporin)
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานยานี้หรือหยุดการใช้ยานี้ด้วยตนเองโดยมิได้ปรึกษาแพทย์
  • การใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร ผู้สูงอายุ และเด็ก จะต้องได้รับคำสั่งจากแพทย์เท่านั้น
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคตับ โรคไต หรือโรคที่เกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร ด้วยตัวยานี้ อาจก่อให้เกิดความรุนแรงของโรคได้มากยิ่งขึ้น
  • กรณีพบอาการแพ้ยานี้ต้องหยุดใช้ยาทันทีแล้วรีบนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • การรับประทานยาเซฟาเลกซินในรูปแบบของ
    • ยาแคปซูล - ยาเม็ด ให้ดื่มน้ำตามอย่างพอเพียง
    • กรณียาน้ำแขวนตะกอนให้เขย่าขวดเพื่อตัวยากระจายตัวได้ดีก่อนรับประทานทุกครั้ง
  • ยานี้อาจทำให้เกิดอาการวิงเวียนศีรษะได้ กรณีมีอาการดังกล่าวควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวด ยานพาหนะใดๆหรือการทำงานกับเครื่องจักร
  • กรณีที่เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ที่รบกวนการดำเนินชีวิตประจำวัน ผู้ป่วยควรกลับมาปรึกษาแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • กรณีใช้ยานี้แล้วอาการป่วยไม่ทุเลาภายในเวลาประมาณ 3 - 4 วันหรือมีอาการหนักขึ้น ควรกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเซฟาเลกซินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เซฟาเลกซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเซฟาเลกซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเซฟาเลกซินอย่างไร?

ควรเก็บรักษายาเซฟาเลกซินคือ

  • ยาเม็ด - ยาแคปซูล - ยาผงก่อนผสมน้ำ: สามารถเก็บในอุณหภูมิห้องที่เย็น
  • ยาน้ำชนิดรับประทานหรือยาผงที่ผสมน้ำแล้ว: เก็บยาในอุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส(Celsius)
  • ยาทุกรูปแบบต้องไม่เก็บในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เซฟาเลกซินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเซฟาเลกซินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Celex (เซเล็กซ์) Millimed
Cephalexyl (เซฟาเลซิล) Bangkok Lab & Cosmetic
Cephin (เซฟิน) General Drugs House
Farmalex (ฟาร์มาเล็กซ์) Farmaline
Faslex (ฟาสเล็กซ์) Pharmahof
Felexin (เฟเลซิน) Remedica
Keflex (เคเฟล็กซ์) DKSH
Mycef (มายเซฟ) Unique
Sialexin (ซิเอเลซิน) Siam Bheasach
Sporicef (สปอริเซฟ) Ranbaxy
Sporidin (สปอริดิน) Ranbaxy
Suphalex (ซูฟาเล็กซ์) Suphong Bhaesaj
Teplexin (เทเพล็กซิน) T P Drug
Toflex (โทเฟล็กซ์) T.O. Chemicals
Ulflex (อัลเฟล็กซ์) Utopian
Zeplex (เซเพล็กซ์) M & H Manufacturing

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Cephalosporin [2015,Oct24]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Cefalexin [2015,Oct24]
  3. http://www.drugs.com/pro/cephalexin.html [2015,Oct24]
  4. http://www.cimsasia.com/Thailand/drug/search?q=Cefalexin&page=0 [2015,Oct24]
  5. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/85#item-8587 [2015,Oct24]
  6. http://www.traveldoctor.com.au/files/editor_upload/File/CMI/Keflex%20CMI%20CMR04780.pdf [2015,Oct24]
  7. http://www.drugs.com/drug-interactions/cephalexin-index.html?filter=2&generic_only=#M [2015,Oct24]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน sirikul
Frame Bottom