Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ขาดวิตามินบี12 

บทนำ

ยาโคบาลามิน (Cobalamin) หรืออาจเรียกว่ากลุ่มยาวิตามิน บี12 (Vitamin B12) ที่สามารถแบ่งย่อยได้อีก 4 ชนิดย่อยคือ Cyanocobalamin, Hydroxocobalamin, Adenosyl cobalamin และ Methylcobalamin โดยทั้ง 4 ชนิดมีคุณสมบัติการเป็นวิตามินที่เหมือนกัน ต่างกันที่โครงสร้างเคมีที่ต่างกันเล็กน้อยเท่านั้น

โดยทั่วไปวิตามินบีทุกชนิดรวมถึงวิตามิน บี12 มีหน้าที่โดยรวมคือช่วยให้ร่างกายเปลี่ยน แปลงสารอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตไปเป็นน้ำตาลกลูโคส (Glucose) ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานของร่างกายมนุษย์ นอกจากนี้วิตามินบีรวมถึง บี12 ยังทำให้ร่างกายใช้สารอาหารประเภทไขมันและโปรตีนให้เกิดประโยชน์อีกด้วย วิตามินบีรวมถึง บี12 เป็นสารอาหารที่ละลายน้ำได้ดี จึงเป็นเหตุผลที่ทำให้ร่างกายไม่สามารถสะสมวิตามินบีรวมถึง บี12 ได้มากเท่าใดนัก

อย่างไรก็ตามหน้าที่หลักๆของยาโคบาลามิน/วิตามิน บี12 มีดังนี้

สำหรับอาการของผู้ที่ได้รับสารโคบาลามินน้อยเกินไปจะแสดงออกโดยมีอาการอ่อนเพลีย หายใจลำบาก ท้องเสีย กระสับกระส่าย มีอาการชา เจ็บเหมือนมีหนามแทงที่ปลายนิ้ว หากร่างกายขาดโคบาลามินขั้นรุนแรงจะเป็นเหตุให้เส้นประสาทเสียหายมากยิ่งขึ้น

อาจจัดกลุ่มประชาชนและผู้บริโภคที่มีความเสี่ยงต่อการขาดโคบาลามินได้ดังนี้

ในทางคลินิกได้นำยาโคบาลามินมาใช้ในการรักษาอาการโลหิตจางจากการขาดวิตามิน บี12 ซึ่งจะมีอาการอ่อนเพลีย ผิวซีด ท้องเสีย น้ำหนักลด เป็นไข้ ชาหรือไม่ก็เจ็บเหมือนโดนเข็มทิ่มที่มือหรือเท้า มีความจำถดถอย และหงุดหงิด แพทย์จะรักษาอาการเหล่านี้โดยให้วิตามิน บี12 ในปริมาณสูงทั้งประเภทยารับประทานและยาฉีด

มีแหล่งอาหารที่สามารถพบวิตามินบี 12 ได้อย่างมากมายเช่น เนื้อหมู เนื้อปลา เนื้อวัว หอย ไข่ นม เครื่องในสัตว์เช่น ตับ ไต เป็นต้น

ความต้องการวิตามิน บี12 จะขึ้นกับช่วงอายุของแต่ละบุคคล รวมถึงเพศ สถานะทางสุขภาพเช่น สตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร ผู้ป่วยด้วยโรคต่างๆที่ร่างกายจะต้องการวิตามิน บี12 เพิ่มสูงขึ้น

การใช้ยาโคบาลามิน/บี12 ถือเป็นเรื่องปลายทาง ที่จริงเราควรใช้การบริโภคอาหารที่มีประ โยชน์ 5 หมู่เพื่อให้ร่างกายได้วิตามินนี้อย่างพอเพียง แต่หากจำเป็นผู้ป่วยจะต้องปฏิบัติและใช้ยานี้/ยาวิตามิน บี12 ตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด

โคบาลามินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โคบาลามิน

ยาโคบาลามินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

โคบาลามินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

โคบาลามินมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการชีวะสังเคราะห์ และระบบเผาผลาญสารอาหารต่างๆของร่างกาย ทำให้เกิดการสังเคราะห์ DNA และ RNA ช่วยให้เซลล์ระบบประสาทพัฒนาและเจริญแข็งแรง นอกจากนี้โคบาลามินยังทำให้เกิดการสร้างเม็ดเลือดแดงและทำให้ระบบการทำงานของหลอดเลือดเป็นไปอย่างปกติ ด้วยหน้าที่และกลไกดังกล่าวจึงทำให้ยาโคบาลามินมีฤทธิ์ในการรักษาตามสรรพคุณ

โคบาลามินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโคบาลามินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาฉีด ขนาด 500 และ 1,000 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 50 ไมโครกรัม/เม็ด
  • ยาเม็ดชนิดรับประทานที่ผสมร่วมกับวิตามิน บี1 และ บี6

โคบาลามินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาโคบาลามินมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาเช่น

ก. สำหรับอาการโลหิตจางจากการขาดวิตามิน บี12:

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 1,000 ไมโครกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 7 วัน เมื่ออาการดีขึ้น ให้ฉีดยา 1,000 ไมโครกรัมวันเว้นวันเป็นเวลา 7 วัน จากนั้นให้เว้นระยะเวลาการให้ยาเป็นทุกๆ 3 - 4 วันเป็นเวลาอีก 2 - 3 สัปดาห์ ผู้ป่วยส่วนมากมักจะได้รับยานี้ต่ออีกเดือนละครั้งขนาด 100 - 1,000 ไมโครกรัม
  • เด็กแรกเกิด/เด็กอ่อน: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อหรือฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง 0.2 ไมโครกรัม/น้ำ หนักตัว 1 กิโลกรัมเป็นเวลา 2 วัน จากนั้นฉีดยาขนาด 1,000 ไมโครกรัมเป็นเวลา 2 - 7 วัน ขนาดยาที่คงระดับการรักษาให้ฉีด 100 ไมโครกรัม/เดือน
  • เด็กเล็กจนถึงเด็กโต: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อหรือฉีดยาเข้าใต้ผิวหนังขนาด 30 - 50 ไมโคร กรัมวันละครั้งเป็นเวลา 2 สัปดาห์หรือมากกว่านั้น ขนาดยาที่คงระดับการรักษาให้ฉีดยา 100 ไม โครกรัม/เดือน

ข. สำหรับรักษาภาวะร่างกายขาดวิตามิน บี12:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานขนาด 25 - 250 ไมโครกรัมวันละครั้งโดยควรรับประทานหลังอาหาร
  • เด็ก: ใช้เป็นยาฉีดโดยฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อหรือเข้าใต้ผิวหนังขนาด 0.2 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมเป็นเวลา 2 วัน จากนั้นให้ฉีดยาขนาด 1,000 ไมโครกรัม/วันเป็นเวลา 2 - 7 วัน แล้วฉีดยาขนาด 100 ไมโครกรัม/สัปดาห์เป็นเวลา 1 เดือน และแพทย์จะเป็นผู้สั่งจ่ายยานี้ต่อไปอีก โดยพิจารณาจากการตอบสนองของผู้ป่วยเป็นกรณีๆไป

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาโคบาลามิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาโคบาลามินสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาโคบาลามินตรงเวลา

โคบาลามินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาโคบาลามินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น มีอาการปวดท้อง มีเลือดออกจากเหงือกหรือจากจมูก ปากและเล็บมือมีสีคล้ำ เจ็บหน้าอก มีอาการไอ ปัสสาวะน้อยลง หายใจเร็ว แน่น/อึดอัด หลอดเลือดในบริเวณลำคอขยายตัวทำให้มอง เห็นได้ชัด วิงเวียน อ่อนเพลีย ปวดตา ปวดศีรษะ มีผื่นคัน เหงื่อออกมาก มีการหายใจและภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ผิวซีด น้ำหนักตัวเพิ่ม แน่นหน้าอก

มีข้อควรระวังการใช้โคบาลามินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้โคบาลามินเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้หรือแพ้ส่วนประกอบในสูตรตำรับยานี้
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • การใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ ควรต้องมีคำสั่งจากแพทย์เสมอ
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโคบาลามินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โคบาลามินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโคบาลามิน/บี12 มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาโคบาลามินอย่างไร

ควรเก็บยาโคบาลามินในช่วงอุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โคบาลามินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโคบาลามินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Ampavit (แอมพาวิต) ANB
B Twelve P (บี ทเวลฟ์ พี) PP Lab

บรรณานุกรม

  1. https://umm.edu/health/medical/altmed/supplement/vitamin-b12-cobalamin [2016,Jan2]
  2. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Ampavit/ [2016,Jan2]
  3. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/B%20Twelve%20P/ [2016,Jan2]
  4. http://www.drugs.com/drug-interactions/arsenic-trioxide-with-cyanocobalamin-236-0-754-0.html [2016,Jan2]
  5. https://www.sharecare.com/health/vitamin-b12/how-cyanocobalamin-vitamin-b12-stored [2016,Jan2]
  6. http://www.mims.co.uk/drugs/cardiovascular-system/anaemia-neutropenia/cyanocobalamin [2016,Jan2]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน mim_jubu smai Aooaao
Frame Bottom