Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กระเพาะอาหาร  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ท้องอืด  อาหารไม่ย่อย 

บทนำ

ยาอีโนเป็นยาชื่อการค้าของยาลดกรดและบรรเทาอาการท้องอืดของบริษัทแกล็กโซ สมิทไคล์น (GSK, GlaxoSmithKline) ถูกคิดค้นขึ้นในปี ค.ศ. 1850 (พ.ศ. 2393) โดย James Crossley Eno นักเคมีชาวอังกฤษ ซึ่งต่อมามีการวางตลาดยาอีโนในหลายประเทศเช่น สเปน อินเดีย บราซิล แอฟริกาใต้ มาเลเซีย และประเทศไทย

รูปแบบลักษณะผลิตภัณฑ์ของยาอีโนจะเป็นยาผง เมื่อละลายน้ำจะปลดปล่อยก๊าซที่มีชื่อว่าคาร์บอนไดออกไซด์ (Carbondioxide) ออกมา ส่วนประกอบหลักของยานี้ต่อปริมาณยา 5 กรัมได้แก่

  • Sodium bicarbonate 2.32 กรัม
  • Citric acid (กรดมะนาว) 2.18 กรัม
  • Anhydrous sodium carbonate (สารเคมีที่ให้ความเป็นด่างอ่อนเมื่อโดนน้ำจะเกิดเป็นฟองอากาศ) 0.5 กรัม

ที่ประเทศอินเดียยาอีโนถูกนำเข้าสู่กลุ่มยาสมุนไพร (Ayurvedic medicine) ภายใต้ชื่อการค้า Svarjiksara ขนาด 2.94 กรัม และ Nimbukamlam 2.06 กรัม และจัดเป็นหมวดยาที่ปลอดภาษี

ด้านกลไกของการออกฤทธิ์ของยาอีโนจะขึ้นกับส่วนประกอบสำคัญคือ เกลือของด่างที่เป็นตัวยาหรือที่เรียกกันทั่วไปว่า Baking powder ที่จะเข้าทำปฏิกิริยากับกรดส่วนเกินในกระเพาะอาหารทำให้เจือจางฤทธิ์ของกรด

การใช้ยานี้ที่ถูกวิธีคือ ต้องละลายน้ำในปริมาณที่เพียงพอก่อนรับประทาน ห้ามกลืนยาในลักษณะที่เป็นผงแล้วดื่มน้ำตามโดยเด็ดขาด เพราะนอกจากจะทำให้การออกฤทธิ์ได้ไม่ดีแล้วยังก่อให้เกิดผลเสียต่อร่างกาย โดยผงยาจะดึงน้ำในกระเพาะอาหาร-ลำไส้มาช่วยละลายตัวยา เกิดการปลดปล่อยแก๊ซในกระเพาะอาหารเพิ่มมากผิดปกติ ทำให้เกิดแรงดันจนรู้สึกปวด จุก เสียดขึ้นทันที แพทย์/เภสัชกรจะแจ้งเตือนในเรื่องนี้ก่อนจ่ายยาให้ผู้ป่วย พร้อมกับกำกับมิให้ผู้ป่วยรับประทานยาเกิน 6 ซอง (30 กรัม)/วัน

สำหรับข้อควรระวังก่อนการใช้ยาทุกชนิดเห็นจะเป็นเรื่องการแพ้ยาของตัวผู้ป่วยเอง หากเคยมีประวัติแพ้ยานี้ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยานี้และถือเป็นข้อห้ามใช้ยาอีโน

ยาอีโนเป็นยาประเภทเกลือด่างซึ่งปกติจะถูกขับออกจากร่างกายโดยไต ยานี้จึงไม่เหมาะกับผู้ที่มีไตทำงานผิดปกติรวมไปถึงผู้ป่วยด้วยโรคตับ นอกจากนี้ผู้ป่วยที่แพทย์จำกัดการบริโภคเกลือหรืออาหารที่มีรสเค็มก็เข้าข่ายห้ามใช้ยาอีโนเช่นเดียวกัน

ยานี้ห้ามรับประทานติดต่อกันเป็นเวลานาน ควรใช้ยานี้ตามคำแนะนำของแพทย์ และผู้บริโภคสามารถสอบถามข้อมูลการใช้ยาอีโนเพิ่มเติมได้จากเภสัชกรตามร้านขายยาใกล้บ้านได้ทั่วไป

อีโนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อีโน

ยาอีโนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อบรรเทาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ อาหารไม่ย่อย อันมีสาเหตุ จากกรดในกระเพาะอาหารมีมากเกินไป

อีโนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาอีโนคือ ส่วนประกอบของยาอีโนที่มีฤทธิ์เป็นด่างจะเข้าทำปฏิกิริยากับกรดส่วนเกินในกระเพาะอาหาร ทำให้ฤทธิ์ของกรดลดน้อยลงและทำให้ผู้ป่วยรู้สึกสบายในท้อง ส่วนกลไกการเกิดฟองเมื่อละลายยาลงในน้ำก่อนรับประทาน จะเป็นกลไกของเกลือโซเดียมไบคาร์บอเนตและโซเดียมคาร์บอเนตเข้าทำปฏิกิริยากับกรดซิตริกซึ่งจะได้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกมา จึงเห็นยามีฟองดูน่าสนใจ แต่ฟองก๊าซเหล่านี้มิได้ออกฤทธิ์ในการรักษาแต่อย่างใด

อีโนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอีโนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • บรรจุขวด ขนาด 100 และ 200 กรัม/ขวด
  • บรรจุซอง ขนาด 5 กรัม/ซอง

อีโนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาอีโนมีขนาดรับประทานเช่น

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุตั้งแต่ 12 ปีขึ้นไป: ละลายผงยา 5 กรัมลงในน้ำปริมาณเพียงพอ (150 มิลลิลิตร) รอจนยาทำปฏิกิริยาในน้ำสักครู่แล้วดื่มทุกๆ 2 - 3 ชั่วโมงตามความจำเป็นและห้ามรับ ประทานเกิน 30 กรัม/วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี: ยานี้ไม่เหมาะสมที่จะใช้กับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 12 ปี ด้วยยังไม่มีข้อมูลชัดเจนในประสิทธิภาพและผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กกลุ่มวัยนี้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาอีโน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาอีโนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า อย่างไรก็ตามการลืมรับประทานยาอีโนไม่ได้ส่งผลเสียต่อร่างกายแต่อย่างใดด้วยเป็นยาที่ใช้ตามอาการเท่านั้น

อีโนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาอีโนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ได้เช่นเดียว กับยาอื่นๆแต่ไม่ทุกคนที่จะมีอาการข้างเคียง การรับประทานอีโนในขนาดปกติจะไม่ค่อยพบอาการข้างเคียงแต่อย่างใด แต่หากมีอาการผิดปกติหลังใช้ยานี้ควรรีบนำผู้ป่วยมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยเร็ว

มีข้อควรระวังการใช้อีโนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอีโนเช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้เกิน 6 ซอง (30 กรัม) ต่อวัน
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคไตและผู้ป่วยด้วยโรคตับ
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยที่แพทย์จำกัดอาหารประเภทรสเค็มหรือที่มีเกลือโซเดียมเป็นองค์ประกอบ
  • ห้ามใช้ยานี้ติดต่อกันเกิน 14 วัน
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานยานี้เพิ่มด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพชื้น มีกลิ่นเหม็น หรือลักษณะผงยามีสีเปลี่ยนไปจากเดิม
  • ห้ามรับประทานยานี้ที่เป็นผงโดยไม่ได้ละลายน้ำก่อน
  • การใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตรควรต้องได้รับคำสั่งจากแพทย์เท่านั้น
  • ยาอีโนมีฤทธิ์เป็นด่างทำให้สภาพความเป็นกรดในกระเพาะอาหารเปลี่ยนไป จึงอาจส่งผลต่อการดูดซึมอาหารและสารต่างๆที่รวมถึงยาต่างๆของกระเพาะอาหาร จึงควรหลีกเลี่ยงการรับประทาน ยาอีโนพร้อมกับยาชนิดอื่น
  • หากใช้ยานี้ไปแล้วเป็นเวลา 2 - 3 วันอาการยังไม่ดีขึ้นให้ผู้ป่วยกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • หากพบอาการคล้ายกับแพ้ยาหลังรับประทานยาอีโนเช่น ตัวบวม อึดอัด/หายใจไม่ออก /หายใจลำบาก ต้องหยุดการใช้ยานี้ทันทีแล้วรีบมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • การรับประทานยานี้เกินขนาดจะทำให้ร่างกายมีเกลือโซเดียมเกินในเลือด อาจพบอาการกระสับกระส่าย อ่อนเพลีย กระหายน้ำ วิงเวียน ปวดศีรษะ หัวใจเต้นเร็ว บางกรณีจะพบความดันโลหิตสูงร่วมด้วย หากพบอาการดังกล่าวให้รีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอีโนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อีโนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอีโนอาจมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ด้วยยาอีโนทำให้สภาพความเป็นกรดในกระเพาะอาหารเปลี่ยนไปจึงอาจส่งผลต่อการดูดซึมของยาต่างๆในกระเพาะอาหาร จึงควรหลีกเลี่ยงการรับประทานยาอีโนพร้อมกับยาอื่น ควรรับประทานห่างกันอย่างน้อย 2 ชั่วโมงขึ้นไป

ควรเก็บรักษาอีโนอย่างไร?

โดยเฉลี่ยอายุการเก็บของผลิตภัณฑ์ยาอีโนที่ยังมิได้เปิดภาชนะบรรจุออกให้ดูจากรายละเอียดที่ระบุในฉลากของผลิตภัณฑ์ โดยทั่วไปสามารถเก็บยานี้ภายในอุณหภูมิห้องที่เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

อีโนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอีโนเป็นยาชื่อการค้าในประเทศไทยมีบริษัทผู้ผลิตคือ

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Eno (อีโน) Glaxo Smith Kline

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Eno_(drug) [2015,Aug15]
  2. http://www.nhs.uk/medicine-guides/pages/MedicineOverview.aspx?medicine=Eno [2015,Aug15]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Eno/ [2015,Aug15]
  4. http://www.gsk-ch.in/downloads/Package%20Information%20Leaflet_Eno.pdf [2015,Aug15]
  5. http://drsircus.com/medicine/sodium-bicarbonate-baking-soda/side-effects-contraindications [2015,Aug15]
  6. https://www.medicines.org.uk/emc/medicine/21528 [2015,Aug15]
  7. http://www.medicines.org.uk/emc/PIL.26824.latest.pdf [2015,Aug15]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน yayah.fenale.3 aofapp.smile.9
Frame Bottom