Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ขาดวิตามินเอ 

บทนำ

วิตามินเอ (Vitamin A) เป็นวิตามินที่ละลายได้ดีในไขมัน มนุษย์จะได้รับวิตามินนี้จากอาหารประเภทนม ตับ ชีส (Cheese/เนยแข็ง) ไข่ แครอท ผักใบเขียว และผักใบเหลือง รวมถึงผลไม้ต่างๆ

วิตามินเอเป็นกลุ่มของสารประกอบอินทรีย์ (Organic compounds) ที่รวมถึงสารต่างๆหลายชนิดเข่น Retinol, Retinal, Retinoic acid, Provitamin A, Carotenoids และ Beta-carotene

หน้าที่สำคัญของวิตามินเอที่มีต่อร่างกายมนุษย์ได้แก่

อนึ่งสำหรับอาการของผู้ที่ขาดวิตามินเออาจแสดงออกมาในลักษณะต่างๆดังนี้เช่น

ทั้งนี้สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดการขาดวิตามินเอของร่างกายส่วนมากจะมาจากการบริโภคอาหารที่ไม่เหมาะสมนั่นเอง ในทางตรงกันข้ามหากร่างกายได้รับวิตามินเอมากเกินไปจะก่อให้ เกิดพิษแบบเฉียบพลันและอาจมีอาการดังนี้เช่น ปวดศีรษะ มีความดันในกะโหลกศีรษะสูง อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร มีผื่นคัน ง่วงนอน ปวดท้อง บางกรณีอาจพบอาการลอกของผิวหนัง หากเกิดพิษในสตรีที่กำลังตั้งครรภ์จะส่งผลต่อทารกและทำให้วิกลรูป/พิการแต่กำเนิดได้

ขั้นตอนการบำบัดพิษจากวิตามินเอต้องให้ผู้ป่วยหยุดการใช้วิตามินเอเป็นประการแรก จากนั้นแพทย์จะรักษาตามอาการที่เกิดขึ้น

สำหรับยาแผนปัจจุบันของยาวิตามินเอจะมีทั้งยาชนิดรับประทานและยาฉีด การเลือกใช้ยาวิตามินเอไม่ว่าจะรูปแบบใดควรต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์แต่เพียงผู้เดียว และผู้บริโภคสามารถพบเห็นการใช้วิตามินเอได้ตาสถานพยาบาลทั่วไป

วิตามินเอมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

วิตามินเอ

วิตามินเอมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

วิตามินเอมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของวิตามินเอคือ จะทำให้เซลล์ทำหน้าที่ต่างๆในร่างกายได้อย่างสมดุลและเหมาะสม โดยช่วยให้การทำงานของตาให้เป็นปกติ รวมถึงช่วยในกระบวนการลอกรหัสพันธุกรรมของร่างกายซึ่งเกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโต กระบวนการซ่อมแซมของผิวหนัง วิตามินเอยังแสดงบทบาทเป็นสารต้านอนุมูลอิสระได้อย่างเหมาะสม จากหน้าที่ดังกล่าวมาทั้งหมดส่งผลให้ทางคลินิกนำมาใช้รักษาอาการขาดวิตามินเอได้เป็นอย่างดี

วิตามินเอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาวิตามินเอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาด 8,000; 10,000; และ 25,000 ยูนิตสากล/แคปซูล
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 5,000; 10,000; 15,000 ยูนิตสากล/เม็ด
  • ยาฉีดขนาด 50,000 ยูนิตสากล/2 มิลลิลิตร

วิตามินเอมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

การใช้วิตามินเอรักษาอาการป่วยมีทั้งแบบรับประทานหรือแบบฉีดเข้าร่างกาย ในทางปฏิบัติสามารถใช้ยา/บริหารยาได้ทั้งสองแบบควบคู่กันไป ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะการใช้ยาวิตามินเอสำหรับบำบัดอาการขาดวิตามินเอดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 100,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 3 วัน จากนั้นแพทย์จะปรับลดขนาดรับ ประทานลงมาเป็น 50,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ และแพทย์จะปรับขนาดรับประทานครั้งสุดท้ายเป็น 10,000 - 20,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 เดือน หรือฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 100,000 ยูนิต /วันเป็นเวลา 3 วัน จากนั้นแพทย์จะปรับลดขนาดการฉีดเหลือ 50,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ แล้วเปลี่ยนมารับประทาน 10,000 - 20,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 เดือน
  • เด็กอายุมากกว่า 8 ปีขึ้นไป: รับประทาน 100,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 3 วัน จากนั้นแพทย์ ปรับลดขนาดรับประทานลงมาเป็น 50,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ และปรับขนาดรับประ ทานครั้งสุดท้ายเป็น 10,000 - 20,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 เดือน หรือฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 100,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 3 วัน จากนั้นปรับลดขนาดการฉีดเหลือ 50,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ แล้วเปลี่ยนมารับประทาน 10,000 - 20,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 เดือน
  • เด็กอายุ 1 - 8 ปี: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 17,500 - 35,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 10 วัน จาก นั้นแพทย์ปรับเป็นรับประทานยาขนาด 5,000 - 10,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 เดือน
  • เด็กที่อายุน้อยกว่า 1 ปี: ฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อ 7,500 - 15,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 10 วัน จากนั้นแพทย์ปรับเป็นรับประทานยาขนาด 5,000 - 10,000 ยูนิต/วันเป็นเวลา 2 เดือน

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาวิตามินเอ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาวิตามินเอสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาวิตามินเอให้ตรงเวลา

วิตามินเอมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาวิตามินเอสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีภาวะเลือดออกง่ายเช่น เลือดออกจากเหงือก รู้สึกสับสน วิงเวียน ง่วงนอน ปวดศีรษะ อาเจียน ท้องเสีย ผิวหนังลอก อาจพบอาการปวดข้อและปวดกระดูก บางกรณีจะพบอาการชัก ผิวแห้ง ปากแห้ง มีไข้ อ่อนเพลีย มีอาการผิวหนังแพ้แสงแดด ปัสสาวะบ่อย เบื่ออาหาร ผมร่วง เท้า-มือ-ผิวหนัง-จมูกมีสีออกเหลืองส้ม

มีข้อควรระวังการใช้วิตามินเออย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาวิตามินเอเช่น

  • ห้ามใช้ในผู้แพ้ยานี้หรือแพ้องค์ประกอบในสูตรตำรับของยาวิตามินเอ
  • ห้ามใช้วิตามินเอชนิดฉีด ฉีดเข้าหลอดเลือดแต่ให้ใช้โดยฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
  • ห้ามใช้ยานี้นานเกินกว่าที่แพทย์กำหนด
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานเพิ่มด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยากับสตรีตั้งครรภ์ด้วยวิตามินเอสามารถทำให้ทารกวิกลรูป/พิการแต่กำเนิดได้
  • การใช้ยานี้กับสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตรจะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้นด้วยวิตามินเอสามารถผ่านไปกับน้ำนมมารดาและเข้าถึงทารกได้
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมวิตามินเอด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด ) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

วิตามินเอมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาวิตามินเอมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาวิตามินเออย่างไร?

ควรเก็บยาวิตามินเอภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

วิตามินเอมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาวิตามินเอที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Aquasol A (อะควอโซล) BIO-TECH
Hospira A-25 (เอ-25)
RATINOL Forte (แรทินอล ฟอร์ท) Drug International Ltd.
OVIT-A (โอวิท-เอ) Opsonin Pharma Limited
VIS-A SG (วิส-เอ เอสจี) Pacific Pharmaceuticals Ltd.

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_A [2015,Dec5]
  2. http://www.drugs.com/mtm/vitamin-a.html [2015,Dec5]
  3. http://www.news-medical.net/health/Vitamin-A-Functions.aspx [2015,Dec5]
  4. http://www.merckmanuals.com/professional/nutritional-disorders/vitamin-deficiency-dependency-and-toxicity/vitamin-a [2015,Dec5]
  5. http://www.drugs.com/monograph/aquasol-a-parenteral.html [2015,Dec5]
  6. http://www.drugs.com/drug-interactions/vitamin-a-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Dec5]
  7. http://www.medindia.net/drug-price/retinol-vitamin-a.html [2015,Dec5]
  8. http://www.bddrugs.com/product5.php?idn=711&prev=&prev1=&prev2= [2015,Dec5]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom