Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  ระบบมะเร็งวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ปวดศีรษะเรื้อรัง 

บทนำ

เนื้องอกสมอง (Benign brain tumor) เป็นโรคที่พบได้ไม่บ่อยมากนัก แต่มีหลายชนิด โดยตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก แบ่งชนิดของเนื้องอกสมองออก เป็นคร่าวๆได้ถึงประมาณ 120 ชนิด อย่างไรก็ตาม เราสามารถแบ่งเนื้องอกสมองได้อย่างง่ายๆเป็น 2 ชนิด คือ

เนื้องอก สมอง และ เยื่อหุ้มสมอง/เส้นประสาท เป็นเนื้องอกธรรมดา มีการเจริญเติบโตช้า ไม่สามารถลุกลามเข้าต่อมน้ำเหลือง หรือแพร่กระจายเข้ากระแสเลือด (โลหิต)ได้ แต่เมื่อก้อนเนื้องอกมีขนาดโตมากขึ้น อาจกดเบียดทับตัวเนื้อสมองข้างเคียงได้ อย่างไรก็ตาเนื้องอกสมองเหล่านี้จัดเป็นโรคที่มีความรุนแรงมากกว่าเนื้องอกของอวัยวะอื่นๆ เพราะสมองเป็นอวัยวะที่สำคัญ มีหน้าที่ในการควบคุมอวัยวะต่างๆของร่างกาย เนื้องอกเหล่านี้จึงส่งผลต่อการดำรงชี วิตของเราได้สูงกว่า

ส่วนโรคมะเร็งสมอง (Malignant brain tumor) นั้น ก็สามารถแบ่งได้เป็น 2 ชนิดเหมือน กัน คือ โรคมะเร็งของตัวเนื้อสมองเอง หรือโรคมะเร็งสมองปฐมภูมิ (Primary malignant brain tumor) และโรคมะเร็งที่แพร่กระจายมาจากโรคมะเร็งของอวัยวะอื่นๆ หรือโรคมะเร็งสมองทุติยภูมิ (Secondary malignant brain tumor หรือ Brain metastasis) เช่น แพร่กระ จายมาจาก โรคมะเร็งปอด โรคมะเร็งเต้านม และโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์

มะเร็งสมอง

ในบทนี้จะกล่าวถึงทั้ง โรคเนื้องอกสมอง และโรคมะเร็งสมองชนิดปฐมภูมิ ที่ในภาษาแพทย์เรียกรวมกันว่า "Brain tumor" ไปด้วยกัน โดยต่อไปขอเรียกโรคนี้ว่า "เนื้องอก/มะเร็งสมอง" ทั้งนี้เพราะโดยธรรมชาติของโรคทั้งสองชนิดเกี่ยวพันกัน มีสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยง อาการ วิธีวินิจฉัย และวิธีรักษา เช่นเดียวกัน ส่วนโรคมะเร็งสมองทุติยภูมิที่ไม่ได้กล่าวถึงนั้น ก็คือโรคมะเร็งของแต่ละเนื้อเยื่อ/อวัยวะ ซึ่งจัดเป็นโรคมะเร็งนั้นๆในระยะที่ 4 (ระยะมีการแพร่ กระจายของโรคไปยังเนื้อเยื่อ/อวัยวะต่างๆทั่วร่างกาย) ดังนั้นจึงแตกต่างกันออกไปขึ้นกับว่าเป็นโรคมะเร็งของเนื้อเยื่อ/อวัยวะใด ซึ่งหาอ่านได้จากบทความในเรื่องโรคมะเร็งของแต่ละเนื้อ เยื่อ/อวัยวะ เช่น โรคมะเร็งปอด โรคมะเร็งเต้านม และโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์

เนื้องอก/มะเร็งสมองมักพบในใคร?

เนื้องอก/มะเร็งสมองสามารถพบได้ตั้งแต่วัยเด็กจนกระทั่งวัยผู้สูงอายุ แต่มีอุบัติการณ์ของการเกิดโรคแตกต่างกันไปในแต่ละชนิดของโรค เช่น เนื้องอกบางชนิดมักพบในผู้ป่วยเด็ก เช่น Medulloblastoma แต่เนื้องอกบางชนิดมักพบในผู้ใหญ่ เช่น Glioblastoma multiforme หรือเรียกย่อว่า จีบีเอ็ม (GBM)

อนึ่ง ในผู้ใหญ่ โรคมะเร็งที่พบที่สมอง มักเป็นโรคมะเร็งของเนื้อเยื่อ/อวัยวะอื่นๆที่แพร่ กระจายมาที่สมองมากที่สุด (โรคมะเร็งสมองทุติยภูมิ)

อะไรเป็นสาเหตุหรือปัจจัยเสี่ยงของเนื้องอก/มะเร็งสมอง?

ในปัจจุบันเรายังไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงของการเกิดเนื้องอก/มะเร็งสมอง แต่มีการศึก ษาพบว่า มีปัจจัยบางอย่างที่อาจเพิ่มปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรค โดยแบ่งเป็น 4 กลุ่มใหญ่ๆ คือ

เนื้องอก/มะเร็งสมองมีอาการอย่างไรบ้าง?

อาการที่พบได้ในผู้ป่วยเนื้องอก/มะเร็งสมอง จะมีกลุ่มอาการที่สำคัญ 3 ลักษณะอาการ คือ

  • อาการปวดศีรษะ เป็นอาการที่พบบ่อย และมักพบอาการคลื่นไส้ อาเจียนร่วมด้วย โดยลักษณะของการปวดศีรษะนั้น มักมีอาการปวดในตอนเช้าหลังตื่นนอน หรือช่วงหลับตอนกลางคืน จนอาจทำให้ผู้ป่วยตื่นขึ้นมาได้ และอาการปวดจะรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆหากไม่ได้รับการรักษา เนื่องจากรอยโรคมีขนาดขยายใหญ่ขึ้นๆ บางรายอาจมีการมองเห็นผิดปกติ หรือสูญเสียการมองเห็นแบบฉับพลันร่วมกับอาการปวดศีรษะได้ ทั้งนี้ขึ้นกับตำแหน่งที่เกิด โรค
  • การเปลี่ยนแปลงทางความคิด และพฤติกรรม การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี้ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของสมองที่เกิดโรค เช่น ถ้ามีโรคในส่วนที่ควบคุมกล้ามเนื้อแขน ขา ก็อาจทำให้มีอาการชา หรือมีการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อแขนขา ถ้ามีรอยโรคในส่วนที่ควบ คุมการพูดคุย ก็อาจทำให้เกิดการสูญเสียความสามารถในการรับรู้ การพูดคุย หรือการอ่านเขียน ถ้ามีรอยโรคที่เกี่ยวกับการทรงตัว ก็อาจทำให้มีการเดินเซได้ หรือถ้ามีโรคในส่วนที่ควบคุมอารมณ์ ก็จะมีอารมณ์ แปรปรวน ผิดปกติได้
  • อาการชัก ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 แบบ คือ
  • ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการหมดสติเฉียบพลัน และอาจร่วมกับมีอาการอื่นๆคล้ายกับอาการของโรคหลอดเลือดสมองได้ เช่น แขน ขา อ่อนแรง หน้าชา พูดไม่ชัด ปัสสาวะ อุจจาระเองไม่ได้

แพทย์วินิจฉัยเนื้องอก/มะเร็งสมองได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคเนื้องอก/มะเร็งสมอง ได้จาก

เนื้องอก/มะเร็งสมองมีกี่ระยะ?

ในการดูแลรักษาผู้ป่วยเนื้องอก/มะเร็งสมองนั้น มักไม่แบ่งโรคออกเป็นระยะๆเหมือนในโรคมะเร็งของอวัยวะอื่นๆ แต่จะแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มของผู้ป่วย คือ

รักษาเนื้องอก/มะเร็งสมองอย่างไร?

ในการดูแลรักษาเนื้องอก/มะเร็งสมองนั้น มีการรักษาหลักๆร่วมกันอยู่ 3 วิธี คือ การผ่า ตัด รังสีรักษา และยาเคมีบำบัด

  • การผ่าตัด เป็นการรักษาหลักของโรคนี้ โดยส่วนใหญ่ หากรอยโรคอยู่ในตำแหน่งที่สามารถผ่าตัดออกได้โดยไม่เป็นอันตรายต่อความพิการและชีวิตผู้ป่วย แพทย์ที่ทำการรักษามักพิจารณาผ่าตัดก้อนเนื้อออกให้หมด หรือผ่าตัดออกให้มากที่สุด เพื่อลดขนาดของเนื้องอก/มะเร็ง ลดการใช้ยาสเตียรอยด์ในผู้ป่วยบางราย (ใช้รักษาภาวะสมองบวม) หรือในกรณีที่ไม่สามารถผ่าตัดออกได้ แพทย์ที่ทำการรักษาอาจจำเป็นต้องผ่าตัด หรือเจาะ/ดูดชิ้นเนื้อออกมาบางส่วนเพื่อการตรวจทางพยาธิ หรือการตรวจทางเซลล์วิทยา เพื่อให้ได้การวินิจฉัยที่ถูกต้องสำหรับวางแผนการรักษาต่อไป
  • การใช้รังสีรักษา มักใช้เป็นการรักษาเพิ่มเติมจากการผ่าตัด หรือในกรณีเนื้องอก/มะ เร็งสมองที่ไม่สามารถผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออกได้หมด หรือใช้เป็นการรักษาหลักในผู้ป่วยที่ไม่สามารถผ่าตัดได้
  • การให้ยาเคมีบำบัด ซึ่งการให้ยาเคมีบำบัดนั้นจะใช้ในผู้ป่วยเนื้องอก/มะเร็งสมองเฉพาะชนิดที่ตอบสนองต่อยาเคมีบำบัดซึ่งมีเพียงไม่กี่ชนิดเท่านั้น และราคายายังแพงมหาศาลเกินกว่าผู้ป่วยทุกคนจะเข้าถึงยาได้

อนึ่ง การดูแลรักษาในผู้ป่วยแต่ละรายอาจไม่เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับชนิดของเนื้องอก/มะ เร็งสมอง สภาพร่างกายของผู้ป่วย และดุลพินิจของแพทย์ที่ทำการรักษา ส่วนการรักษาโดยใช้ยารักษาตรงเป้า ยังอยู่ในขั้นตอนของการศึกษา

นอกจากการรักษาหลักทั้ง 3 วิธีแล้ว ผู้ป่วยยังจำเป็นต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติมตามอา การด้วย ดังนี้

  • ควบคุมอาการชัก แพทย์ที่ทำการรักษามักให้ยาป้องกันการชักกับผู้ป่วยที่เคยมีประวัติชักมาก่อน ซึ่งในระหว่างที่ผู้ป่วยใช้ยากันชักอยู่นั้น ควรกินยาอย่างต่อเนื่อง ไม่ควรขาดยา เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการชักขึ้นมาอีก
  • กายภาพบำบัด หากเนื้องอก/มะเร็งสมองมีรอยโรคอยู่ในบริเวณที่ควบคุมการเคลื่อน ไหวของร่างกาย อาจส่งผลให้ผู้ป่วยใช้งานของอวัยวะต่างๆได้น้อยลง หรือผิดปกติไป ดังนั้นผู้ป่วยจึงต้องทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อฟื้นฟูการทำงานของอวัยวะต่างๆที่ผิดปกติไป โดยเฉพาะอาการอัมพาตของกล้ามเนื้อ แขน ขา
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การจัดการเกี่ยวกับกระบวนการคิด และการปรับเปลี่ยนบุคลิกภาพ ซึ่งการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี้ อาจส่งผลต่อการดำรงชีวิตประจำวันของผู้ป่วย ดังนั้น ครอบครัว เพื่อน และผู้เกี่ยวข้องต่างๆเช่น นายจ้าง อาจต้องได้รับคำ แนะนำจากแพทย์ พยาบาล เพื่อให้เข้าใจถึงการเปลี่ยนแปลงต่างๆที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วย และให้ผู้ป่วยรับการรักษาอย่างต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์ พยาบาล เช่น การทำกิจกรรมบำบัด และโปรแกรมการฟื้นฟูอาชีพ

การรักษาเนื้องอก/มะเร็งสมองมีผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียง (ผลแทรกซ้อน) จากการรักษาในแต่ละวิธีนั้นจะแตกต่างกันตาม แต่ละวิธีที่ผู้ป่วยได้รับการรักษา และผลข้างเคียงอาจพบได้มากขึ้นหากผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยหลายๆวิธีร่วมกัน

เนื้องอก/มะเร็งสมองเป็นโรครุนแรงไหม?

ความรุนแรงของโรคเนื้องอก/มะเร็งสมอง ขึ้นอยู่กับ 2 ปัจจัยหลัก คือ ปัจจัยจากตัวผู้ ป่วยเอง และปัจจัยจากตัวโรค

  • ปัจจัยจากตัวผู้ป่วยเอง ได้แก่
    • อายุ ผู้ป่วยอายุน้อย มักทนการรักษาได้ดีกว่าผู้ป่วยสูงอายุ จึงมีผลการรักษาที่ดีกว่า
    • สุขภาพร่างกายทั่วๆไปของผู้ป่วย ถ้าผู้ป่วยมีร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ จะสามารถทนการรักษาได้ดีกว่า จึงมีผลการรักษาดีกว่าด้วย
    • โรคร่วมต่างๆของผู้ป่วย เช่น โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง อาจเป็นอุป สรรคต่อการรักษา และเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดผลข้างเคียงจากการรักษามาก กว่าคนปกติ
    • ความสามารถในการช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวัน ผู้ป่วยที่สามารถช่วย เหลือตนเองได้ดี มักจะแสดงถึงรอยโรคในสมองที่น้อยหรืออยู่ในบริเวณที่ไม่อันตราย ดังนั้นจึงมีผลการรักษาที่ดีกว่าผู้ป่วยที่ช่วยเหลือตนเองได้น้อย
  • ปัจจัยจากตัวโรค ได้แก่

มีวิธีตรวจคัดกรองเนื้องอก/มะเร็งสมองไหม? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

ในปัจจุบันยังไม่มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบเนื้องอก/มะเร็งในสมองตั้งแต่ยังไม่มีอาการ ดัง นั้นจึงควรสังเกตอาการผิดปกติต่างๆ หากมีอาการผิดปกติควรรีบพบแพทย์เพื่อการวินิจฉัยและรักษาแต่เนิ่นๆ

ป้องกันเนื้องอก/มะเร็งสมองได้อย่างไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันเนื้องอก/มะเร็งสมอง แต่มีข้อ แนะนำ เพราะอาจลดโอกาสเกิดโรคนี้ได้บ้าง คือ การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคดัง กล่าวแล้วที่หลีกเลี่ยงได้ เช่น หลีกเลี่ยงการได้สารพิษจากโรงงานผลิตยาง โรงงานกลั่นน้ำมัน รวมไปถึงปัจจัยอื่นๆที่เป็นปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคมะเร็งในอวัยวะอื่นๆ เพื่อลดโอกาสการเป็นโรคมะเร็งแพร่กระจายมาที่สมอง (ป้องกันโอกาสเกิดโรคมะเร็งสมองทุติยภูมิ) เช่น การสูบบุหรี่ และการดื่มแอลกอฮอล์

ดูแลตนเองอย่างไร? ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างไร?

การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็งและการดูแลผู้ป่วยมะเร็ง อ่านเพิ่มเติมใน การดูแลตนเองเมื่อป่วยเป็นโรคมะเร็ง และการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็ง

updated 2013, May 22

เว็บบอร์ด
User โรคมือเท้าปาก จากโรงเรียนหนูน้อย อาการเจ็บซี่โครง อาจเกิดจากการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ และ/หรือของกระดูกซี่โครง ดังนั้นจึงขึ้นกับว่าคุณไปทำอะไรมา เช่น การออกแรงใช้กล้ามเนื้อ/กระดูก.... โดย Tippatai » 02/05/2012

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน charinrat tiamo.hotzaa aniwat.wankeaw1
Frame Bottom