Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไต  ระบบโรคไต  ระบบทางเดินปัสสาวะ  วักกวิทยา  GU  Nephrology 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

คำจำกัดความของปวดฟัน

ไต (Kidney) เป็นอวัยวะที่มีหน้าที่สำคัญในร่างกาย ถ้าไตสูญเสียการทำงานมนุษย์จะมีชีวิตอยู่ไม่ได้

ทางแพทย์ใช้คำว่า Renal ซึ่งเป็นภาษาลาตินแทนคำว่า Kidney เช่น หลอดเลือดแดงของ ไตคือ Renal artery และเมื่อจะใช้เป็นคำนำหน้าศัพท์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้องกับไตจะใช้คำว่า Nephro ซึ่งเป็นภาษากรีกเช่น การแพทย์สาขาโรคไตเรียกว่า Nephrology

ไตอยู่ตรงไหนของร่างกาย?

ไต

ไตเป็นอวัยวะที่อยู่ในช่องท้องทางด้านหลังโดยอยู่สองข้างของกระดูกสันหลังส่วนบั้นเอว

ไตมีสองข้างซ้ายและขวา ขนาดของไตแต่ละข้างยาวประมาณ 11 เซนติเมตร (ซม.) กว้าง ประมาณ 6 ซม. และหนาประมาณ 3 ซม. รูปร่างคล้ายเม็ดถั่วโดยมีรอยเว้าหันเข้าหากระดูกสันหลังส่วนเอว

ระหว่างไตทั้งสองข้างจะมีอวัยวะสำคัญเช่น ท่อเลือดแดง (หลอดเลือดแดงขนาดใหญ่ที่สุด คือ Aorta) หลอดเลือดดำใหญ่ (Inferior vena cava) ซึ่งไตจะได้รับเลือดแดงจากท่อเลือดแดง และส่งเลือดดำจากไตเข้าสู่หลอดเลือดดำใหญ่เหล่านี้

ไตขวาจะอยู่ใกล้กับตับ ส่วนไตซ้ายจะอยู่ใกล้กับม้ามและตับอ่อน บนส่วนยอดสุดของไตทั้งสองข้างจะมีอวัยวะขนาดเล็กครอบอยู่ลักษณะคล้ายหมวกเรียกว่า ต่อมหมวกไต (Adrenal gland) ทำหน้าที่ในการสร้างฮอร์โมนหลายชนิด

เมื่อไตสร้างน้ำปัสสาวะ จะมีส่วนของไตที่เรียกว่า กรวยไต (Renal pelvis) ทำหน้าที่เป็นทางรวมของน้ำปัสสาวะเพื่อไหลลงสู่ท่อไต (Ureter) ซ้ายและขวาไปยังกระเพาะปัสสาวะ (Urinary bladder) และท่อปัสสาวะ (Urethra) ต่อไป

โครงสร้างภายในของไตเป็นอย่างไร?

โครงสร้างภายในของไตคือ

  • ไต ประกอบด้วยหน่วยย่อยที่ใช้กรองของเสียจากเลือดเรียกว่า โกลเมอรูลัส (Glomerulus) ซึ่งเป็นส่วนที่เปลี่ยนแปลงมาจากหลอดเลือดแดงขนาดเล็ก โกลเมอรูลัสจะกรองของเสียจากเลือด ออกเป็นปัสสาวะซึ่งจะไหลมาตามท่อขนาดเล็ก (Tubule) ซึ่งแบ่งออกเป็นหลายส่วนเริ่มด้วย Proximal tubule, Henle’s loop, Distal tubule และ Collecting tubule ตามลำดับ จากนั้นปัสสาวะจะไหลออกไปในช่องขนาดเล็กที่เรียกว่า Calyces ซึ่งจะมีจำนวนประมาณ 10 ถึง 12 Calyces ต่อไตหนึ่งข้าง ต่อมา calyces จะรวมกันเป็นกรวยไต (Renal pelvis) ซึ่งเป็นทางที่น้ำปัสสาวะไหลผ่านไปยังท่อไต (Ureter)
  • โกลเมอรูลัส และท่อไตทุกส่วน ตั้งแต่ Proximal tubule จนถึง Collecting tubule รวมเรียก ว่า หน่วยไต (Nephron)
  • จำนวนของหน่วยไต (Nephron) ในไตแต่ละข้างจะมีประมาณ 1 ล้านหน่วย รวม 2 ข้างประมาณ 2 ล้านหน่วย ถ้าร่างกายเสียหน่วยไตไปประมาณครึ่งหนึ่งหรือ 1 ล้านหน่วยจะยังไม่เกิดการคั่งของของเสียในร่างกาย/ในเลือดหรือภาวะไตวาย (Renal failure) แต่ถ้ามีการเสียไปของหน่วย ไตมากกว่า 1 ล้านหน่วยขึ้นไปก็จะเริ่มมีการคั่งของของเสียในเลือดซึ่งเรียกภาวะนี้ว่า ไตวาย (Renal failure)

ไตมีหน้าที่อย่างไร?

ไตทำหน้าที่หลายอย่างคือ

  • หน้าที่หลักของไตคือการกรองของเสียที่อยู่ในเลือดและขับถ่ายออกนอกร่างกายทางน้ำปัสสาวะ ดังนั้นในน้ำปัสสาวะก็จะมีสารพวกยูเรีย (Urea) ซึ่งเกิดจากการเผาผลาญสารอาหารพวกโปรตีนออกมาทำให้มีกลิ่นเฉพาะของน้ำปัสสาวะ การกรองของเสียจะเกิดขึ้นที่หน่วยของการกรองส่วนที่เรียกว่า โกลเมอรูลัส จากนั้นน้ำปัสสาวะที่ได้จะไหลผ่านกรวยไตและลงมาตามท่อไตเพื่อลงสู่กระเพาะปัสสาวะและขับออกนอกร่างกายทางท่อปัสสาวะต่อไป
  • หน้าที่ของไตในการปรับปริมาณของน้ำในร่างกายให้อยู่ในปริมาณที่เหมาะสมไม่มากหรือน้อยเกินไปเช่น เมื่อดื่มน้ำมากเกินไปไตจะขับน้ำส่วนที่เกินออกนอกร่างกายโดยการถ่ายปัสสาวะบ่อยมากขึ้น แต่ถ้าขาดน้ำหรือดื่มน้ำน้อยร่างกายจะเก็บน้ำไว้ในร่างกายโดยการถ่ายปัสสาวะน้อยลงและปัสสาวะจะมีความเข้มข้นมากขึ้น การทำหน้าที่ปรับปริมาณของน้ำในร่างกายนี้ ไตต้องทำงานร่วมกับต่อมใต้สมอง (Pituitary gland) ที่ผลิตฮอร์โมนที่ควบคุมการขับน้ำออกจากร่างกายชื่อ เอดีเอช/ADH (Antidiuretic hormone) ด้วย
  • หน้าที่ในการปรับสมดุลกรดและด่างของไต ก็เพื่อให้พีเอช (pH, Potential hydrogen คือค่า แสดงความเป็นกรดและด่าง) ของเลือดอยู่ที่ระดับ 7.4 คงที่ เพราะเป็น pH ที่เหมาะสมในการทำงานของเซลล์ในร่างกาย เมื่อเลือดเป็นกรดเพิ่มมากขึ้นไตจะเพิ่มการเป็นกรดของปัสสาวะเพื่อขับกรดที่เกินออกไปทางปัสสาวะ การทำหน้าที่นี้ไตต้องทำงานร่วมกับปอดในการขับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (เป็นอีกกลไกที่ช่วยควบคุมความเป็นกรดด่างของร่างกาย ถ้ามีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในปริมาณสูงร่างกายจะมีภาวะความเป็นกรดเพิ่มขึ้น ถ้ามีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในปริมาณลดต่ำ ลงร่างกายจะมีภาวะความเป็นด่างสูงขึ้น) ออกจากร่างกายเพิ่มมากขึ้นด้วย
  • หน้าที่ในการปรับปริมาณของเกลือแร่โซเดียม โพแทสเซียมไบคาร์บอเนต และคลอไรด์ให้อยู่ในปริมาณสมดุลปกติ หน้าที่นี้เป็นหน้าที่ของท่อไต (Renal tubule) เป็นส่วนใหญ่
  • หน้าที่ในการสร้างฮอร์โมนที่ช่วยไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดแดง ชื่อฮอร์โมน Erythropoietin สร้างจากเซลล์ในบริเวณที่เรียกว่า Interstitial tissue ของไต โดยเฉพาะในเวลาที่ร่างกายขาดออกซิเจนในผู้ป่วยไตวายเรื้อรัง การสร้างฮอร์โมน Erythropoietin จะลดลงจึงทำให้ผู้ป่วยมีอาการโลหิตจาง/ภาวะซีดร่วมด้วย

ระบบหลอดเลือดของไตเป็นอย่างไร?

ระบบหลอดเลือดของไตคือ

ไตมีหลอดเลือดแดงแยกจากหลอดเลือดแดงใหญ่ (Aorta/ท่อเลือดแดง) เข้าสู่ไตซ้ายและ ไตขวาเรียกว่า Renal artery ซึ่งจะแยกแขนงออกเป็นหลอดเลือดแดงขนาดเล็กกว่าเช่น Interlo bar artery, Arcuate artery, Interlobular artery, Arteriole และกลายเป็นหลอดเลือดฝอยในโกลเมอรูลัสในที่สุด หลังจากนั้นก็จะรวมกันกลายเป็นหลอดเลือดดำชื่อ Renal vein ซ้ายและขวา เข้าสู่หลอดเลือดดำใหญ่ชื่อ Inferior vena cava กลับเข้าสู่หัวใจซีกบนขวาต่อไป

Updated 2016, April 23

เว็บบอร์ด
User โรคมือเท้าปาก จากโรงเรียนหนูน้อย อาการเจ็บซี่โครง อาจเกิดจากการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ และ/หรือของกระดูกซี่โครง ดังนั้นจึงขึ้นกับว่าคุณไปทำอะไรมา เช่น การออกแรงใช้กล้ามเนื้อ/กระดูก.... โดย Tippatai » 02/05/2012

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน sirikul teenaruk2539 Picha kkkkk99 milin
Frame Bottom