Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  ประสาทวิทยา  

อาการที่เกี่ยวข้อง :

อัมพาต 

บทนำ

โรคหลอดเลือดสมองหรือโรคอัมพาต (Stroke) ที่เรารู้จักกันดีนั้นมี 2 กลุ่มหลักถ้าแบ่งตามชนิดของหลอดเลือดที่เกิดพยาธิสภาพกล่าวคือ หลอดเลือดในสมองเรามี 2 ระบบคือ หลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำ ซึ่งโรคหลอดเลือดสมองที่เราพบบ่อยและก่อให้เกิดอาการอัมพาตนั้นเกือบทั้งหมด (มากกว่า 99%) เกิดจากหลอดเลือดแดง (Artery) มีความผิดปกติ แต่มีส่วนน้อยมากๆเท่านั้นที่เกิดจากหลอดเลือดดำในสมองอุดตัน (Venous obstruction) หรือจากโพรงหลอดเลือดดำในสมองอุดตัน (Cerebral venous sinus thrombosis) ที่เรียกว่า “โรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตัน (Venous stroke)” เรามาเรียนรู้โรคนี้กันว่ามีลักษณะทางคลินิกอย่างไร?

โรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันคืออะไร?

โรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตัน

โรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันคือ โรคที่สมองสูญเสียหน้าที่การทำงานอย่างเฉียบพลันเนื่องมาจากเกิดการอุดตันของระบบหลอดเลือดดำในสมอง ส่งผลให้มีความดันในระบบหลอดเลือดดำในสมองสูงขึ้น ส่งผลให้เกิดภาวะสมองบวม (Brain edema) ทั้งแบบ *Vasogenic brain edema และแบบ *Cytotoxic brain edema ส่งผลให้เนื้อสมองบางส่วนขาดเลือดและมีเลือดออกเป็นจุดๆในบริเวณของเนื้อสมองที่ขาดเลือด (Petechial hemorrhage)

*อนึ่ง

สาเหตุโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันเกิดจากอะไร?

สาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันเกิดจากการที่เลือดมีภาวะแข็งตัวได้ง่ายกว่าปกติร่วมกับมีการกดเบียดของระบบหลอดเลือดดำสมองได้แก่

1. ภาวะเลือดแข็งตัวง่ายแต่กำเนิดเช่น ขาดสารต่อต้านการแข็งตัวของเลือด (Protein C, S, Antithrombin III deficiency)

2. ภาวะมีเลือดหนืด/ข้นเช่น ภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง, ไฟไหม้รุนแรง, น้ำร้อนลวกรุนแรง, เลือดข้นจากโรคเลือดหนืด (Polycythemia vera), ระดับน้ำตาลในเลือดสูงมาก, โรคมะเร็ง

3. การใช้ฮอร์โมนคุมกำเนิดขนาดสูงและเป็นระยะเวลานาน (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com เรื่องการคุมกำเนิด)

4. การใช้ยาเคมีบำบัดเช่น ยา L-asparaginase

5. การใช้ยาสเตียรอยด์, ยาเฮ็พพาริน (Heparin)

6. การติดเชื้อบริเวณไซนัส หน้าผาก ช่องหูชั้นใน

7. การกดเบียดหลอดเลือดดำในสมองจากก้อนเนื้องอกสมอง

8. การทำหัตถการบริเวณหลอดเลือดดำในบริเวณคอ ผิวสมอง เป็นต้น

อาการเหมือนหรือต่างกับโรคหลอดเลือดแดงสมองอุดตัน?

อาการจากโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันจะแตกต่างกันกับอาการจากโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดแดงอุดตันเนื่องจากมีการเกิดโรคที่ต่างกัน

ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันจะมีอาการผิดปกติทางระบบประสาทดังนี้

1. ปวดศีรษะ พบได้ประมาณ 75%

2. ความดันในโพรงกะโหลกศีรษะสูง พบได้ประมาณ 49%

3. แขนขาอ่อนแรง พบได้ประมาณ 34%

4. อาการชัก พบได้ประมาณ 37%

5. ระดับความรู้สึกตัวผิดปกติ พบได้ประมาณ 30%

6. ความผิดปกติที่พบไม่บ่อยได้แก่ เส้นประสาทสมองพิการ (Cranial nerve palsy), ตากระตุก (Nystagmus), หูดับ (Hearing loss)

*ส่วนอาการจากหลอดเลือดแดงในสมองอุดตันอ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

แพทย์วินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันอย่างไร?

การวินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันทำได้ไม่ง่าย ต้องเริ่มจากที่แพทย์คิดถึงภาวะนี้กรณีผู้ป่วยมีอาการปวดศีรษะ ชัก และมีอาการแขนขาอ่อนแรง ประกอบกับมีประวัติการดำเนินโรคที่ค่อยๆเกิด ไม่ได้เกิดขึ้นรวดเร็วเหมือนโรคอัมพาตที่เกิดจากหลอดเลือดแดงอุดตันที่จะเกิดอย่างเฉียบพลัน ผู้ป่วยมักจะมีอาการปวดศีรษะนำมาก่อน หรือมีอาการผิดปกติทางระบบประสาท ที่พบในผู้ที่มีภาวะ/ปัจจัยเสี่ยง (ดังกล่าวในหัวข้อ ปัจจัยเสี่ยง/สาเหตุ) ต่อการเกิดโรคนี้

นอกจากประวัติอาการดังกล่าวแล้ว แพทย์จะทำการตรวจร่างกายทั่วไป การตรวจร่างกายทางระบบประสาท และจะให้การวินิจฉัยร่วมกับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมองหรือเอมอาร์ไอสมอง หรือร่วมกับการตรวจหลอดเลือดดำด้วยการเอกซเรย์ฉีดสีเข้าในหลอดเลือด (Contrast cerebral angiography)

ใครมีปัจจัยเสี่ยงเกิดโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตัน?

ผู้ที่มีโอกาสเสี่ยง/ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันคือ

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์?

ควรไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลเสมอกรณีที่มีอาการปวดศีรษะรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อนและอาการเป็นมานานหลายวันไม่ดีขึ้น หรือมีอาการปวดศีรษะร่วมกับอาการชักและ/หรือร่วมกับแขน/ขาอ่อนแรง

การรักษาโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันได้ผลดีหรือไม่?

ผลการรักษาหรือการพยากรณ์โรคของโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันส่วนใหญ่รักษาได้ผลดีถ้ามาพบแพทย์ได้ทันเวลาคือ ก่อนที่จะมีระดับความรู้สึกตัวเสียไปและอาการแขน ขาอ่อนแรงไม่มาก

การรักษาโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันทำอย่างไร?

การรักษาโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันประกอบด้วยการรักษาแก้ไขสาเหตุ หรือโรคที่เป็นสาเหตุเช่น การหยุดใช้ฮอร์โมนคุมกำเนิด หยุดยาเคมีบำบัด แก้ไขรักษาภาวะเลือดข้น การให้ยาละลายลิ่มเลือด เป็นต้น

นอกจากนั้นถ้ามีภาวะสมองบวมมากๆก็ต้องให้ยาลดสมองบวมร่วมด้วย และกรณีมีเลือดออก ปริมาณมากในสมองก็ต้องรักษาด้วยการผ่าตัดสมอง

การรักษาโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันใช้เวลานานเพียงใด?

การรักษาโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันต้องใช้เวลาอย่างน้อยประมาณ 6 เดือน แต่ถ้ามีสาเหตุจากโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ (เช่น เนื้องอกสมอง) ก็ต้องรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดไปตลอดชีวิต

โรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันมีผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียงที่สำคัญของโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันคือ การบวมของเนื้อสมอง (สมองบวม) ทำให้ผู้ป่วยเกิดความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้นอย่างมาก (อ่านเพิ่มเติมในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ความดันในกะโหลกศีรษะสูง) รวมทั้งก่อให้เกิดอาการชักได้ง่ายขึ้น และกรณีที่มีภาวะสมองบวมที่เกิดในสมองส่วนสำคัญเช่น ที่ก้านสมอง หรือการบวมเกิดเป็นบริเวณกว้างที่อาจก่อให้เกิดเนื้อสมองที่บวมเลื่อนมากดทับก้านสมอง (Brain herniation) ก็เป็นเหตุให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้

ผู้ป่วยต้องปฏิบัติตัวอย่างไร?

ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันควรต้องปฏิบัติตัวดังนี้

ผู้ป่วยต้องพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อใด?

ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันที่มีอาการผิดปกติมากขึ้นเช่น ปวดศีรษะ มีจ้ำห้อเลือดขนาดใหญ่ตาผิวหนัง ชักบ่อยขึ้น แขน ขาอ่อนแรงมากขึ้น รวมทั้งมีอาการที่สงสัยว่าจะแพ้ยาที่ใช้อยู่ (เช่น ใบหน้า ริมฝีปาก บวม มีผื่นคันขึ้นทั้งตัว หายใจลำบาก) ต้องรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาลก่อนนัด/หรือทันที/ฉุกเฉินขึ้นกับความรุนแรงของอาการ

ป้องกันโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันอย่างไร?

การป้องกันโรคหลอดเลือดสมองเหตุหลอดเลือดดำอุดตันสามารถทำได้กรณีที่มีสาเหตุจากภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรงซึ่งอาจพบในภาวะหลังคลอดที่เกิดจากการที่ผู้หญิงหลังคลอดอยู่ไฟ ทานน้ำน้อย ทานเค็ม จึงมีความร้อนสะสมในตัวสูง ก่อให้เกิดการสูญเสียน้ำออกจากร่างกายอย่างมาก จึงป้องกันได้โดยการไม่อยู่ไฟ หรือถ้าอยู่ไฟก็ต้องทานอาหาร ดื่มน้ำให้เพียงพอ

การป้องกันด้วยวิธีอื่นๆคือ

สรุป

โปรดใส่ใจสุขภาพอาการผิดปกติเพียงน้อยนิดที่ไม่หายไปเองจากการดูแลตนเองก็ควรพบแพทย์ด้วยนะครับ



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 6 คน sirikul baszaza001 Mekt PRdelivery aomki Moomanow23456789
Frame Bottom