Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อเอชไอวี  

บทนำ

ยาแอมพรีนาเวียร์(Amprenavir ย่อว่า APV) เป็นยาในกลุ่มโปรติเอส อินฮิบิเตอร์ (Protease inhibitor) ทางคลินิก นำมาบำบัดรักษาการติดเชื้อเอชไอวี (HIV infection) โดยผู้ป่วยต้องรับประทานยานี้วันละ 2-3 ครั้ง รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้ เป็นยาชนิดรับประทาน ซึ่งมีทั้งชนิดน้ำและชนิดแคปซูล นักวิทยาศาสตร์ได้ทำการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของยานี้จนได้ขนาดการรับประทานของผู้ใหญ่เป็น 1200 มิลลิกรัม/ครั้งก่อนอาหาร โดยต้องหลีกเลี่ยงการรับประทานพร้อมกับอาหารที่มีไขมันสูง

หลังจากการดูดซึมยาแอมพรีนาเวียร์จากระบบทางเดินอาหาร ตัวยาจะเข้าสู่กระแสเลือดและจะเข้ารวมตัวกับพลาสมาโปรตีนได้ประมาณ 90% ต่อจากนั้นจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างเคมีโดยเอนไซม์จากตับ ที่มีชื่อว่า Cytochrome P450 3A4 (ย่อว่า CYP3A4,เอนไซม์เกี่ยวข้องกับการทำลายยา) ซึ่งร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 7.1 – 10.6 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้ผ่านไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

โดยทั่วไป ถ้าใช้ยาแอมพรีนาเวียร์ร่วมกับยาต้านไวรัสเอชไอวีตัวอื่น อย่างเช่น Ritonavir ก็จะทำให้ขนาดรับประทานของยาแอมพรีนาเวียร์ลดลงมา เช่น รับประทานยาAmprenavir ครั้งละ 600 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น ร่วมกับยา Ritonavir ครั้งละ 100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น เป็นต้น และการใช้ยาแอมพรีนาเวียร์ชนิดแคปซูลและชนิดน้ำก็ยังมีขนาดที่แตกต่างกันเล็กน้อย เพราะขึ้นอยู่กับการกระจายตัวในร่างกายที่แตกต่างกันออกไป นอกจากนั้น การใช้ยาแอมพรีนาเวียร์กับผู้ป่วยโรคตับ แพทย์อาจต้องปรับขนาดรับประทานลดลงเพื่อให้เหมาะสมกับการทำงานของตับ ในขณะที่ผู้ป่วยด้วยโรคไต ไม่จำเป็นต้องปรับขนาดการใช้ยานี้ลดลงแต่อย่างใด

มีข้อจำกัดในการใช้ยาแอมพรีนาเวียร์บางประการที่ควรทราบ เช่น

ทั้งนี้ ยังมียาอีกหลายรายการที่สามารถทำปฏิกิริยาระหว่างยากับยาแอมพรีนาเวียร์ ดังนั้นผู้ป่วยจะต้องแจ้งให้ แพทย์ พยาบาล เภสัชกร ทราบทุกครั้งว่าตนเองกำลังได้รับ หรือมีการใช้ยาชนิดใดอยู่ก่อนหน้านี้

ยาแอมพรีนาเวียร์เป็นยาที่ใช้ชะลอการเพิ่มปริมาณไวรัสเอชไอวีได้ก็จริง แต่ไม่สามารถรักษาผู้ป่วยให้หายขาดได้ เพียงแต่ช่วยบรรเทามิให้อาการของโรคลุกลามและรุนแรงมากขึ้น ผู้ป่วยจึงยังคงต้องอยู่ภายใต้การดูแลอย่างต่อเนื่องจากแพทย์ และยานี้ไม่สามารถใช้เป็นยาป้องกันการติดเชื้อไวรัสเอชไอวี หรือการติดเชื้อชนิดต่างๆได้ที่รวมถึงจากฏรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ต่างๆ

ระหว่างที่ใช้ยาแอมพรีนาเวียร์ ผู้ป่วยและแพทย์จะต้องเฝ้าระวังและสังเกตการพัฒนาของโรคเอชไอวีว่าดีขึ้นหรือแย่ลงอย่างไร กรณีที่อาการป่วยทรุดลง อาจตั้งข้อสังเกตได้ว่าเชื้อไวรัสเอชไอวี อาจพัฒนาตัวเองให้ดื้อต่อาแอมพรีนาเวียร์

นอกจากนี้ ผู้ป่วยจะต้องมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง เพื่อรับการตรวจร่างกาย และการตรวจเลือด ว่าอยู่ในสภาวะปกติหรือไม่ ด้วยยาแอมพรีนาเวียร์อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยสูงขึ้น รวมถึงค่าเอนไซม์การทำงานต่างๆในเลือดของตับที่อาจเปลี่ยนแปลงไป หรืออาจทำให้เกิดการสะสมไขมันตามร่างกายเปลี่ยนไป เช่น มีไขมันสะสมบริเวณหลังส่วนบน คอ หน้าอก มากขึ้น ในขณะที่การสะสมไขมันบริเวณขาลดลงและยังสามารถส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของระดับคอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ในกระแสเลือดอีกด้วย หรือจำนวนเม็ดเลือดขาวในกระแสเลือดก็สามารถใช้เป็นตัวบ่งบอกภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อชนิดอื่นเพิ่มขึ้นมา

ยังมีเรื่องผลข้างเคียงที่แพทย์ต้องแจ้งให้ผู้ที่ได้รับยาแอมพรีนาเวียร์ทราบไว้ว่า ยานี้สามารถกระตุ้นให้มีอาการ ถ่ายเหลว/ท้องเสีย ปวดศีรษะ คลื่นไส้ มีผื่นคันขึ้นตามมือและเท้า ซึ่งอาการเหล่านี้มาจากการใช้ยานี้นั่นเอง และมิได้มาจากการติดเชื้อเอชไอวี แต่อย่างไรก็ตาม หากพบผลข้างเคียงของยาแอมพรีนาเวียร์แบบรุนแรงจนรบกวนการดำรงชีวิตประจำวันของผู้ป่วย ก็ควรต้องแจ้งให้แพทย์ทราบเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา

ยาแอมพรีนาเวียร์เป็นยาที่มีใช้แต่ในสถานพยาบาล ไม่มีจำหน่ายตามร้านขายยา ประชาชนสามารถสอบถามข้อมูลการใช้ยานี้เพิ่มเติมได้จากแพทย์ และจากเภสัชกรได้โดยทั่วไป

แอมพรีนาเวียร์มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

แอมพรีนาเวียร์

ยาแอมพรีนาเวียร์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เพื่อบำบัดรักษาการติดเชื้อเอชไอวี (HIV infection) สามารถใช้ในลักษณะของยาเดี่ยว หรือใช้ร่วมกับยาต้านไวรัสเอชไอวีชนิดอื่นอย่างเช่น ยา Ritonavir

ยาแอมพรีนาเวียร์ สามารถใช้ได้กับผู้ใหญ่ และเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป ยานี้ใช้บรรเทาการลุกลามและการเพิ่มจำนวนของไวรัสเอชไอวี แต่ไม่สามารถใช้รักษาโรคเอชไอวีให้หายขาดได้

แอมพรีนาเวียร์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธ์ของยาแอมพรีนาเวียร์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ในตัวไวรัสเอชไอวีที่มีชื่อว่า โปรติเอส (Protease) ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่จำเป็นต่อวงจรชีวิตของเชื้อเอชไอวี ด้วยจะทำให้ไวรัสสามารถสร้างโปรตีน (Polyproteins) ที่จำเป็นต่อการกำเนิดไวรัสเอชไอวีรุ่นใหม่ จากกลไกนี้จึงส่งผลให้ชะลอการเพิ่มจำนวนไวรัสเอชไอวี และทำให้การพัฒนาการของโรคเอชไอวีช้าลง

แอมพรีนาเวียร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาแอมพรีนาเวียร์มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาน้ำชนิดรับประทาน ขนาด 15 มิลลิกรัม/ มิลลิลิตร
  • ยาแคปซูลนิ่มชนิดรับประทาน ขนาด 50 และ 150 มิลลิกรัม/แคปซูล

แอมพรีนาเวียร์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาแอมพรีนาเวียร์มีขนาดรับประทาน เช่น

ก.กรณีใช้ยาชนิดแคปซูลนิ่ม:

  • ผู้ใหญ่อายุมากกว่า16 ปี: รับประทานครั้งละ 1,200 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น หรือ รับประทานครั้งละ 600 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น ร่วมกับยา Ritonavir ครั้งละ 100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น
  • ผู้ที่อายุ 13-16ปี: รับประทานครั้งละ 1,200 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
  • เด็กอายุ 4 – 12 ปี ที่ น้ำหนักตัวน้อยกว่า 50 กิโลกรัม : รับประทานครั้งละ 20 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น หรือรับประทานครั้งละ 15 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ 3 ครั้ง เช้า – กลางวัน – เย็น ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 2,400 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุ 4-12 ปี ที่น้ำหนักตัวตั้งแต่ 50 กิโลกรัมขึ้นไป: รับประทานครั้งละ 1,200 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง

ข.กรณีใช้ยาน้ำ:

  • ผู้ใหญ่อายุมากกว่า 16 ปีขึ้นไป: ให้รับประทานครั้งละ 17 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน วันละ 3 ครั้ง เช้า – กลางวัน – เย็น ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 2,800 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุ 4 – 12 ปี ที่น้ำหนักตัวน้อยกว่า 50 กิโลกรัม : รับประทานครั้งละ 22.5 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ 2 ครั้ง เช้า – เย็น หรือรับประทานครั้งละ 17 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม วันละ 3 ครั้ง เช้า – กลางวัน – เย็น ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 2,800 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุ 4-12ปี ที่น้ำหนักตัวตั้งแต่ 50 กิโลกรัมขึ้นไป หรือที่มีอายุ13 to 16 ปี: รับประทานครั้งละ 1,400 mg วันละ 2 ครั้ง

อนึ่ง:

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาแอมพรีนาเวียร์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

กรณีที่ลืมรับประทานยาแอมพรีนาเวียร์ไม่เกิน 4 ชั่วโมงจากเวลาเดิม ให้รับประทานยานี้ในขนาดปกติทันทีเมื่อนึกขึ้นได้ แต่หากลืมรับประทานยานี้เกิน 4 ชั่วโมงขึ้นไป ให้ข้ามการรับประทานยามื้อนั้น แล้วรับประทานยาในมื้อถัดไปโดยใช้ขนาดรับประทานปกติ โดยไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ดี เพื่อประสิทธิภาพของการรักษา ควรรับประทานยาแอมพรีนาเวียร์ ตามคำสั่งแพทย์ และ/หรือ เภสัชกร ตรงเวลา

แอมพรีนาเวียร์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาแอมพรีนาเวียร์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อการทำงานของระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้แอมพรีนาเวียร์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาแอมพรีนาเวียร์ เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาแอมพรีนาเวียร์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ใน เว็บhaamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

แอมพรีนาเวียร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแอมพรีนาเวียร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาแอมพรีนาเวียร์อย่างไร?

ควรเก็บยาแอมพรีนาเวียร์ ภายใต้อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส(Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

แอมพรีนาเวียร์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแอมพรีนาเวียร์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Agenerase (อะเจเนอเรส)Glaxo

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Amprenavir [2016, Oct22]
  2. http://www.drugbank.ca/drugs/DB00701 [2016, Oct22]
  3. https://www.drugs.com/cdi/amprenavir.html [2016, Oct22]
  4. https://hivdb.stanford.edu/pages/linksPages/APV_PI.pdf [2016, Oct22]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน Malibob Nong41 Candypop1012
Frame Bottom