Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรียรุนแรง 

บทนำ

ยาแวนโคมัยซิน (Vancomycin) เป็นยากลุ่มยาปฏิชีวนะที่มีโครงสร้างทางเคมีแบบไกลโคเปปไทด์ (Glycopeptide antibiotic, ยาปฏิชีวนะกลุ่มที่มีผลต่อการสร้างผนังเซลล์/Cell wall ของแบคที เรีย) ถูกค้นพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 1953 (พ.ศ.2496) โดยแยกสกัดจากเชื้อแบคทีเรียที่อยู่ในดินซึ่งมีชื่อว่า Amycolatopsis orientalis

ทางคลินิกใช้แวนโคมัยซินเป็นยาอันดับต้นๆที่นำมาใช้รักษาและต่อต้านแบคทีเรียแกรมบวกซึ่งเป็นสาเหตุ

จากการศึกษาด้านการกระจายตัวของยานี้พบว่า แวนโคมัยซินถูกดูดซึมจากทางเดินอาหารเพียงเล็กน้อยเท่านั้น การบริหารยา/การใช้ยาในผู้ป่วยส่วนมากมักจะเป็นการใช้ยาฉีดซึ่งโครงสร้างในโมเลกุลของยานี้ที่ค่อนข้างเสถียรและไม่ถูกเปลี่ยนแปลงแต่อย่างใดเมื่ออยู่ในร่างกาย การกำจัดยาออกจากกระแสเลือด 50% ต้องใช้เวลา 4 - 11 ชั่วโมงโดยขับทิ้งผ่านไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกได้จัดให้แวนโคมัยซินเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานในระดับชุมชน และคณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุให้ยาแวนโคมัยซินอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ และระบุการใช้สำหรับการติดเชื้อที่ดื้อต่อยาปฏิชีวนะเมทิซิลลิน (Methicillin resistant S. aureus หรือ Methicillin resistant S. epidermidis) ทั้งนี้ในประเทศไทยสามารถพบเห็นการใช้แวนโคมัยซินในรูปแบบของยาฉีดและยาชนิดรับประทานตาสถานพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชน

แวนโคมัยซินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

แวนโคมัยซิน

ยาแวนโคมัยซินมีสรรพคุณดังนี้เช่น

แวนโคมัยซินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาแวนโคมัยซินมีกลไกการออกฤทธิ์ที่ใช้ต่อต้านการติดเชื้อแบคทีเรีย Staphylococcus ในขั้นรุนแรง หรือใช้ต่อต้านเชื้อแบคทีเรียที่ดื้อต่อยาปฏิชีวนะตัวอื่นโดยเฉพาะในแบคทีเรียชนิดแกรมบวก โดยยาจะไปยับยั้งการสร้างสารเปปทิโดกลัยแคน (Peptidoglycan) ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของผนังเซลล์ของแบคทีเรียส่งผลให้หยุดการแพร่พันธุ์และตายลงในที่สุด

สำหรับแบคทีเรียที่ตอบสนองต่อแวนโคมัยซินได้ดีเช่น Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus pneumonia, Streptococcus Pyrogenes, Clostridium difficile, Actinomyces species, Bacillus anthracis, Corynebacterium species, และ Liste ria species เป็นต้น

แวนโคมัยซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาแวนโคมัยซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

  • ยาฉีด ขนาด 500 มิลลิกรัม/ขวด
  • ยาฉีด ขนาด 50 มิลลิกรัม/ขวด
  • ยาฉีด ขนาด 1 กรัม/ขวด
  • ยาฉีดในรูปสารละลาย ขนาด 2 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 600 มิลลิกรัม/เม็ด

แวนโคมัยซินมีขนาดรับประทานหรือการบริหารยาอย่างไร?

ยาแวนโคมัยซินมีขนาดรับประทานหรือการบริหารยา/ใช้ยาดังนี้เช่น

ก. สำหรับการติดเชื้อในลำไส้/ลำไส้อักเสบ (Staphylococcal enterocolitis):

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 0.5 - 2 กรัม/วันโดยแบ่งรับประทานวันละ 3 - 4 ครั้งเป็นเวลา 7 - 10 วัน
  • เด็ก: ประทาน 40 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วันโดยแบ่งรับประทานวันละ 3 - 4 ครั้ง เป็นเวลา 7 - 10 วัน โดยขนาดรับประทานสูงสุดของเด็กไม่เกิน 2 กรัม/วัน

*อนึ่ง: สามารถรับประทานยานี้ก่อนหรือพร้อมอาหารก็ได้

ข. สำหรับการติดเชื้อที่กระดูก (Osteomyelitis):

  • ผู้ใหญ่: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 500 มิลลิกรัมทุก 6 ชั่วโมงโดยใช้เวลาในการให้ยา/หยดยาประมาณ 60 นาทีเป็นอย่างต่ำ หรือหยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 1 กรัมทุก 12 ชั่วโมงโดยใช้เวลาในการให้ยาประมาณ 100 นาทีเป็นอย่างต่ำ
  • เด็กอายุ 1 เดือน - 18 ปี: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 15 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุก 8 ชั่วโมงโดยใช้เวลาในการให้ยา 60 นาทีเป็นอย่างต่ำ และขนาดการให้ยาทางหลอดเลือดสำหรับเด็กไม่ควรเกิน 2 กรัม/วัน

ค. สำหรับการติดเชื้อในกระแสเลือด/ภาวะพิษเหตุติดเชื้อ (Septicaemia):

  • ผู้ใหญ่: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 500 มิลลิกรัมทุก 6 ชั่วโมงโดยใช้เวลาในการให้ยาประมาณ 60 นาทีเป็นอย่างต่ำ หรือหยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 1 กรัมทุก 12 ชั่วโมงโดยใช้เวลาในการให้ยาประมาณ 100 นาทีเป็นอย่างต่ำ
  • เด็กอายุ 1 เดือน - 18 ปี: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 15 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทุก 8 ชั่วโมงโดยใช้เวลาในการให้ยาประมาณ 60 นาทีเป็นอย่างต่ำ และขนาดการให้ยาทางหลอดเลือดดำสำหรับเด็กไม่ควรเกิน 2 กรัม/วัน

ง. สำหรับป้องกันการติดเชื้อที่เยื่อบุหัวใจ/เยื่อบุหัวใจอักเสบ:

โดยมากจะให้ยาป้องกันก่อนผู้ป่วยเข้ารับการผ่าตัดอวัยวะของระบบทางเดินหายใจส่วนต้น หรือทำหัตถการทางทันตกรรมเพื่อมิให้แบคทีเรียเข้าแทรกซ้อนและติดเชื้อที่หัวใจของผู้ป่วย

  • ผู้ใหญ่: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 1 กรัมโดยใช้เวลาในการให้ยาประมาณ 60 นาทีเป็นอย่างต่ำก่อนเข้ารับการผ่าตัด
  • เด็ก: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 20 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมโดยใช้เวลาในการให้ยาประมาณ 60 นาทีเป็นอย่างต่ำก่อนเข้ารับการผ่าตัด

*****หมายเหตุ:

  • การพิจารณาใช้แวนโคมัยซินป้องกันการติดเชื้อที่เยื่อบุโพรงหัวใจ แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาการให้ยากับผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่บริเวณหัวใจสูงเท่านั้น มักไม่นำมาใช้กับผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจทำงานได้ตามปกติ
  • การใช้ยานี้และขนาดการใช้ยานี้ในเด็กอายุต่ำกว่า 1 เดือนอยู่ในดุลพินิจของแพทย์
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาแวนโคมัยซิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาแวนโคมัยซินสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไปไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

แวนโคมัยซินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาแวนโคมัยซินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น เป็นพิษต่อประสาทหู/หูตึง เป็นพิษต่อไต มีภาวะที่เรียกว่า Red-man syndrome ซึ่งมักมีอาการหน้าแดง ความดันโลหิตต่ำ มีผื่นแดงตาผิวหนัง นอกจากนี้ยังอาจพบลมพิษ หลอดเลือดดำอักเสบหลังหยดยาเข้าหลอดเลือด มีเม็ดเลือดขาวบางชนิดสูงมากขึ้น (Eosinophilla) ซึ่งตรวจพบได้เมื่อตรวจเลือดซีบีซี/CBC หรือในบางคนอาจเกิดอาการแพ้ยา

มีข้อควรระวังการใช้แวนโคมัยซินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาแวนโคมัยซินดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาแวนโคมัยซินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

แวนโคมัยซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแวนโคมัยซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาแวนโคมัยซินอย่างไร?

ยาแวนโคมัยซินทั้งยาฉีดและยาชนิดรับประทานให้เก็บภายใต้อุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด และความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

แวนโคมัยซินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแวนโคมัยซินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

DW Vancomycin (ดีดับเบิ้ลยู แวนโคมัยซิน)Daewoong Pharma
ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Edicin (เอ็ดดิซิน)Sandoz
Sterile Vancomycin Hydrochloride Hospira(สเตอไรล์ แวนโคมัยซิน ไฮโดรคลอไรด์ ฮอสพิรา)Hospira
Tygacil (ไทกาซิล)Pfizer
Vancin-S (แวนซิน-เอส)Siam Bheasach
Vancogen (แวนโคเกน)Alkem
Vancomycin CJ (แวนโคมัยซิน ซีเจ)CJ Corp
Vancomycin HCl Naprod Life Sciences (แวนโคมัยซิน เฮชซีไอ นาพรอด ไลฟ์ ซายน์เอนเซส)Naprod Life Sciences
Zyvox (ซายวอกซ์)Pfizer

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Vancomycin [2015,Jan3]
2 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/90#item-8623 [2015,Jan3]
3 http://www.mims.com/USA/drug/info/vancomycin/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan3]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=vancomycin [2015,Jan3]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน DoubleJ Kunniya Zeepeer M1441
Frame Bottom