Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หัวใจและหลอดเลือด  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ความดันโลหิตสูง 

บทนำ

ยาอะทีโนลอล หรือ ยาพรีโนลอล (Atenolol หรือ Prenolol) เป็นยาในกลุ่ม Beta blockers ทางคลินิกนำมาใช้รักษาอาการของโรคหัวใจเช่น กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นผิดจังหวะ รวมถึงโรคความดันโลหิตสูง ใช้ป้องกันการปวดศีรษะไมเกรน อาการวิตกกังวล และกลุ่มอาการจากการหยุดเหล้าอีกด้วย ซึ่งสามารถใช้เป็นยาเดี่ยวๆหรือจะใช้ร่วมกับยาอื่นเช่น ยากลุ่ม Calcium-channel blocker ในการรักษาโรคก็ได้ทั้งนี้ขึ้นกับอาการป่วยและดุลยพินิจของแพทย์เป็นสำคัญ

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาอะทีโนลอลจะเป็นยาชนิดรับประทานและยาฉีด ยาอะทีโนลอลสามารถดูดซึมจากระบบทางเดินอาหาร และกระจายเข้าสู่ร่างกายได้ประมาณ 40 - 50% ตัวยาในกระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 6 - 16% ตับจะเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีของยานี้เป็นปริมาณที่น้อยกว่า 10% จากตัวยาในกระแสเลือด ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 6 - 7 ชั่วโมงในการกำจัดยาอะทีโนลอลจำนวน 50% ออกจากกระแสโลหิตและผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

ข้อดีของการใช้ยาอะทีโนลอลนี้คือ รับประทานเพียงวันละครั้ง จึงทำให้สะดวกต่อการใช้ยา แต่ก็ยังมีข้อห้ามใช้และข้อควรระวังอยู่หลายประการที่แพทย์มักจะนำมาพิจารณาประกอบก่อนการสั่งจ่ายยานี้อย่างเช่น

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุให้ยาอะทีโนลอลอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ และจัดอยู่ในหมวดของยาอันตราย มีการใช้ยาอะทีโนลอลในสถานพยาบาลโดยทั่วไปทั้งของรัฐบาลและเอกชน รวมถึงมีจำหน่ายตามร้านขายยาโดยทั่วไป อย่างไรก็ตามผู้บริโภคไม่สมควรไปหาซื้อยานี้มารับประทานเอง ควรต้องใช้ยานี้ตามคำสั่งของแพทย์เท่านั้น

อะทีโนลอลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อะทีโนลอล

ยาอะทีโนลอลมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

อะทีโนลอลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาอะทีโนลอลคือ ตัวยาจะเข้าไปจับกับตัวรับ (Receptor) ในร่างกายที่เรียกว่า Beta1 receptor ซึ่งพบตาเนื้อเยื่อของหัวใจ ผนังหลอดเลือด และเนื้อเยื่อไต จากนั้นตัวยาจะปิดกั้นการทำงานของตัวรับดังกล่าวส่งผลให้หัวใจลดการบีบตัวลง ทำให้ปริมาณเลือดที่ถูกสูบฉีดออกจากหัวใจน้อยลงด้วย อีกทั้งส่งผลยับยั้งการปลดปล่อยสารเรนิน (Renin, สารที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมความดันโลหิต) จากไตทำให้เพิ่มการขับถ่ายของเกลือโซเดียมออกจากร่างกาย จากกลไกเหล่านี้จึงส่งผลลดอัตราการเต้นของหัวใจทำให้กลับมาเต้นในจังหวะที่ปกติ ลดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด และลดความดันโลหิตสูงได้ตามสรรพคุณ

อนึ่งยานี้ไม่สามารถซึมผ่านสมองได้จึงไม่ก่อให้เกิดอาการข้างเคียงต่อระบบประสาทส่วนกลางมากนัก และถือเป็นข้อดีอีกประการของยาอะทีโนลอล

อะทีโนลอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ในประเทศไทยยาอะทีโนลอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 25, 50 และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด

อะทีโนลอลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาอะทีโนลอลมีขนาดรับประทานหลากหลาย ขึ้นกับว่าใช้รักษาควบคุมอาการของโรค/ภาวะอะไร ซึ่งแพทย์ผู้รักษาจะเป็นผู้กำหนดขนาดและระยะเวลาในการใช้ยานี้ที่แตกต่างกันไป ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างขนาดยานี้ที่ใช้ทั่วไปในบางข้อบ่งใช้เช่น

ก. สำหรับความดันโลหิตสูง:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทาน 50 มิลลิกรัมวันละครั้ง ภายใน 1 - 2 สัปดาห์หลังใช้ยาไปแล้ว หากจำเป็นแพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเป็น 100 มิลลิกรัมวันละครั้ง

ข. สำหรับป้องกันและบำบัดรักษาอาการกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทาน 50 มิลลิกรัมวันละครั้ง หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 1 สัปดาห์แพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเป็น 100 มิลลิกรัมวันละครั้ง ซึ่งผู้ป่วยบางกลุ่มแพทย์อาจต้องปรับเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 200 มิลลิกรัม/วัน

ค. สำหรับอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทาน 50 มิลลิกรัมวันละครั้ง หากจำเป็นแพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเพิ่มขึ้นตามลำดับทุกๆ 1 สัปดาห์ ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 200 มิลลิกรัม/วัน

*อนึ่ง:

  • ในเด็ก: ขนาดการใช้ยานี้กับเด็กยังไม่ได้ระบุการจัดทำทางคลินิก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป
  • กรณีผู้ป่วยโรคไตแพทย์อาจจะปรับขนาดรับประทานของยานี้โดยพิจารณาเป็นกรณีๆไป
  • รับประทานยานี้ก่อนหรือหลังหรือพร้อมอาหารก็ได้ แต่ควรรับประทานยานี้พร้อมกับดื่มน้ำเปล่าในปริมาณที่เพียงพอ
  • ระยะเวลาของการใช้ยาอะทีโนลอลจะขึ้นอยู่กับการตอบสนองของร่างกายผู้ป่วยร่วมกับดุลยพินิจของแพทย์ว่าสมควรให้ใข้ยานี้ต่อไปหรือไม่

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาอะทีโนลอล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาอะทีโนลอลสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาอะทีโนลอลให้ตรงเวลา

อะทีโนลอลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

โดยทั่วไปยาอะทีโนลอลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีอาการตาพร่า มือ-เท้าเย็น รู้สึกสับสน วิงเวียน เป็นลม เหงื่อออกมาก แน่นหน้าอก อ่อนเพลียผิดปกติ

นอกจากนี้ยังมีอาการข้างเคียงที่อาจพบได้น้อยเช่น มีอาการหนาวสั่น ไอ วิตกกังวล เจ็บหน้าอก หัวใจเต้นเร็ว ปวดขา หัวใจเต้นช้าผิดปกติ หยุดหายใจ ปัสสาวะมีสีเลือด ปัสสาวะน้อยลง ความดันโลหิตกลับมาสูง กระหายน้ำ ปวดกระดูก มีไข้ ฝันร้าย และอื่นๆ

*สำหรับผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาด: อาจพบอาการวิตกกังวล มีภาวะโคม่า ตัวเย็น ผิวหนังซีด เส้นเลือดดำบริเวณลำคอยายตัว/โป่งพอง อ่อนเพลียอย่างมาก ปวดศีรษะ หิวอาหาร หายใจผิดปกติ เกิดภาวะลมชัก พูดจาไม่ชัด หากพบอาการดังกล่าวต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้อะทีโนลอลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอะทีโนลอลเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาอะทีโนลอลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อะทีโนลอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอะทีโนลอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาอะทีโนลอลอย่างไร?

ควรเก็บยาอะทีโนลอลภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

อะทีโนลอลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอะทีโนลอลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Atcard (แอทการ์ด) Utopian
Atenol (อะทีนอล) T. O. Chemicals
Atenolol Community Pharm (อะทีนอล คอมมูนิตี้ ฟาร์ม) Community Pharm PCL
Atenolol Kopran (อะทิโนลอล โคพราน) Kopran
Betaday-50 (เบต้าเดย์-50) Vesco Pharma
Enolol (อีโนลอล) Charoon Bhesaj
Esnolol (เอสโนลอล) Emcure Pharma
Eutensin (ยูเทนซิน) Greater Pharma
Oraday (ออราเดย์) Biolab
Prenolol (พรีโนลอล) Berlin Pharm
Tenocard (ทีโนคาร์ด) IPCA
Tenolol (ทีโนลอล) Siam Bheasach
Tenormin (ทีนอร์มิน) AstraZeneca
Tenrol (เทนรอล) Unique
Tetalin (ทีตาลิน) Pharmasant Lab
Tolol (โทลอล) Suphong Bhaesaj
Velorin (วีโลริน) Remedica

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Atenolol [2015,Nov14]
  2. http://www.drugs.com/atenolol.html [2015,Nov14]
  3. http://www.rxlist.com/atenolol-drug.html [2015,Nov14]
  4. http://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=atenolol&page=0 [2015,Nov14]
  5. http://dmsic.moph.go.th/dmsic/admin/files/userfiles/files/essential_book_56.pdf [2015,Nov14]
  6. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Atenolol [2015,Nov14]
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Beta-1_adrenergic_receptor [2015,Nov14]
  8. http://www.drugs.com/drug-interactions/atenolol-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Nov14]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน admin1 kwanzzlity Puangpech smurfs
Frame Bottom