Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม  เภสัชวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ชัก  ปวดประสาท 

บทนำ

คาร์บามาซีปีน (Carbamazepine) เป็นยาที่นำมาบำบัดรักษาโรคลมชัก, รักษาอาการถอนพิษจากสุรา, รักษาโรคปวดเส้นประสาทใบหน้า, โรคปวดจากเส้นประสาทสมองคู่ที่ 9 (โรคปวดเหตุเส้นประสาทคอหอย) ซึ่งมักมีอาการ ปวดกราม ปวดคอ หู ลิ้น และกล่องเสียง, ปวดจากโรคเส้นประสาทเหตุเบาหวาน, รักษาโรคเบาจืด, รักษาอาการคลุ้มคลั่ง, ป้องกันภาวะอา รมณ์ซึมเศร้า, และโรคอารมณ์แปรปรวน นับว่ามนุษย์ได้ยาที่มีประโยชน์ต่อคุณภาพชีวิต อีกทั้งราคาไม่แพง เพียงแต่รู้วิธีใช้ที่ถูกต้องและปลอดภัยก็สามารถดำรงชีวิตได้อย่างปกติสุข

หลังจากผู้ป่วยรับประทานยาคาร์บามาซีปีนเข้าสู่ร่างกาย ตัวยาจะจับกับโปรตีนถึง 75% อวัยวะตับจะเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีของยานี้ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 5 - 26 ชั่วโมงในการกำจัดปริมาณยาคาร์บามาซีปีน 50% ออกจากกระแสเลือด โดยผ่านไปกับปัสสาวะและอุจจาระ

ยาคาร์บามาซีปีนนี้จัดอยู่ในหมวดของยาอันตราย มีผลข้างเคียงและข้อห้ามใช้รวมกันหลายประการ แพทย์เท่านั้นที่จะเป็นผู้แนะนำและสั่งการใช้ยาที่ปลอดภัยกับผู้ป่วยแต่ละราย

ยาคาร์บามาซีปีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาคาร์บามาซีปีน

สรรพคุณของยาคาร์บามาซีปีนคือ

ยาคาร์บามาซีปีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาคาร์บามาซีปีน คือ ตัวยาจะลดการตอบสนองของปลายประ สาทจากตัวกระตุ้น และทำให้เส้นประสาทหยุดตอบสนองถึงแม้จะถูกกระตุ้นซ้ำๆ นอกจากนี้ยังช่วยลดอาการปวดจากเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 (โรคปวดเส้นประสาทใบหน้า) และคู่ที่ 9 (โรคปวดเหตุเส้นประสาทคอหอย) ซึ่งด้วยกลไกดังกล่าว ยานี้จึงแสดงฤทธิ์ยับยั้งอาการของโรคลม ชัก, ลดอาการปวดจากปลายประสาทบางคู่ที่มาจากสมอง (เช่น คู่ที่ 5, และคู่ที่ 9 ดังได้กล่าวแล้วในตอนต้น) ไม่เพียงเท่านี้ คาร์บามาซีปีนยังมีฤทธิ์กระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนชื่อ วาโสเพรสซิน (Vasopres sin) จากต่อมใต้สมอง (พิทูอิทารี: Pituitary gland) ซึ่งฮอร์โมนดังกล่าวช่วยทำให้อวัยวะไต ดูดน้ำกลับเข้าสู่ร่างกาย จึงถูกนำมารักษาโรคเบาจืด

ยาคาร์บามาซีปีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ประเทศไทยจัดจำหน่ายยาคาร์บามาซีปีนในรูปแบบดังนี้

  • ยาเม็ดขนาดความแรง 200 และ 400 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาน้ำขนาดความแรง 100 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร

ยาคาร์บามาซีปีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาคาร์บามาซีปีนมีขนาดรับประทานดังนี้

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 100 - 1,600 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็ก: ขนาดรับประทานให้คำนวณจากน้ำหนักตัวเด็ก โดยรับประทาน 10 - 20 มิลลิกรัม /น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน

อนึ่ง:

  • ขนาดและระยะเวลาของการรับประทานยานี้ของผู้ใหญ่และของเด็กขึ้นอยู่กับอาการและความรุนแรงของโรค ซึ่งมีความแตกต่างกันออกไป การใช้ยานี้จึงต้องอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น
  • ผู้ป่วยสามารถรับประทานยาคาร์บามาซิปีนก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ และควรหลีกเลี่ยงการรับประทานยาพร้อมกับน้ำผลไม้ เพราะอาจส่งผลให้ปริมาณยาในเลือดสูงขึ้น จึงอาจเพิ่มผล ข้างเคียงจากยาได้

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาคาร์บามาซีปีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาคาร์บามาซีปีน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาคาร์บามาซีปีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาคาร์บามาซีปีนมีผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ต่อระบบต่างๆของร่างกายดังนี้

มีข้อควรระวังการใช้ยาคาร์บามาซีปีนอย่างไร?

ข้อควรระวังในการใช้ยาคาร์บามาซีปีน ได้แก่

***** อนึ่ง

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาคาร์บามาซีปีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาคาร์บามาซีปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาคาร์บามาซีปีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้

ก. การใช้ยาคาร์บามาซีปีนร่วมกับยาบางกลุ่ม จะทำให้ปริมาณความเข้มข้นของยาเหล่านั้นในกระแสเลือดลดต่ำลง ส่งผลถึงประสิทธิภาพของการรักษาด้อยลงไปเช่นกัน ตัวอย่างของยาที่กล่าวถึงเช่น

ข. การใช้ยาคาร์บามาซีปีนร่วมกับยาบางกลุ่ม กลับส่งผลให้ปริมาณความเข้มข้นของคาร์บามาซีปีนในกระแสเลือดเพิ่มขึ้น อาจทำให้ผู้ป่วยได้รับผลข้างเคียงจากยาคาร์บามาซีปีนติดตามมามากขึ้น ยากลุ่มเหล่านั้นเช่น

ค. การใช้ยาคาร์บามาซีปีนร่วมกับยาบางตัวที่ใช้รักษาวัณโรค สามารถก่อให้เกิดความเป็นพิษต่อตับ (ตับอักเสบ) ได้ ยาต้านวัณโรคดังกล่าว เช่น Isoniazid

ง. การใช้ยาคาร์บามาซีปีนร่วมกับยาขับปัสสาวะบางตัว สามารถทำให้ปริมาณเกลือโซเดียมในร่างกายลดต่ำกว่าปกติ ยาขับปัสสาวะดังกล่าว เช่น Furosemide และ Hydrochlorothia zide

ควรเก็บรักษายาคาร์บามาซีปีนอย่างไร

สามารถเก็บยาคาร์บามาซีปีนภายใต้อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียส เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงสว่าง แสงแดด และความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยาคาร์บามาซีปีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาคาร์บามาซีปีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นๆและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Antafit (แอนตาฟิท) Polipharm
Carbazene (คาร์บาซีน) Medifive
Carmapine (คาร์มาปีน) Pharmasant Lab
Carpine (คาร์ปีน) Atlantic Lab
Carzepine (คาร์ซีปีน) Condrugs
Mapezine (มาปีซีน) Siam Bheasach
Pantol (แพนทอล) Pharmaland
Tegretol (ทีเกรทอล) Novartis
Zeptol CR (เซพทอล ซีอาร์) Sun Pharma

บรรณานุกรม

1. http://www.rxlist.com/tegretol-drug.htm [2014,July12]
2. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Tegretol/?q=Carbamazepine%20Tablet&type=brief [2014,July12]
3. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=carbamazepine [2014,July12]
4. http://ndt.oxfordjournals.org/content/25/12/3840.long [2014,July12]
5. http://www.drugs.com/carbamazepine.html [2014,July12]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 8 คน popeppo padungchob19 Nongbeer eurokungza a1v4d PPaapp Panupol mdnatt
Frame Bottom