Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ชักต่อเนื่อง 

บทนำ

ยาฟอสเฟนิโทอิน (Fosphenytoin) เป็นสารตั้งต้นของยาเฟนิโทอิน (Phenytoin) และนำมารักษาอาการโรคลมชักระดับที่รุนแรงโดยออกฤทธิ์ที่สมองทำให้กลไกของอาการชักถูกปิดกั้น ซึ่งรูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นยาฉีดเท่านั้น สามารถฉีดเข้าร่างกายทางเส้นเลือดหรือเข้ากล้ามเนื้อก็ได้

เมื่อยฟอสเฟนิโทอินเข้าสู่กระแสเลือด จะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนได้ประมาณ 95 - 99% จากนั้นยาฟอสเฟนิโทอินจะถูกร่างกายเปลี่ยนไปเป็นตัวยาเฟนิโทอินภายในประมาณ 15 นาที และออกฤทธิ์ของการรักษาก่อนที่จะถูกขับทิ้งไปกับปัสสาวะ

ยังมีข้อจำกัดบางประการที่แพทย์จะนำมาประกอบการพิจารณาก่อนสั่งจ่ายยาฟอสเฟนิโทอินให้กับผู้ป่วยมีดังนี้เช่น

ทั้งนี้สภาพอาการของผู้ป่วยที่กล่าวมาข้างต้นล้วนแล้วแต่จะมีอาการหนักขึ้นหากมีการใช้ยาฟอสเฟนิโทอิน

นอกจากนี้ยังมีข้อมูลทางคลินิกที่แสดงถึงอาการผู้ป่วยหลังจากได้รับยานี้อาทิเช่น

ทั้งนี้การใช้ฟอสเฟนิโทอินจะกระทำในสถานพยาบาลเท่านั้น การฉีดยาให้ผู้ป่วยยังต้องคำนวณปริมาณยาที่ฉีดให้สัมพันธ์กับเวลาที่ร่างกายได้รับยาด้วย การให้ยานี้ที่เร็วเกินไปจะก่อให้ เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำและหัวใจเต้นผิดจังหวะ การคำนวณขนาดยาที่เหมาะสมเป็นอีกประการที่มีแต่แพทย์เท่านั้นที่สามารถคำนวณปริมาณการใช้ได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

อนึ่งยาชื่อการค้าของยานี้ในต่างประเทศคือ ยา Prodilantin

ฟอสเฟนิโทอินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ฟอสเฟนิโทอิน

ยาฟอสเฟนิโทอินมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ฟอสเฟนิโทอินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

เมื่อยฟอสเฟนิโทอินเข้าสู่ร่างกาย กลไกการออกฤทธิ์คือตัวยาจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างไปเป็นยาเฟนิโทอิน (Phenytoin) ภายในเวลาไม่เกิน 15 นาที ยาเฟนิโทอินจะกดการนำกระแสประสาทที่กระตุ้นการชักจากสมอง โดยมีการปรับสมดุลของประจุไฟฟ้ารวมถึงเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการนี้คือ Sodium-potassium ATPase (Sodium-potassium adenosine triphospha tase) ด้วยกลไกดังกล่าวจึงก่อให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

ฟอสเฟนิโทอินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาฟอสเฟนิโทอินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาฉีดที่มีตัวยาเทียบเท่ายาเฟนิโทอิน(Phenytoin) 500 มิลลิกรัมในขนาดบรรจุ 10 มิลลิลิตร

ฟอสเฟนิโทอินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาฟอสเฟนิโทอินมีขนาดการบริหารยา/การใช้ยาเช่น

  • ผู้ใหญ่: ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำโดยคำนวณเป็นตัวยาเฟนิโทอิน* ขนาด 10 - 20 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม การฉีดเข้าหลอดเลือดดำใช้อัตราของยาเฟนิโทอิน 100 - 150 มิลลิกรัม/นาที ขนาดยาที่ใช้คงระดับของการรักษาอยู่ที่ 6 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน ขนาดยาที่ใช้สูงสุดไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม/วัน ทั้งนี้การคำนวณการใช้ยาต้องเป็นไปตามความเห็นของแพทย์ผู้รักษาในขณะนั้น
  • เด็ก: ขนาดการใช้ยานี้กับเด็กทางคลินิกยังมิได้มีการศึกษาและจัดทำ การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

*อนึ่ง:

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาฟอสเฟนิโทอิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

ฟอสเฟนิโทอินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาฟอสเฟนิโทอินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ได้อย่างมากเช่น หากฉีดยา (เฟนิโทอิน) เข้าหลอดเลือดดำในอัตราเร็วเกิน 150 มิลลิกรัม/นาที อาจจะทำให้การทำงานของหัวใจผิดปกติเช่น มีความดันโลหิตต่ำ การไหลเวียนเลือดล้มเหลว นอกจากนี้ยังอาจก่อให้เกิดอาการทางสมองเช่น มีอาการซึมเศร้า

อาการข้างเคียงอื่นที่อาจเกิดขึ้นได้เช่น ตากระตุก วิงเวียน มีผื่นคัน ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน ปวดศีรษะ มีอาการง่วงนอน เดินเซ เพื่อลดอาการข้างเคียงดังกล่าวแนะนำไม่ให้ยากับผู้ป่วยเร็วหรือในปริมาณมากเกินไป

สำหรับผู้ที่ได้รับยาฟอสเฟนิโทอินเกินขนาด: จะพบอาการคลื่นไส้ อาเจียน หัวใจเต้นเร็วหรือช้าผิดปกติจนถึงขั้นหัวใจหยุดเต้น มีความดันโลหิตต่ำ เกิดภาวะเกลือแคลเซียมในเลือดต่ำ สำหรับการบำบัดรักษาผู้ที่ได้รับยาเกินขนาดนั้นยังไม่มียาที่ใช้ต้านพิษของยาเฟนิโทอิน/ยาฟอสเฟนิโทอินโดยตรง การช่วยเหลือจะต้องกระทำด้วยความรวดเร็วและถูกต้องเช่น ใช้เครื่องมือช่วยหายใจ หรือแม้แต่การฟอกเลือดก็อยู่ในข่ายที่นำมาพิจารณาช่วยเหลือผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดได้เช่นกัน

มีข้อควรระวังการใช้ฟอสเฟนิโทอินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ฟอสเฟนิโทอินเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาฟอสเฟนิโทอินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ฟอสเฟนิโทอินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาฟอสเฟนิโทอินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาฟอสเฟนิโทอินอย่างไร

ควรเก็บยาฟอสเฟนิโทอินในตู้เย็นช่วงอุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่มิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ฟอสเฟนิโทอินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาฟอสเฟนิโทอินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Cerebyx (ซีรีเบ็กซ์) pfizer
Cereneu (ซีรีนิว) Pfizer

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Fosphenytoin#History [2015,Nov21]
  2. http://www.drugs.com/cdi/fosphenytoin.html [2015,Nov21]
  3. http://www.drugs.com/mtm/fosphenytoin.html [2015,Nov21]
  4. http://www.pharmacy.mahidol.ac.th/dic/news_week_full.php?id=1212 [2015,Nov21]
  5. http://labeling.pfizer.com/ShowLabeling.aspx?id=749 [2015,Nov21]
  6. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Cereneu/ [2015,Nov21]
  7. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Fosphenytoin [2015,Nov21]
  8. http://www.drugs.com/drug-interactions/fosphenytoin-index.html?filter=3&generic_only=#D [2015,Nov21]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน sirikul aw248 France
Frame Bottom