Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ลำไส้  ระบบทางเดินอาหาร 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ท้องเสีย  ถ่ายอุจจาระหลายครั้ง  

บทนำ

องค์การอนามัยโลกได้ให้นิยามว่า ท้องเสีย (Diarrhea) หมายถึง การถ่ายอุจจาระเหลว หรือถ่ายฯเป็นน้ำตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไปต่อวัน โดยอาจถ่ายฯเป็นน้ำ หรือถ่ายฯเป็นมูกเลือดที่เรียกได้อีกชื่อว่า ‘โรคบิดหรือเป็นบิด’ และ

ท้องเสีย อาจเรียก ท้องร่วง หรือ อุจจาระร่วง หรือ ท้องเดิน เป็นโรคที่พบบ่อยมากโรคหนึ่ง โดยมักพบในประเทศกำลังพัฒนาและในประเทศที่ยังไม่พัฒนารวมทั้งประเทศไทย โดย เฉพาะมักเกิดในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปีที่เป็นปัญหาสาธารณสุขจากการขาดสุขอนามัยพื้นฐานในการดูแลตนเอง การดูแลตนเอง และของชุมชน รวมทั้งขาดแหล่งน้ำสะอาด

นอกจากนั้น ท้องเสียที่พบได้บ่อยอีกชนิดคือ ท้องเสียจากการท่องเที่ยว (Traveler’s diarrhea) ซึ่งมักเกิดจากการกินอาหารและดื่มน้ำไม่สะอาดในการเดินทางท่องเที่ยวในแหล่งที่ขาดสุขอนามัยพื้นฐานเช่นเดียวกัน

ท้องเสียมีสาเหตุจากอะไร?

ท้องเสีย

ท้องเสีย โดยทั่วไปมักเกิดจากการกินอาหารและดื่มน้ำปนเปื้อนเชื้อโรค หรือจากมือ ไม่สะอาด อุจจาระ/เชื้อโรคที่ปนเปื้อนจากมือจึงก่อให้เกิดการติดเชื้อได้จากมือสู่ปากโดยตรง หรือในการปรุงอาหารในการสัมผัสอาหาร/น้ำดื่มในขั้นตอนต่างๆ และรวมทั้งในขั้นตอนของการเลี้ยงดูเด็ก ซึ่งโดยทั่วไปท้องเสียจากการติดเชื้อมักเป็น’ท้องเสียเฉียบพลัน’

เชื้อพบบ่อยที่เป็นสาเหตุให้ท้องเสียคือ เชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส และอาจพบเชื้อบิด และจากพยาธิได้

ก. แบคทีเรีย: เชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุให้ท้องเสียมีได้หลายชนิด เช่น อีโคไล (E. coli) ซึ่งเป็นเชื้อพบบ่อยที่สุด นอกนั้นเช่น เชื้อไทฟอยด์ (Salmonella) เชื้อบิดชนิดชิเกลลา (Shigella) และเชื้ออหิวา (Cholera จากเชื้อ Vibrio cholerae)

ข. เชื้อไวรัส: ที่เป็นสาเหตุให้ท้องเสียที่พบบ่อยที่สุดโดยเฉพาะในเด็กเล็กคือ โรตาไวรัส (Rotavirus) และจากไวรัสอื่นๆเช่น ไวรัสตับอักเสบ เอ

ค. เชื้อโรคชนิดอื่นๆ: เช่น

ท้องเสียมีอาการอย่างไร?

อาการสำคัญจากท้องเสีย คือ ‘การถ่ายอุจจาระตั้งแต่วันละ 3 ครั้งขึ้นไป’ ส่วนอาการอื่นๆที่อาจพบ ร่วมด้วย เช่น

ทั้งนี้อาการสำคัญที่สุดและอาจเป็นสาเหตุให้เสียชีวิตได้รวดเร็วคือ อาการจาก ‘ร่างกายขาดน้ำ (ภาวะขาดน้ำ) และสูญเสียเกลือแร่ (Electrolyte)’ ที่ออกร่วมมาในอุจจาระ

ก. อาการสำคัญของการขาดน้ำในผู้ใหญ่ ที่สำคัญคือ

ข. อาการขาดน้ำในเด็ก: ส่วนใหญ่คล้ายคลึงกับในผู้ใหญ่ ยกเว้นในเด็กอ่อนซึ่งมักไม่มีปัสสาวะเลย กระหม่อมจะบุ๋มลึก และไม่มีน้ำตาเมื่อร้องโยเยหรือร้องไห้

แพทย์วินิจฉัยสาเหตุท้องเสียได้จากอะไร?

แพทย์วินิจฉัยสาเหตุท้องเสียได้จาก

รักษาท้องเสียได้อย่างไร?

แนวทางการรักษาท้องเสีย ที่สำคัญ คือ

นอกจากนั้นคือ

มีผลข้างเคียงจากท้องเสียไหม?

ผลข้างเคียงสำคัญของอาการท้องเสียคือ

ท้องเสียรุนแรงไหม?

ความรุนแรงของท้องเสียขึ้นกับ

โดยทั่วไปมักรักษาควบคุมโรคได้ ยกเว้นในผู้ป่วยมี ภูมิคุ้มกันต้านทานโรคต่ำ และ/หรือพบแพทย์ล่าช้า

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูแลตนเอง/การพบแพทย์เมื่อท้องเสีย คือ

ป้องกันท้องเสียได้อย่างไร?

วิธีป้องกันโรคท้องเสียคือ การป้องกันสาเหตุซึ่งที่สำคัญคือ การป้องกันการติดเชื้อทาง อาหาร น้ำดื่ม และทางมือ ซึ่งที่สำคัญคือ

  • รักษา สุขอนามัยพื้นฐาน (สุขบัญญัติแห่งชาติ) รวมทั้งในการเดินทางท่องเที่ยว
  • กินอาหารสุกและปรุงใหม่เสมอ ดื่มน้ำสะอาด ระวังการกินน้ำแข็ง และดื่มนมสดเฉพาะที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้วเท่านั้น
  • ล้างมือให้สะอาดเสมอโดยเฉพาะก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
  • ไม่ใช้ ช้อน ซ่อม แก้วน้ำ ร่วมกับคนอื่น
  • ปฏิบัติตามข้อแนะนำในการบริโภคของกระทรวงสาธารณสุขอย่างเคร่งครัด คือ ‘กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือให้สะอาดบ่อยๆ’ โดยเฉพาะ การล้างมือก่อนการบริโภค และหลังเข้าห้องน้ำ
  • ปรึกษาแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคที่เป็นสาเหตุที่มีวัคซีนตามคำแนะนำของแพทย์/กระทรวงสาธารณสุข

บรรณานุกรม

  1. Braunwald, E., Fauci, A., Kasper, D., Hausen, S., Longo, D., and Jamesson, J.(2001). Harrrison’s: Principles of internal medicine. New York. McGraw-Hill
  2. Yates, J. (2005). Travel’s diarrhea. Am Fam Physician. 71, 2095-2100.
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Diarrhe [2019,March30]
  4. https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/diarrhoeal-disease [2019,March30]
  5. https://medlineplus.gov/diarrhea.html [2019,March30]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน PRdelivery
Frame Bottom