ซาลิไซลาไมด์ (Salicylamide)
- โดย เภสัชกร อภัย ราษฎรวิจิตร
- 23 มกราคม 2565
- Tweet
สารบัญ
- บทนำ: คือยาอะไร?
- ซาลิไซลาไมด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) รักษาโรคอะไร?
- ซาลิไซลาไมด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
- ซาลิไซลาไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?
- ซาลิไซลาไมด์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?
- เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?
- หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?
- ซาลิไซลาไมด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?
- มีข้อควรระวังการใช้ซาลิไซลาไมด์อย่างไร?
- ซาลิไซลาไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?
- ควรเก็บรักษาซาลิไซลาไมด์อย่างไร?
- ซาลิไซลาไมด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?
- บรรณานุกรม
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ยารักษาโรค (Pharmaceutical drug)
- ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด
- กลุ่มยาแก้ปวดและยาพาราเซตามอล (Analgesics and Paracetamol)
- ยาลดไข้ ยาแก้ไข้ (Antipyretics) และยาแก้ปวด (Analgesic or Pain Killer)
- ปวดประจำเดือน (Dysmenorrhea)
- เลือดออกในทางเดินอาหาร (Gastrointestinal bleeding or GI bleeding)
- การแพ้ยาแอสไพริน และ กลุ่มอาการราย (Reye’s syndrome)
บทนำ
ซาลิไซลาไมด์ (Salicylamide) จัดเป็นยาประเภทยาแก้ปวด - ยาลดไข้ หากจะมองภาพ รวมในหลายประเทศได้กำหนดให้ยาซาลิไซลาไมด์จำหน่ายให้กับผู้บริโภคได้โดยไม่จำเป็นต้องมีใบสั่งยาจากแพทย์ อีกทั้งหาซื้อได้ตามร้านขายยาโดยทั่วไป หลายสูตรตำรับที่ผลิตออกมาจะมีการนำยาซาลิไซลาไมด์มาผสมร่วมกับตัวยาอื่น เช่น แอสไพริน (Aspirin), กาเฟอีน/คาเฟอีน, พาราเซตามอล (Paracetamol), ฟีนิลเอฟรีน (Phenylephrine), และอื่นๆ, โดยระบุสรรพคุณบรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อ ข้ออักเสบ เป็นไข้จากโรคหวัด รวมถึงอาการปวดประจำเดือน
รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นยาชนิดรับประทานทั้งชนิดเม็ด แคปซูล ชนิดน้ำ และยาทาเฉพาะที่ โดยจะเป็นลักษณะของยาผสม ไม่ค่อยพบสูตรตำรับในลักษณะของยาเดี่ยว
ทั้งนี้มีข้อควรระวังบางประการเกี่ยวกับยานี้ เช่น
- ห้ามใช้ลดไข้ในเด็กที่ป่วยด้วยโรคหวัด ไข้หวัดใหญ่ โรคอีสุกอีใส ก่อนที่จะมีการปรึกษาแพทย์ ด้วยสูตรตำรับยามักมียาอื่นที่สามารถส่งผลกระทบต่ออาการโรคดังกล่าวได้โดยตรง
- ห้ามใช้ในสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
- ห้ามรับประทานยานี้พร้อมกับเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบทั้งนี้มีเหตุผลมาจากตัวยาซาลิไซลาไมด์สามารถก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อน (ผลข้างเคียง) ได้เช่น มีเลือดออกในทางเดินอาหาร อาจเกิดผลกระทบต่อการทำงานต่อหัวใจ
- การใช้ยานี้กับผู้ที่มี โรคเกาต์ โรคเบาหวาน หรือผู้ป่วยมีภาวะเลือดออกง่าย อาจทำให้อาการของโรครุนแรงมากขึ้น
ประการสำคัญในการใช้ยานี้ ผู้ป่วยควรรับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์ และโดยปกติเมื่อใช้ยานี้ไปแล้ว 3 วันอาการป่วยยังไม่ทุเลาหรือเป็นรุนแรงมากขึ้น ควรต้องหยุดการใช้ยานี้แล้วกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา และเพื่อหลีกเลี่ยงภาวะเสี่ยงต่างๆของการใช้ยานี้ ผู้บริโภคควรขอคำปรึกษาการใช้ยาจากแพทย์หรือจากเภสัชกรก่อนการใช้ยานี้ทุกครั้ง
ซาลิไซลาไมด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?
![ซาลิไซลาไมด์ ซาลิไซลาไมด์](../../media/images/articlepics/ซาลิไซลาไมด์-01.jpg)
ยาซาลิไซลาไมด์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้: เช่น
- ใช้เป็น ยาแก้ปวด ยาลดไข้
ซาลิไซลาไมด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
ยาซาลิไซลาไมด์มีกลไกการออกฤทธิ์คือ ยาซาลิไซลาไมด์เป็นอนุพันธุ์ของกรดซาลิไซลิก(Salicylic acid) ชนิดที่ไม่ได้เปลี่ยนรูปไปเป็นซาลิไซเลต (Salicylate) ตัวยาจะออกฤทธิ์ได้อย่างรวดเร็วหลังดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย โดยจะทำให้เกิดการขยายตัวของหลอดเลือด และออกฤทธิ์กดการทำงานของสมอง จึงทำให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ
ซาลิไซลาไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?
ยาซาลิไซลาไมด์มีรูปแบบการจัดจำหน่าย:
- ยาเม็ดชนิดรับประทานที่ผสมร่วมกับยาอื่น เช่น Phenylephrine HCl/Hydrochloride 10 มิลลิ กรัม + Clemizole HCl/ยาแก้แพ้ 20 มิลลิกรัม + Salicylamide 150 มิลลิกรัม + Paracetamol 200 มิลลิกรัม/เม็ด
- ยาน้ำเชื่อมชนิดรับประทานที่ผสมร่วมกับยาอื่น เช่น Paracetamol 65 มิลลิกรัม + Salicyla mide 75 มิลลิกรัม + Chlorpheniramine maleate 1 มิลลิกรัม + Phenylephrine HCl 5 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร
ซาลิไซลาไมด์มีขนาดรับประทานอย่างไร?
ขนาดรับประทานของยาซาลิไซลาไมด์จะขึ้นอยู่กับแต่ละสูตรตำรับยาซึ่งมียาอื่นผสมอยู่ ประกอบกับดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นสำคัญ ทั้งนี้ต้องนำข้อมูลทางสุขภาพของผู้ป่วยมาพิจารณาด้วยเช่น โรคประจำตัว อายุ น้ำหนักตัว
เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?
เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาซาลิไซลาไมด์ ผู้ป่วยควรแจ้ง แพทย์ พยาบาล และเภสัชกร เช่น
- ประวัติแพ้ยาทุกชนิด เช่น กินยา/ใช้ยา แล้ว คลื่นไส้มาก ขึ้นผื่น หรือแน่นหายใจติดขัด/หายใจลำบาก/หอบเหนื่อย
- มีโรคประจำตัวต่างๆ รวมทั้งกำลังกินยา/ใช้ยาอะไรอยู่ เพราะยาซาลิไซลาไมด์อาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆที่กิน/ที่ใช้อยู่ก่อน
- หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร เพราะยาหลายประเภทสามารถผ่านทางน้ำนมหรือรก และเข้าสู่ทารกจนก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้
หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?
เพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาซาลิไซลาไมด์ให้ตรงเวลา หากลืมรับ ประทานยานี้สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า
ซาลิไซลาไมด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?
ยาซาลิไซลาไมด์สามารถก่อให้เกิดผล/ อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) เช่น
- รู้สึกระคายเคืองในกระเพาะอาหาร
- ปวดท้องเล็กน้อยจนถึงขั้นรุนแรง
- คลื่นไส้
- วิงเวียน
- ง่วงนอน
- ผู้ป่วยบางรายจะมีอาการผื่นคันทางผิวหนัง
- อุจจาระเป็นเลือด
- อาเจียน
- ปัสสาวะน้อยลง
- ได้ยินเสียงแว่ว(ประสาทหลอน) หรือสูญเสียการได้ยิน
*อนึ่ง: สำหรับผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาด: อาจพบภาวะตับ-ไตมีความเสียหายเกิดขึ้นได้
มีข้อควรระวังการใช้ซาลิไซลาไมด์อย่างไร?
มีข้อควรระวังการใช้ยาซาลิไซลาไมด์ เช่น
- ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
- ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
- ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
- ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยด้วยด้วย การแพ้ยาแอสไพริน-กลุ่มอาการราย (Reye’s syndrome)
- ระวังการใช้ยานี้กับเด็ก(นิยามคำว่าเด็ก)และกับผู้สูงอายุที่มีภาวะนอนไม่หลับ
- ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคลมชัก โรคแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ (แผลเปบติค) โรคหัวใจ หรือผู้ที่ป่วยด้วยโรคตับ โรคไต
- หากพบอาการแพ้ยาหลังใช้ยานี้ต้องหยุดการใช้ยานี้ทันที แล้วรีบมาพบแพทย์/มาโรง พยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
- กรณีใช้ยานี้ 3 วันแล้วไข้ยังไม่ลด หรือใช้ยาไป 10 วันแล้วอาการปวดยังไม่ดีขึ้น ให้หยุดการใช้ยานี้แล้วมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
- ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
- ห้ามใช้ยาหมดอายุ
- ห้ามเก็บยาหมดอายุ
***** อนึ่ง: ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาซาลิไซลาไมด์ด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตามข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน
ซาลิไซลาไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?
ยาซาลิไซลาไมด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น
- การใช้ยาซาลิไซลาไมด์ ร่วมกับยา Hydrocortisone อาจก่อให้เกิดอาการข้างเคียงอย่างมาก มายติดตามมา หากมีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันและเพื่อหลีกเลี่ยงอาการข้างเคียงดังกล่าวของยาซาลิไซลาไมด์ แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเป็นกรณีไป
- การใช้ยาซาลิไซลาไมด์ ร่วมกับ ยาลดความดัน เช่นยา Quinapril อาจทำให้ฤทธิ์ของยาลดความดันฯ ด้อยประสิทธิภาพลงรวมถึงทำให้ไตทำงานผิดปกติ เพื่อหลีกเลี่ยงอาการดังกล่าว แพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
- การใช้ยาซาลิไซลาไมด์ ร่วมกับยาเบาหวาน เช่นยา Glimepiride อาจส่งผลเพิ่มฤทธิ์ ของการลดน้ำตาลในเลือดจนทำให้มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ เกิดอาการปวดหัว วิงเวียน ง่วงนอน คลื่นไส้ หิวอาหาร ตัวสั่น อ่อนเพลีย เหงื่อออกมาก และใจสั่นติดตามมา กรณีที่มีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสมเป็นรายบุคคลไป
- ห้ามรับประทานยาซาลิไซลาไมด์ ร่วมกับ เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบด้วยอาจก่อให้เกิดภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร อุจจาระมีสีดำคล้ำ อาเจียนเป็นเลือด รวมถึงไอเป็นเลือด
ควรเก็บรักษาซาลิไซลาไมด์อย่างไร?
ควรเก็บยาซาลิไซลาไมด์: เช่น
- เก็บยาในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius)
- ม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น
- ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์
- เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อน และความชื้น
- เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง
ซาลิไซลาไมด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?
ยาซาลิไซลาไมด์ มียาชื่อการค้าอื่น และบริษัทผู้ผลิต เช่น
ชื่อการค้า | บริษัทผู้ผลิต |
---|---|
Apracur (อะปราเคอร์) | Apracure |
Fecol (เฟคอล) | Nakornpatana |
Painol (ไพนอล) | The Forty-Two |
บรรณานุกรม
- https://en.wikipedia.org/wiki/Salicylamide [2022,Jan22]
- https://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=Salicylamide [2022,Jan22]
- https://go.drugbank.com/drugs/DB08797 [2022,Jan22]
- https://www.drugs.com/ingredient/salicylamide.html [2022,Jan22]
- https://www.rxwiki.com/salicylamide [2022,Jan22]
- https://www.drugs.com/cdi/acetaminophen-caffeine-salicylamide.html [2022,Jan22]
- https://www.medicinenet.com/salicylamideacetaminophenphenyltoloxamine_capsul/article.htm [2022,Jan22]
- https://www.drugs.com/drug-interactions/acetaminophen-aspirin-caffeine-salicylamide-index.html?filter=2&generic_only=#G [2022,Jan22]