4. ตลาดเครื่องมือแพทย์ - ตอนที่ 75

  • โดย ดร. วิทยา มานะวาณิชเจริญ
  • 14 มกราคม 2569
  • Tweet

การเข้าสู่ตลาด (Market entry) ตลาดหลักใหญ่สำคัญของเครื่องมือแพทย์ (Medical devices) คือ เครื่องมือแพทย์ประเภทที่ใช้โดยนักวิชาชีพ (Professional use) โดยมีบุคลากรทางการแพทย์เป็นผู้ควบคุม (Control) การใช้งานในสถานพยาบาล โดยในประเทศไทย มีสถานพยาบาล จำนวน 38,512 แห่ง แบ่งเป็นหน่วยงานรัฐ (Public) 25,148 แห่ง และเอกชน (Private) 13,364 แห่ง

โรงพยาบาลรัฐ  จะมีกระบวนการ (Process) ในการจัดซื้อเครื่องมือแพทย์ ตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้าง (Procurement) และการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 เช่นเดียวกับหน่วยงานรัฐอื่น นอกจากนี้กฎกระทรวงการคลังยังได้กำหนด พัสดุและวิธีการจัดซื้อจัดจ้างพัสดุ ที่รัฐต้องการส่งเสริม (Promote) หรือสนับสนุน พ.ศ. 2560 และ พ.ศ. 2563

โดยให้จัดซื้อ-จัดจ้าง “พัสดุส่งเสริมนวัตกรรม” ด้วยวิธีเฉพาะเจาะจงได้ (“พัสดุส่งเสริมนวัตกรรม” หมายถึง ผลิตภัณฑ์ หรือบริการใหม่ที่พัฒนาขึ้นจากระบวนการวิจัยพัฒนา (Research and development: R&D) หรือการปรับปรุง (Improvement) ผลิตภัณฑ์หรือบริการเดิม ด้วยองค์ความรู้ (Body of knowledge) ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในประเทศไทย

โดยคนไทยมีส่วนร่วม (Participation) ทั้งนี้ ต้องผ่านการทดสอบและรับรอง (Certified) โดยหน่วยงานที่เชื่อถือได้ (Reliable) มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้ และบริเวณใกล้เคียง โดยไม่จำเป็นต้องพัฒนาขึ้นในประเทศไทยทั้งหมด อาจซื้อหรือนำเข้า (Import) บางส่วนจากต่างประเทศได้ หน่วยงานที่รับผิดชอบ (Responsible) ให้การรับรองการขึ้นทะเบียนบัญชี (Registration) นวัตกรรมไทย (Thai innovation) คือ สำนักงบประมาณ (Budgetary Office) และสำนักงานพัฒนา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

ข้อจำกัด (Limitation) ของเครื่องมือแพทย์ไทยในการเข้าสู่ตลาด

  1. สินค้านวัตกรรมเครื่องมือแพทย์ไทยมีราคาสูง เมื่อเปรียบเทียบกับสินค้าที่คล้ายกันในตลาด ซึ่งทำให้ไม่ได้รับความสนใจในการซื้ออย่างเพียงพอ สาเหตุมาจากผู้ประกอบการเครื่องมือแพทย์ในประเทศไทยส่วนใหญ่เป็นกิจการขนาดเล็กและกลาง (Small and medium-sized enterprises: SME) โดยมีต้นทุนในการพัฒนานวัตกรรมสูง ส่งผลให้สินค้ามีราคาสูงกว่าสินค้านำเข้าจากต่างประเทศ
  2. ผู้ประกอบการไม่มีข้อมูลความต้องการ (Demand) ในการใช้เครื่องมือแพทย์ จึงไม่สามารถพัฒนาและผลิตเครื่องมือแพทย์ให้ตอบโจทย์ (Solution) ความต้องการ ของตลาดได้ และแม้ว่ารัฐจะออกกฎกระทรวง (Ministry order) ให้หน่วยงานภาครัฐสามารถจัดซื้อเครื่องมือแพทย์ ที่ขึ้นทะเบียนบัญชีนวัตกรรมไทย ได้ด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง (Specific) ไม่ต้องแข่งขัน (Compete) กับสินค้าต่างชาติ แต่ในทางปฏิบัติ สินค้าในบัญชีนวัตกรรมไทยบางรายการ ยังต้องแข่งขันด้านราคากับสินค้าอื่นในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างวิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) เหตุเพราะเจ้าหน้าที่พัสดุไม่มั่นใจ (Lack of confidence) ในกระบวนการจัดซื้อ แบบเฉพาะเจาะจง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสินค้าที่มีมูลค่ามากกว่า 5 แสนบาทขึ้นไป นอกจากนี้ยังมี แนวปฏิบัติ (Practice) ในการซื้อขายที่ไม่เหมาะสม (Inappropriate) ในบางหน่วยงานอีกด้วย

แหล่งข้อมูล –

  1. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.nxpo.or.th/th/wp-content/uploads/2024/06/ebook_สมุดปกขาว-เครื่องมือแพทย์.pdf [2026, January 13].
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Medical_device [2026, January 13].