Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

หลอดเลือด  ระบบหัวใจและหลอดเลือด 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ขึ้นกับอวัยวะ  

บทนำ

โรคหลอดเลือด หรือโรคเส้นเลือด (Blood vessel disease) ในที่นี้หมายถึง โรคหรือความผิดปกติต่างๆที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือด/เส้นเลือด แล้วส่งผลให้เกิดอาการผิดปกติต่างๆขึ้น ทั้งนี้อาการที่ผิดปกติจากโรคหลอดเลือดมักเป็นอาการที่เกิดจากเนื้อเยื่อต่างๆ (ที่เลี้ยงโดยหลอดเลือดนั้นๆ) ขาดเลือดหล่อเลี้ยง และ/หรือเกิดจากการที่เลือด/โลหิตในหลอดเลือดมีการไหลเวียนไม่ดี ซึ่งโดยทั่วไปได้แก่ อาการปวดที่ตำแหน่งของเนื้อเยื่อที่ขาดเลือด หรืออาการบวมในตำแหน่งของเนื้อเยื่อที่มีการไหลเวียนเลือดไม่ดี

หลอดเลือด เป็นเนื้อเยื่อในกลุ่มเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ที่มีลักษณะเป็นหลอด/เส้น/ท่อ ที่มีขนาดยาวและแตกแขนงหลากหลายมากมายไปยังเนื้อเยื่อและอวัยวะต่างๆทั่วทั้งร่างกาย โดยมีจุดเริ่มต้นจากหัวใจ ทั้งนี้ ท่อเลือดแดง/เอออร์ตา (Aorta) ซึ่งเป็นหลอดเลือดแดงขนาดใหญ่ที่ สุด จะมีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3 - 4 เซนติเมตร (ขึ้นกับว่าเป็นท่อเลือดแดงส่วนไหนของร่างกาย) ส่วนหลอดเลือดที่มีขนาดเล็กที่สุดที่เรียกว่า หลอดเลือดฝอย (Capillary) จะมีขนาดเล็กจนมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น แต่เห็นได้จากกล้องจุลทรรศน์

หลอดเลือดแบ่งง่ายได้เป็น 3 ประเภท คือ หลอดเลือดแดง (Aorta), หลอดเลือดฝอย (Capillary), และหลอดเลือดดำ (Vein)

ก. หลอดเลือดแดง (Aorta) เป็นหลอดเลือดที่นำเลือดออกจากหัวใจ ซึ่งเกือบทุกหลอดเลือดแดงจะเป็นตัวนำเลือดแดง คือเลือดที่มีออกซิเจนสูงไปยังเนื้อเยื่อ/อวัยวะต่างๆ ยก เว้นหลอดเลือดแดงปอดที่ออกจากหัวใจ โดยจะนำเลือด (ดำ) ออกจากหัวใจไปฟอกที่ปอด

ข. หลอดเลือดฝอย (Capillary) เป็นหลอดเลือดที่จะมีการแลกเปลี่ยนออกซิเจน สาร อาหาร เกลือแร่ น้ำ ยา หรือสารต่างๆรวมทั้งสารพิษ (ถ้ามี) ที่อยู่ในหลอดเลือดแดงกับเซลล์ของเนื้อเยื่อ/อวัยวะต่างๆ และจะนำของเสียและเลือดที่มีออกซิเจนต่ำ มีคาร์บอนไดออกไซด์สูง กลับเข้าสู่หัวใจโดยผ่านทางหลอดเลือดดำ (Vein) ดังนั้นนอกจากมีหน้าที่แลกเปลี่ยนสิ่งต่างๆดังกล่าวแล้ว หลอดเลือดฝอยยังเป็นตัวเชื่อมต่อระหว่าหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำ

ค. หลอดเลือดดำ (Vein) เป็นหลอดเลือดที่ทำหน้าที่นำเลือดดำกลับสู่หัวใจ ยกเว้น หลอดเลือดดำปอด ที่จะนำเลือด (แดง) ที่ฟอกแล้วจากปอดกลับเข้าสู่หัวใจ

ทั้งนี้ โรคของหลอดเลือดมีได้หลากหลายโรค พบเกิดได้กับคนทุกอายุและทุกเพศ และบ่อยครั้งเกิดร่วมกับโรคอื่นๆ เช่น โรคปอด โรคหัวใจ โรคออโตอิมมูน/โรคภูมิต้านตนเอง ดังนั้นจึงไม่มีสถิติที่แน่นอนว่า ทั่วไปพบโรคของหลอดเลือดได้บ่อยมากน้อยอย่างไร แต่โรคหลอดเลือดบางโรคเป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้ใหญ่ในประเทศที่เจริญแล้วหรือที่กำลังพัฒนา เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคหลอดเลือดแดงแข็ง

ในบทนี้ จะกล่าวถึงเฉพาะในภาพรวมของโรคหลอดเลือดเท่านั้น ไม่เจาะจงลงไปที่โรคใดโรคหนึ่งของหลอดเลือด

โรคหลอดเลือดมีสาเหตุจากอะไร? โรคอะไรพบได้บ่อย?

โรคหลอดเลือด

สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคของหลอดเลือด มีหลากหลาย ได้แก่

อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือด?

ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือด มักพบได้ในโรคท่อเลือดแดงแข็ง ในภาวะหลอดเลือดดำขอดที่เกิดที่หลอดเลือดดำขา และในโรคท่อเลือดแดงโป่งพอง (Aortic aneurysm)

ก.ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดท่อเลือดแดงแข็ง คือ

ข. ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดหลอดเลือดดำของขาขอด คือ อาชีพการงานที่ต้องยืนนาน ๆ เช่น พยาบาล ทหาร หรือในคนที่มีความดันในช่องท้องสูง เช่น หญิงตั้งครรภ์ หญิงที่มีบุตรหลายคน หรือในคนโรคอ้วน

ค. ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคท่อเลือดแดงโป่งพอง คือ ผู้ชายอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป เชื้อชาติผิวขาวที่ สูบบุหรี่ มีความดันโลหิตสูง มีไขมันในเลือดสูง และมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคนี้

โรคหลอดเลือดมีอาการอย่างไร?

ความผิดปกติหรืออาการจากโรคของหลอดเลือดจะเกิดได้จาก 3 กลไก คือ การฉีกขาดของหลอดเลือด, การตีบแคบและการอุดตันของหลอดเลือด, และการที่สารต่างๆในหลอดเลือดโดยเฉพาะสารน้ำ/ของเหลวจากหลอดเลือดซึมออกจากหลอดเลือดเข้าไปอยู่ในเนื้อเยื่อต่างๆ

ก. อาการจากการฉีกขาดของหลอดเลือด คือ อาการเลือดออก ถ้าเลือดออกรุนแรงรวดเร็ว จะก่อภาวะซีดเฉียบพลันร่วมกับอาการช็อก แต่ถ้าเลือดออกครั้งละน้อยๆแต่เรื้อรัง ผู้ ป่วยมักมีอาการซีดเรื้อรังเป็นหลัก

ข. อาการจากการตีบแคบและการอุดตันของหลอดเลือดคือ อาการจากเนื้อเยื่อขาดเลือดหรือเนื้อเยื่อตาย ทั้งนี้ อาการจะแตกต่างได้หลากหลายขึ้นกับว่า เกิดกับหลอดเลือดอวัยวะใด เช่น ในโรคหลอดเลือดหัวใจ หรือในโรคหลอดเลือดสมอง เป็นต้น

ค. อาการจากมีสารน้ำซึมออกจากหลอดเลือด มักเกิดจากมีการอักเสบของอวัยวะนั้นๆและส่งผลถึงการอักเสบของหลอดเลือดด้วย ซึ่งมักก่อให้เกิดการบวมและการมีเลือดซึมออกในอวัยวะนั้นๆ ซึ่งอาการจะแตกต่างหลากหลายขึ้นกับอวัยวะที่เกิดการอักเสบ เช่น ในโรคปอดอักเสบ/โรคปอดบวม โรคเบาหวานขึ้นตา หรือในภาวะลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ เป็นต้น

แพทย์วินิจฉัยโรคหลอดเลือดได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคหลอดเลือดได้จาก ประวัติอาการต่างๆ, การตรวจสัญญาณชีพ (ชีพจร ความดันโลหิต อัตราการหายใจ และอุณหภูมิของร่างกาย), การตรวจร่างกาย, การตรวจทางห้องปฏิบัติการ (เช่น การตรวจเลือด ดูค่าน้ำตาล ค่าไขมันในเลือด เป็นต้น), การตรวจภาพและการทำงานของหลอดเลือดและอวัยวะที่เกิดความผิดปกติด้วย อัลตราซาวด์ การตรวจทางรังสีร่วมรักษา เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ และ/หรือเอมอาร์ไอ, การส่องกล้องตรวจอวัยวะต่างๆ, และบางครั้งคือ การตัดชิ้นเนื้อจากเนื้อเยื่อหลอดเลือดที่ผิดปกติเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

รักษาโรคหลอดเลือดอย่างไร?

การรักษาโรคหลอดเลือดคือ การรักษาสาเหตุและการรักษาประคับประคองตามอาการ ซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละโรคของหลอดเลือด เช่น โรคหลอดเลือดสมอง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคท่อเลือดแดงแข็ง หรือ โรคหลอดเลือดดำขอด เป็นต้น (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor. com ในบทความของแต่ละโรค)

โรคหลอดเลือดรุนแรงไหม? มีผลข้างเคียงไหม?

การพยากรณ์โรคหรือความรุนแรงของโรคหลอดเลือด ขึ้นกับว่าเป็นโรคของหลอดเลือดของอวัยวะใด เช่น ถ้าเป็นโรคของหลอดเลือดขา ความรุนแรงจะน้อย และมักไม่ทำให้เสียชีวิต แต่ถ้าโรคเกิดกับหลอดเลือดหัวใจ หลอดเลือดสมอง หลอดเลือดปอด และ/หรือหลอดเลือดไต ก็อาจส่งผลให้ผู้ป่วยเสียชีวิต (ตาย) ได้

ผลข้างเคียงของโรคหลอดเลือดคือ การขาดเลือดและการตายของเซลล์/เนื้อเยื่อของอวัยวะนั้นๆ ที่ส่งผลให้อวัยวะนั้นๆสูญเสียการทำงาน เกิดเป็นโรคเฉียบพลันและโรคเรื้อรังต่างๆที่ส่งผลให้เสียคุณภาพชีวิต เช่น อัมพฤกษ์ อัมพาต หรือเหนื่อยง่ายจนทำงานไม่ได้ เช่น ในโรค หัวใจ หรือ โรคไต และภาวะไตวาย เมื่อโรคเกิดกับหลอดเลือดไต เป็นต้น

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆไม่ว่าจะเป็นอาการอะไรกตาม และอาการไม่ดีขึ้นภายหลังการดู แลตนเองประมาณ 2 - 3 วันควรพบแพทย์เสมอ เพื่อวินิจฉัยหาสาเหตุโดยเฉพาะเมื่อมีอายุเข้าสู่วัยกลางคนคือ ตั้งแต่อายุ 40 ปีขึ้นไปและโดยเฉพาะในผู้สูงอายุ และในผู้มีปัจจัยเสี่ยงต่างๆดังกล่าวแล้วในหัวข้อปัจจัยเสี่ยง

เมื่อทราบว่าเป็นโรคของหลอดเลือด การดูแลตนเองจะแตกต่างกันในแต่ละชนิดของโรคที่เป็นสาเหตุและปัจจัยเสี่ยง อ่านเพิ่มเติมได้ในแต่ละโรคในบทความแยกต่างหากของแต่ละโรคในเว็บ haamor.com เช่น โรคหลอดเลือดดำขอด โรคหลอดเลือดสมอง โรคท่อเลือดแดงแข็ง โรคลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ โรคเบาหวาน โรคเบาหวานขึ้นตา โรคอ้วน โรคไขมันในเลือดสูง โรคความดันโลหิตสูง โรคออโตอิมมูน เนื้องอก และโรคมะเร็ง เป็นต้น

มีการตรวจคัดกรองโรคหลอดเลือดไหม?

การตรวจคัดกรองโรคของหลอดเลือด มักทำใน โรคท่อเลือดแดงแข็ง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคท่อเลือดแดงโป่งพอง โดยเป็นการตรวจคัดกรองในกลุ่มที่มีปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวในหัวข้อ ปัจจัยเสี่ยง ด้วยการพบแพทย์เป็นระยะๆตามที่แพทย์นัดหมาย ร่วมกับการตรวจร่างกาย การตรวจทางห้องปฏิบัติการ และอาจมีการตรวจภาพหลอดเลือดและอวัยวะต่างๆที่เกี่ยวข้อง เป็นระยะๆด้วยการตรวจทางรังสีวินิจฉัย/รังสีวิทยา ตามความผิดปกติที่แพทย์ตรวจพบและดุลพินิจของแพทย์

ป้องกันโรคหลอดเลือดได้อย่างไร?

ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดบางปัจจัยเสี่ยงป้องกันไม่ได้ แต่บางปัจจัยเสี่ยงป้องกันได้ เช่น การป้องกัน โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคไขมันในเลือดสูง และโรคอ้วน ซึ่งอ่านเพิ่มเติมในรายละเอียดแต่ละโรคได้ในเว็บ haamor.com แต่โดยสรุป วิธีป้องกันที่สำคัญ คือ

บรรณานุกรม

1. Blood vessel http://en.wikipedia.org/wiki/Blood_vessel [2014,June 7 ]
2. Blood vessel disease https://www.healthinfotranslations.org/pdfDocs/BloodVesselDisease.pdf [2014,June7]
3. Hager,A. et al. (2002). Diameters of the thoracic aorta throughout life as measured with helical computed tomography. J Thorac Cardiovasc Surg.123,1060-1066
4. Vascular disease http://en.wikipedia.org/wiki/Vascular_disease [2014,June7]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน yoyoyo12357 pcx7731 Cake10 Mimii2539 Dortor
Frame Bottom