Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

จมูก  คอ  หู  หูคอจมูก  ระบบหูคอจมูก 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

โรคหูคอจมูก หรือโรคทางหูคอจมูก (Ear Throat Nose disease หรือย่อว่า ENT disease ) หมายถึง โรค หรือ ภาวะ หรือ อาการ ผิดปกติต่างๆที่เกิดขึ้นกับอวัยวะในส่วนของ หู คอ จมูก และในปัจจุบันครอบคลุมถึงอวัยวะทั้งหมดในส่วนศีรษะและลำคอ ยกเว้น โรคผิวหนัง โรคตา โรคระบบประสาท และโรคฟัน

โรคหูคอจมูก เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่นำผู้ป่วยพบแพทย์ เช่น เจ็บคอ, ต่อมทอนซิลอักเสบ, โรคภูมิแพ้หูคอจมูก, มีปัญหาในการได้ยิน, เลือดกำเดา, ตลอดจนอุบัติเหตุ และการเสริมความงามของใบหน้า

โรคหูคอจมูก พบทุกเพศและทุกวัย ตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ โดยแพทย์ทั่วไปให้การรักษาดูแลผู้ป่วยโรคทางหูคอจมูกได้ในบางโรค (เช่น โรคหวัด) และดูแลรักษาในเบื้องต้นของบางโรค (เช่น เลือดกำเดา) แต่ถ้าโรคซับซ้อนขึ้น การดูแลรักษาจะโดยแพทย์เฉพาะ ทางที่เรียกว่า “แพทย์หูคอจมูก” โดยแพทย์เฉพาะทางจะอยู่ในหน่วยงานที่เรียกว่า “แผนกหูคอจมูก หรือ โสต ศอ นาสิก”

โรคหูคอจมูกมีสาเหตุจากอะไร?

โรคหูคอจมูก

สาเหตุหลักของโรคหูคอจมูกจะเช่นเดียวกับสาเหตุหลักของโรคในทุกระบบอวัยวะ ได้แก่

ก. พันธุกรรม: โรคทางพันธุกรรม เป็นโรคพบได้น้อย แต่บางโรคพบได้บ่อย เช่น โรคภูมิแพ้

ข. ความพิการแต่กำเนิด: เป็นสาเหตุที่พบได้น้อย โดยอาจมีสาเหตุจากการติดเชื้อของมารดาหรือการขาดสารอาหารของมารดาช่วงตั้งครรภ์ เช่น โรคปากแหว่งเพดานโหว่

ค. การติดเชื้อ: เป็นสาเหตุพบบ่อยของโรคทางหูคอจมูก โดยอวัยวะในส่วนศีรษะและลำคอซึ่งรวมถึงหูคอจมูกด้วย สามารถติดเชื้อโรคได้ทุกชนิดเช่นเดียวกับอวัยวะต่างๆ ทั้งจาก

ง. โรคทางต่อมไร้ท่อ: ต่อมไร้ท่อที่เกี่ยวข้องกับหูคอจมูก คือ ต่อมไทรอยด์ และต่อมพาราไทรอยด์ เช่น โรคเนื้องอก หรือโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ หรือ โรคเนื้องอกหรือโรคมะเร็งต่อมพา ราไทรอยด์

จ. โรคเนื้องอก: เนื้องอกในโรคหูคอจมูก เป็นโรคที่พบได้เรื่อยๆ ไม่ถึงกับบ่อยมาก ที่พบได้บ่อย คือ เนื้องอกของต่อมไทรอยด์ ที่พบได้ประปรายคือ เนื้องอกของต่อมน้ำลาย เนื้องอกเส้นประสาทหู เป็นต้น

ฉ. โรคมะเร็ง: โรคมะเร็งของหูคอจมูก จัดเป็นโรคมะเร็งพบบ่อย มักมีปัจจัยเสี่ยงคือ การสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เช่น โรคมะเร็งช่องปาก โรคมะเร็งกล่องเสียง โรคมะเร็งคอหอย โรคมะเร็งหู โรคมะเร็งจมูก โรคมะเร็งโพรงหลังจมูก โรคมะเร็งทอนซิล โรคมะเร็งต่อมน้ำลาย โรคมะเร็งไซนัส

ช. อุบัติเหตุ: เช่น อุบัติเหตุต่อจมูกและหู จากการจราจร การทะเลาะวิวาท การเล่นกีฬา เช่น กระดูกจมูกหัก ใบหูฉีกขาด แก้วหูทะลุจากดำน้ำ หรือสิ่งแปลกปลอมในหู สิ่งแปลกปลอมในจมูก

ซ. อาชีพ: ได้แก่ โรคที่เกิดกับอวัยวะที่ใช้งานซ้ำๆต่อเนื่อง เช่น เสียงแหบจากมีตุ่มเนื้อที่สายเสียง, สายเสียงบวมหรือมีเลือดออกที่มักพบเกิดใน ครู พ่อค้าแม่ค้า และนักร้อง, ประสาทหูเสื่อมจากการได้ยินเสียงดังต่อเนื่อง เช่น ทำงานในโรงงานเครื่องจักรที่มีเสียงดังต่อเนื่อง ใช้หูฟังต่อเนื่อง หรือนักดนตรี

ฌ. อื่นๆ เช่น ขี้หูอุดตัน, น้ำเข้าหู

อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหูคอจมูก?

ปัจจัยเสี่ยงในโรคหูคอจมูก เช่นเดียวกับในโรคของอวัยวะอื่นๆ โดยขึ้นกับสาเหตุ ซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละโรค อ่านเพิ่มเติมได้ในรายละเอียดของแต่ละโรคที่เขียนแยกเป็นแต่ละบท ความต่างๆในเว็บ haamor.com

โรคหูคอจมูกมีอาการอย่างไร?

อาการของโรคหูคอจมูกคือ อาการที่เกิดจากความผิดปกติต่างๆของแต่ละอวัยวะในศีรษะและลำคอ/หูคอจมูก โดยอาการพบบ่อย ได้แก่

แพทย์วินิจฉัยโรคหูคอจมูกได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคหูคอจมูกได้ด้วยวิธีการเช่นเดียวกันกับการวินิจฉัยโรคต่างๆในทุกระบบอวัยวะ ได้แก่

รักษาโรคหูคอจมูกอย่างไร?

แนวทางการรักษาโรคหูคอจมูก จะเช่นเดียวกับการรักษาในทุกโรคคือ รักษาสาเหตุ, และรักษาประคับประคองตามอาการ

ก. การรักษาสาเหตุ: เช่น

1. การให้ยาต่างๆ: เช่น ยาปฏิชีวนะกรณีของการติดเชื้อแบคทีเรีย ยาแก้แพ้และ /หรือยาสเตียรอยด์กรณีโรคภูมิแพ้ ยาช่วยให้หลอดเลือดหดตัวกรณีเลือดกำเดา เป็นต้น

2. การใช้หัตถการต่างๆ: เช่น การผ่าตัดในกรณีของก้อนเนื้อหรือโรคมะเร็งหรือ กระดูกจมูกหัก

ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ: เช่น ยาแก้ปวด ยาลดไข้ ยาลดบวม และการให้สารน้ำกรณีกินได้น้อย หรือการให้เลือดกรณีมีเลือดกำเดาออกมากจนซีด เป็นต้น

โรคหูคอจมูกรุนแรงไหม?

ความรุนแรง/การพยากรณ์โรคของโรคหูคอจมูกขึ้นกับสาเหตุ เช่น

ทั้งนี้โดยทั่วไป โรคทางหูคอจมูกเป็นโรคไม่รุนแรง (ยกเว้น โรคมะเร็ง) มักไม่ทำให้เสีย ชีวิต แต่ถ้าปล่อยให้มีอาการเรื้อรัง จะส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตได้ เช่น เสียงแหบ หรือการมีปัญหาทางการได้ยิน

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?พบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆและอาการไม่ดีขึ้นใน 2 - 3 วันหลังการดูแลตนเอง หรือเมื่อมีอาการเลวลง ควรพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเสมอ

แต่เมื่อทราบแล้วว่า เป็นโรคทางหูคอจมูก การดูแลตนเองคือ

มีการตรวจคัดกรองโรคหูคอจมูกไหม?

ปัจจุบันยังไม่มีการตรวจคัดกรองให้พบโรคหูคอจมูกตั้งแต่ในขณะยังไม่มีอาการซึ่งรวมทั้ง โรคมะเร็งต่างๆด้วย ดังนั้นเมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆของอวัยวะในศีรษะและลำคอและในระบบหูคอจมูก จึงควรพบแพทย์/มาโรงพยาบาลแต่เนิ่นๆ เพราะจะช่วยให้การรักษาควบคุมโรคได้ผลดีกว่าเมื่อปล่อยให้เป็นโรคเรื้อรังหรือมีอาการมากแล้ว

ป้องกันโรคหูคอจมูกได้อย่างไร?

หลักในการป้องโรคทางหูคอจมูกจะเช่นเดียวกับในทุกโรคคือ

นอกจากนั้นคือ:

  • หลีกเลี่ยงฝุ่นละออง และรักษาสภาพแวดล้อม ป้องกันการกระตุ้นความรุนแรงของโรคภูมิ แพ้
  • หลีกเลี่ยงการได้รับเสียงดังมาก หรือการได้รับเสียงดังอย่างต่อเนื่อง
  • รู้จักเทคนิคการใช้เสียงเมื่อมีอาชีพต้องใช้เสียง เมื่อต้องใช้เสียงดังต่อเนื่องต้องมีอุปกรณ์ขยายเสียงช่วย
  • หลีกเลี่ยงอุบัติเหตุต่างๆ และเรียนรู้เทคนิคการเล่นกีฬาที่ถูกต้อง เพื่อป้องกันอุบัติเหตุต่อ ใบหน้า ศีรษะ และคอ
  • ไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
  • รู้จักใช้หน้ากากอนามัย
  • ฉีดวัคซีนป้องกันโรคที่มีวัคซีนตากระทรวงสาธารณสุขแนะนำ เช่น วัคซีนโรคคางทูม และโรคหัด เป็นต้น เพื่อลดโอกาสติดเชื้อที่ส่งผลถึงโรคหูคอจมูกด้วย

บรรณานุกรม

  1. Emerick,K., and Deschler,D. (2006). Common ENT disorders. Southern Medical Journal.99,1090-1099.
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Otolaryngology [2019,March2]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน sirikul Sunny_PR Tapanut
Frame Bottom