Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

จมูก  คอ  หู  หูคอจมูก  ระบบหูคอจมูก 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

โรคหูคอจมูก หรือโรคทางหูคอจมูก (Ear Throat Nose disease หรือย่อว่า ENT disease ) หมายถึง โรค หรือ ภาวะ หรือ อาการ ผิดปกติต่างๆที่เกิดขึ้นกับอวัยวะในส่วนของ หู คอ จมูก และในปัจจุบันครอบคลุมถึงอวัยวะทั้งหมดในส่วนศีรษะและลำคอ ยกเว้น โรคผิวหนัง โรคตา โรคระบบประสาท และโรคฟัน

โรคหูคอจมูก เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่นำผู้ป่วยพบแพทย์ เช่น เจ็บคอ, ต่อมทอนซิลอักเสบ โรคภูมิแพ้/ โรคภูมิแพ้หูคอจมูก มีปัญหาในการได้ยิน เลือดกำเดา ตลอดจนอุบัติเหตุ และการเสริมความงามของใบหน้า

โรคหูคอจมูก พบได้ในทุกเพศและทุกวัย ตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ โดยแพทย์ทั่วไปให้การรักษาดูแลผู้ป่วยโรคทางหูคอจมูกได้ในบางโรค (เช่น โรคหวัด) และดูแลรักษาในเบื้องต้นของบางโรค (เช่น เลือดกำเดา) แต่ถ้าโรคซับซ้อนขึ้น การดูแลรักษาจะโดยแพทย์เฉพาะ ทางที่เรียกว่า “แพทย์หูคอจมูก หรือ แพทย์อีเอนที/ENT” โดยแพทย์เฉพาะทางจะอยู่ในหน่วยงานที่เรียกว่า “แผนกหูคอจมูก หรือ โสต ศอ นาสิก”

โรคหูคอจมูกมีสาเหตุจากอะไร?

โรคหูคอจมูก

สาเหตุหลักของโรคหูคอจมูกจะเช่นเดียวกับสาเหตุหลักของโรคในทุกระบบอวัยวะ ได้แก่

ก. พันธุกรรม: โรคทางพันธุกรรม เป็นโรคพบน้อย แต่บางโรคพบได้บ่อย เช่น โรคภูมิแพ้

ข. ความพิการแต่กำเนิด: เป็นสาเหตุที่พบน้อยเช่นกัน โดยอาจมีสาเหตุจากการติดเชื้อของมารดา หรือการขาดสารอาหารของมารดาช่วงตั้งครรภ์ เช่น โรคปากแหว่งเพดานโหว่

ค. การติดเชื้อ: เป็นสาเหตุพบบ่อยของโรคทางหูคอจมูก โดยอวัยวะในส่วนศีรษะและลำคอซึ่งรวมถึงหูคอจมูกด้วย สามารถติดเชื้อโรคได้ทุกชนิดเช่นเดียวกับอวัยวะต่างๆ ทั้งจาก

ง. โรคทางต่อมไร้ท่อ: ต่อมไร้ท่อที่เกี่ยวข้องกับหูคอจมูก คือ ต่อมไทรอยด์ และ ต่อมพาราไทรอยด์ เช่น โรคเนื้องอกหรือโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ หรือ โรคเนื้องอกหรือโรคมะเร็งต่อมพาราไทรอยด์

จ. โรคเนื้องอก: เนื้องอกในโรคหูคอจมูก เป็นโรคพบได้เรื่อยๆ ไม่ถึงกับบ่อยมาก

ฉ. โรคมะเร็ง: โรคมะเร็งของหูคอจมูก จัดเป็นโรคมะเร็งพบบ่อย มักมีปัจจัยเสี่ยงคือ การสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ได้แก่

ช. อุบัติเหตุ: เช่น อุบัติเหตุต่อจมูกและหู จากการจราจร การทะเลาะวิวาท การเล่นกีฬา เช่น

ซ. อาชีพ: ได้แก่ โรคที่เกิดกับอวัยวะที่ใช้งานซ้ำๆต่อเนื่อง เช่น

  • เสียงแหบจากมีตุ่มเนื้อที่สายเสียง สายเสียงบวม หรือมีเลือดออกในสายเสียง ที่มักพบเกิดใน ครู พ่อค้า แม่ค้า และนักร้อง
  • ประสาทหูเสื่อมจากการได้ยินเสียงดังต่อเนื่อง เช่น ทำงานในโรงงานเครื่องจักรที่มีเสียงดังต่อเนื่อง ใช้หูฟังต่อเนื่อง หรือนักดนตรี

ฌ. อื่นๆ: เช่น ขี้หูอุดตัน, น้ำเข้าหู

อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหูคอจมูก?

ปัจจัยเสี่ยงในโรคหูคอจมูก เช่นเดียวกับในโรคของอวัยวะอื่นๆ โดยขึ้นกับสาเหตุ ซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละโรค แนะนำอ่านเพิ่มเติมได้ในรายละเอียดของแต่ละโรคที่เขียนแยกเป็นแต่ละบทความต่างๆในเว็บ haamor.com

โรคหูคอจมูกมีอาการอย่างไร?

อาการของโรคหูคอจมูกคือ อาการที่เกิดจากความผิดปกติต่างๆของแต่ละอวัยวะในศีรษะและลำคอ/หูคอจมูก โดยอาการพบบ่อยได้แก่

แพทย์วินิจฉัยโรคหูคอจมูกได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคหูคอจมูกได้จาก

รักษาโรคหูคอจมูกอย่างไร?

แนวทางการรักษาโรคหูคอจมูก จะเช่นเดียวกับการรักษาในทุกโรคคือ รักษาสาเหตุ, และรักษาประคับประคองตามอาการ

ก. การรักษาสาเหตุ: เช่น

ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ: เช่น

โรคหูคอจมูกรุนแรงไหม?

ความรุนแรง/การพยากรณ์โรคของโรคหูคอจมูกขึ้นกับสาเหตุ เช่น

ทั้งนี้ สรุปโดยทั่วไป

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?ควรพบแพทย์ก่อนนัดเมื่อไหร่?

เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆและอาการไม่ดีขึ้นใน 2 - 3 วันหลังการดูแลตนเอง หรือเมื่อมีอาการเลวลง ควรพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเสมอ

แต่เมื่อทราบแล้วว่าเป็นโรคทางหูคอจมูก การดูแลตนเองคือ

มีการตรวจคัดกรองโรคหูคอจมูกไหม?

ปัจจุบันยังไม่มีการตรวจคัดกรองให้พบโรคหูคอจมูกตั้งแต่ในขณะยังไม่มีอาการซึ่งรวมทั้ง โรคมะเร็งกล่องเสียงด้วย

ดังนั้น เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆของอวัยวะในศีรษะและลำคอและในหูคอจมูก จึงควรพบแพทย์/มาโรงพยาบาลแต่เนิ่นๆ เพราะจะช่วยให้การรักษาควบคุมโรคได้ผลดีกว่าเมื่อปล่อยให้เป็นโรคเรื้อรังหรือมีอาการมากแล้ว

ป้องกันโรคหูคอจมูกได้อย่างไร?

หลักในการป้องโรคทางหูคอจมูกจะเช่นเดียวกับในทุกโรค ที่สำคัญ คือ

  • รักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ลดโอกาสติดเชื้อด้วยการรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน (สุขบัญญัติแห่งชาติ)
  • พักผ่อนให้เพียงพอ
  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอตามควรกับสุขภาพ
  • และกิน อาหารมีประโยชน์ห้าหมู่ให้ครบ ถ้วนในทุกวัน โดยจำกัดปริมาณไขมัน แป้งและน้ำตาล เพื่อป้องกันโรคอ้วน
  • นอกจากนั้นคือ
    • หลีกเลี่ยงฝุ่นละออง และรักษาสภาพแวดล้อม ป้องกันการกระตุ้นความรุนแรงของโรคภูมิแพ้
    • รู้จักใช้หน้ากากอนามัย
    • หลีกเลี่ยงการได้รับเสียงดังมาก หรือการได้รับเสียงดังอย่างต่อเนื่อง
    • รู้จักเทคนิคการใช้เสียงเมื่อมีอาชีพต้องใช้เสียง เมื่อต้องใช้เสียงดังต่อเนื่องต้องมีอุปกรณ์ขยายเสียงช่วย
    • หลีกเลี่ยงอุบัติเหตุต่างๆ และเรียนรู้เทคนิคการเล่นกีฬาที่ถูกต้อง เพื่อป้องกันอุบัติเหตุต่อ ใบหน้า ศีรษะ และคอ
    • ไม่สูบบุหรี่
    • ไม่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
    • ฉีดวัคซีนป้องกันโรคที่มีวัคซีนตามแพทย์/กระทรวงสาธารณสุขแนะนำ เช่น วัคซีนโรคคางทูม วัคซีนโรคหัด เป็นต้น เพื่อลดโอกาสติดเชื้อที่ส่งผลถึงโรคหูคอจมูกด้วย

บรรณานุกรม

  1. Emerick,K., and Deschler,D. (2006). Common ENT disorders. Southern Medical Journal.99,1090-1099.
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Otorhinolaryngology [2019,Feb16]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom