Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

จมูก  คอ  หู  ระบบหูคอจมูก 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

โรคหูคอจมูก หรือโรคทางหูคอจมูก (Ear Throat Nose disease หรือย่อว่า ENT disease ) หมายถึง โรค หรือ ภาวะ หรือ อาการ ผิดปกติต่างๆที่เกิดขึ้นกับอวัยวะในส่วนของ หู คอ จมูก และในปัจจุบันครอบคลุมถึงอวัยวะทั้งหมดในส่วนศีรษะและลำคอ ยกเว้น โรคผิวหนัง โรคตา โรคระบบประสาท และโรคฟัน

โรคหูคอจมูก เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่นำผู้ป่วยพบแพทย์ เช่น เจ็บคอ ต่อมทอนซิลอักเสบภูมิแพ้ มีปัญหาในการได้ยิน เลือดกำเดา ตลอดจนอุบัติเหตุ และการเสริมความงามของใบหน้า

โรคหูคอจมูก พบได้ในทุกเพศและทุกวัย ตั้งแต่เด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ โดยแพทย์ทั่วไปให้การรักษาดูแลผู้ป่วยโรคทางหูคอจมูกได้ในบางโรค (เช่น โรคหวัด) และดูแลรักษาในเบื้องต้นของบางโรค (เช่น เลือดกำเดา) แต่ถ้าโรคซับซ้อนขึ้น การดูแลรักษาจะโดยแพทย์เฉพาะ ทางที่เรียกว่า “แพทย์หูคอจมูก” โดยแพทย์เฉพาะทางจะอยู่ในหน่วยงานที่เรียกว่า “แผนกหูคอจมูก หรือ โสต ศอ นาสิก”

โรคหูคอจมูกมีสาเหตุจากอะไร?

โรคหูคอจมูก

สาเหตุหลักของโรคหูคอจมูกจะเช่นเดียวกับสาเหตุหลักของโรคในทุกระบบได้แก่

ก. พันธุกรรมโรคทางพันธุกรรม เป็นโรคพบได้น้อย แต่บางโรคพบได้บ่อย เช่น โรคภูมิแพ้

ข. ความพิการแต่กำเนิด เป็นสาเหตุที่พบได้น้อย โดยอาจมีสาเหตุจากการติดเชื้อของมารดา หรือการขาดสารอาหารของมารดาช่วงตั้งครรภ์ เช่น โรคปากแหว่งเพดานโหว่

ค. การติดเชื้อ เป็นสาเหตุพบบ่อยของโรคทางหูคอจมูก โดยอวัยวะในส่วนศีรษะและลำคอซึ่งรวมถึงหูคอจมูกด้วย สามารถติดเชื้อโรคได้ทุกชนิดเช่นเดียวกับอวัยวะต่างๆ ทั้งจาก

ง. โรคทางต่อมไร้ท่อต่อมไร้ท่อที่เกี่ยวข้องกับหูคอจมูก คือ ต่อมไทรอยด์และต่อมพาราไทรอยด์ เช่น โรคเนื้องอกหรือโรคมะเร็งต่อมไทรอยด์ หรือ โรคเนื้องอกหรือโรคมะเร็งต่อมพาราไทรอยด์

จ. โรคเนื้องอกเนื้องอกที่ในโรคหูคอจมูก เป็นโรคที่พบได้เรื่อยๆ ไม่ถึงกับบ่อยมาก ที่พบได้บ่อย คือ เนื้องอกของต่อมไทรอยด์ ที่พบได้ประปรายคือ เนื้องอกของต่อมน้ำลาย ของเส้น ประสาทหู เป็นต้น

ฉ. โรคมะเร็งโรคมะเร็งของหูคอจมูก จัดเป็นโรคมะเร็งพบบ่อย มักมีปัจจัยเสี่ยงคือ การสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เช่น โรคมะเร็งช่องปาก โรคมะเร็งกล่องเสียง โรคมะเร็งคอหอย โรคมะเร็งหู โรคมะเร็งจมูก โรคมะเร็งโพรงหลังจมูก โรคมะเร็งทอนซิล โรคมะเร็งต่อมน้ำลาย โรคมะเร็งไซนัส

ช. อุบัติเหตุ เช่น อุบัติเหตุต่อจมูกและหู จากการจราจร การทะเลาะวิวาท การเล่นกีฬา เช่น กระดูกจมูกหัก ใบหูฉีกขาด แก้วหูทะลุจากดำน้ำ หรือสิ่งแปลกปลอมในหู สิ่งแปลกปลอมในจมูก

ซ. อาชีพ ได้แก่ โรคที่เกิดกับอวัยวะที่ใช้งานซ้ำๆต่อเนื่อง เช่น เสียงแหบจากมีตุ่มเนื้อที่สาย เสียง สายเสียงบวม หรือมีเลือดออก ที่มักพบเกิดใน ครู พ่อค้าแม่ค้า และนักร้อง ประสาทหูเสื่อมจากการได้ยินเสียงดังต่อเนื่อง เช่น ทำงานในโรงงานเครื่องจักรที่มีเสียงดังต่อเนื่อง ใช้หูฟังต่อเนื่อง หรือนักดนตรี

ฌ. อื่นๆ เช่น ขี้หูอุดตัน น้ำเข้าหู

อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหูคอจมูก?

ปัจจัยเสี่ยงในโรคหูคอจมูก เช่นเดียวกับในโรคของอวัยวะอื่นๆ โดยขึ้นกับสาเหตุ ซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละโรค อ่านเพิ่มเติมได้ในรายละเอียดของแต่ละโรคที่เขียนแยกเป็นแต่ละบทความต่างๆในเว็บ haamor.com

โรคหูคอจมูกมีอาการอย่างไร?

อาการของโรคหูคอจมูกคือ อาการที่เกิดจากความผิดปกติต่างๆของแต่ละอวัยวะในศีรษะและลำคอ/หูคอจมูก โดยอาการพบบ่อยได้แก่

แพทย์วินิจฉัยโรคหูคอจมูกได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคหูคอจมูกได้จาก อาการต่างๆของผู้ป่วย ประวัติทางการแพทย์อื่นๆ การตรวจร่างกายทั่วไป การตรวจเฉพาะทางหูคอจมูก (ตรวจ ช่องปาก คอ จมูก และ/หรือ หู ด้วยเครื่องมือตรวจทางหูคอจมูก) และอาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นกับ อาการผู้ป่วย ความผิดปกติที่แพทย์ตรวจพบ และดุลพินิจของแพทย์ เช่น ตรวจเอกซเรย์ภาพไซนัส ตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์กล่องเสียง หรือการส่องกล้องตรวจ เช่น ส่องกล้องตรวจกล่องเสียง เป็นต้น

รักษาโรคหูคอจมูกอย่างไร?

แนวทางการรักษาโรคหูคอจมูก จะเช่นเดียวกับการรักษาในทุกโรคคือ รักษาสาเหตุและรักษาประคับประคองตามอาการ

ก. การรักษาสาเหตุ เช่น

  1. การให้ยาต่างๆ เช่น ยาปฏิชีวนะกรณีของการติดเชื้อแบคทีเรีย ยาแก้แพ้และ /หรือยาสเตียรอยด์กรณีโรคภูมิแพ้ ยาช่วยให้หลอดเลือดหดตัวกรณีเลือดกำเดา เป็นต้น
  2. การใช้หัตถการต่างๆ เช่น การผ่าตัดในกรณีของก้อนเนื้อหรือโรคมะเร็งหรือ กระดูกจมูกหัก

ข. การรักษาประคับประคองตามอาการ เช่น ยาแก้ปวด ยาลดไข้ ยาลดบวม และการให้สารน้ำกรณีกินได้น้อย หรือการให้เลือดกรณีมีเลือดกำเดาออกมากจนซีด เป็นต้น

โรคหูคอจมูกรุนแรงไหม?

ความรุนแรงของโรคหูคอจมูกขึ้นกับสาเหตุเช่น ไม่รุนแรงเมื่อสาเหตุเกิดจากโรคหวัด ต่อมทอนซิลอักเสบ หรือจากไซนัสอักเสบ แต่ความรุนแรงสูงขึ้นมากเมื่อสาเหตุเกิดจากโรคมะเร็ง

ทั้งนี้โดยทั่วไป โรคทางหูคอจมูกเป็นโรคไม่รุนแรง (ยกเว้น โรคมะเร็ง) มักไม่ทำให้เสียชีวิต แต่ถ้าปล่อยให้มีอาการเรื้อรัง จะส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตได้ เช่น เสียงแหบ หรือการมีปัญหาทางการได้ยิน

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

เมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆและอาการไม่ดีขึ้นใน 2 - 3 วันหลังการดูแลตนเอง หรือเมื่อมีอาการเลวลง ควรพบแพทย์เสมอ แต่เมื่อทราบว่าเป็นโรคทางหูคอจมูก การดูแลตนเองคือ

มีการตรวจคัดกรองโรคหูคอจมูกไหม?

ปัจจุบันยังไม่มีการตรวจคัดกรองให้พบโรคหูคอจมูกตั้งแต่ในขณะยังไม่มีอาการซึ่งรวมทั้ง โรคมะเร็งกล่องเสียงด้วย ดังนั้นเมื่อมีอาการผิดปกติต่างๆของอวัยวะในศีรษะและลำคอและในหูคอจมูก จึงควรพบแพทย์แต่เนิ่นๆ เพราะจะช่วยให้การรักษาควบคุมโรคได้ผลดีกว่าเมื่อปล่อยให้เป็นโรคเรื้อรังหรือมีอาการมากแล้ว

ป้องกันโรคหูคอจมูกได้อย่างไร?

หลักในการป้องโรคทางหูคอจมูกจะเช่นเดียวกับในทุกโรคคือ รักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ลดโอกาสติดเชื้อด้วยการรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน (สุขบัญญัติแห่งชาติ) พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอตามควรกับสุขภาพ และกินอาหารมีประโยชน์ 5 หมู่ให้ครบ ถ้วนในทุกวัน โดยจำกัดปริมาณไขมัน แป้งและน้ำตาล เพื่อป้องกันโรคอ้วน

นอกจากนั้นคือ

  • หลีกเลี่ยงฝุ่นละออง และรักษาสภาพแวดล้อม ป้องกันการกระตุ้นความรุนแรงของโรคภูมิแพ้
  • หลีกเลี่ยงการได้รับเสียงดังมาก หรือการได้รับเสียงดังอย่างต่อเนื่อง
  • รู้จักเทคนิคการใช้เสียงเมื่อมีอาชีพต้องใช้เสียง เมื่อต้องใช้เสียงดังต่อเนื่องต้องมีอุปกรณ์ขยายเสียงช่วย
  • หลีกเลี่ยงอุบัติเหตุต่างๆ และเรียนรู้เทคนิคการเล่นกีฬาที่ถูกต้อง เพื่อป้องกันอุบัติเหตุต่อ ใบหน้า ศีรษะ และคอ
  • ไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
  • ฉีดวัคซีนป้องกันโรคที่มีวัคซีนตากระทรวงสาธารณสุขแนะนำ เช่น วัคซีนโรคคางทูม และโรคหัด เป็นต้น เพื่อลดโอกาสติดเชื้อที่ส่งผลถึงโรคหูคอจมูกด้วย

บรรณานุกรม

1. Emerick,K., and Deschler,D. (2006). Common ENT disorders. Southern Medical Journal.99,1090-1099.
2. Otolaryngology http://en.wikipedia.org/wiki/Otolaryngology [2014,Aug23]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน chayakorn.phumchumphol puvanaii aum_jesusgod nook-nick-sung
Frame Bottom