Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคทางสมอง 

บทนำ

ยาโดพามีน อะโกนิสต์ (Dopamine agonist) เป็นกลุ่มยา/สารเคมีที่มีการออกฤทธิ์ต่อตัวรับ (Receptor) ในสมองที่มีชื่อว่า Dopamine receptor ก่อให้เกิดผลทางเภสัชวิทยา และมีสรรพคุณเหมือนสารสื่อประสาทในสมอง โดพามีน อะโกนิสต์ถูกนำมาใช้ประโยชน์ทางคลินิกโดยมีวัตถุ ประสงค์ส่วนใหญ่ในการบำบัดอาการของโรคพาร์กินสัน (Parkinson’s syndrome) กลุ่มอาการสมาธิสั้น (Attention deficit/hyperactivity disorder) กลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข (Restless legs syndrome) ยากลุ่มโดพามีน อะโกนิสต์จะมีความแรงและฤทธิ์ของการรักษาน้อยกว่ายา Carbido pa และยา Levodopa แต่ก็อาจมีข้อดีตรงที่ทำให้เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ที่เรียกว่า Dyskinesias (อาการเคลื่อนไหวร่างกายผิดปกติที่บังคับการเคลื่อนไหวนั้นๆไม่ได้) ได้น้อย

อาจแบ่งกลุ่มยาโดพามีน อะโกนิสต์ออกเป็นรายการย่อยได้ดังนี้เช่น Apomorphine, Bromocriptine, Cabergoline, Ciladopa, Dihydrexidine, Dinapsoline, Doxanthrine, Epicriptine, Lisuride, , Piribedil, Pramipexole, Sumanirole, Quinagolide, Ropinirole, Rotigotine, Roxindole

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาโดพามีน อะโกนิสต์จะมีทั้งยาชนิดรับประทาน ยาฉีด และ พลาสเตอร์ปิดผิวหนัง โดยยาโดพามีน อะโกนิสต์สามารถใช้รักษาอาการโรคทั้งลักษณะที่เป็นยาเดี่ยวหรือจะใช้ร่วมกับยาอื่นก็ได้

อาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) ทั่วไปของยากลุ่มโดพามีน อะโกนิสต์ได้แก่ คลื่นไส้ ประสาทหลอน ง่วงนอนอย่างฉับพลัน และวิงเวียนศีรษะ อันเนื่องมาจากความดันโลหิตต่ำ ดังนั้นแพทย์จึงมักเริ่มรักษาโดยใช้ยานี้ขนาดต่ำๆก่อน จากนั้นจึงค่อยปรับขนาดเพิ่มขึ้นตามลำดับโดยพิจารณาการตอบสนองของการรักษาจากตัวผู้ป่วย

ยังมีข้อพึงระวังในการรับประทานยากลุ่มโดพามีน อะโกนิสต์บางประการเช่น หลีกเลี่ยงการดื่มสุรา/เครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ร่วมด้วย หรือหลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกับยารักษาอาการทางจิตเวช ซึ่งมักจะส่งผลให้เกิดอาการความดันโลหิตต่ำติดตามมา

กฎหมายของไทยมีการจัดหมวดหมู่ของยาโดพามีน อะโกนิสต์ให้เป็นยาอันตราย และบางรายการเป็นยาควบคุมพิเศษ โดยการใช้ยาต้องมีใบสั่งจากแพทย์ เราจะพบเห็นการใช้ยากลุ่มนี้ตาสถานพยาบาลเสียเป็นส่วนมาก ด้วยแพทย์ผู้รักษาเท่านั้นที่สามารถจ่ายยานี้ได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัยและเหมาะสมที่สุด

โดพามีน อะโกนิสต์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โดพามีน-อะโกนิสต์

ยาโดพามีน อะโกนิสต์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

โดพามีน อะโกนิสต์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยากลุ่มโดพามีน อะโกนิสต์คือ ตัวยาจะเข้าจับกับตัวรับประเภท Dopamine receptor ในสมองทำให้เกิดสมดุลของสารสื่อประสาท จึงมีการเปลี่ยนแปลงและเกิดฤทธิ์ของการรักษา โดยจะบรรเทาอาการป่วยของโรคอย่างเช่น โรคพาร์กินสัน ทำให้ผู้ป่วยควบคุมการเคลื่อนไหวและการทรงตัวได้ใกล้เคียงกับภาวะปกติ กลไกเหล่านี้ขึ้นอยู่กับขนาดของยาที่ใช้กับผู้ป่วยร่วมกับการตอบสนองของผู้ป่วยเอง โดยแพทย์ผู้รักษาเท่านั้นที่สามารถปรับขนาดการใช้ยานี้ได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

โดพามีน อะโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโดพามีน อะโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาชนิดรับประทาน
  • ยาฉีด และ
  • ยารูปแบบพลาสเตอร์ปิดผิวหนัง

โดพามีน อะโกนิสต์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ด้วยยาในกลุ่มโดพามีน อะโกนิสต์มีหลายรายการ การใช้ยานี้ในผู้ป่วยแต่ละบุคคลจึงมีความแตกต่างกันออกไป ขนาดที่เหมาะสมและปลอดภัยนั้นจะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

อาจยกตัวอย่างขนาดการใช้ยาโดพามีน อะโกนิสต์พอสังเขปได้ดังนี้เช่น

  • Apomorphine: ผู้ใหญ่, ฉีดยาใต้ผิวหนังขนาด 2 มิลลิกรัม/ครั้ง
  • Bromocriptine: ผู้ใหญ่, รับประทานครั้งละ 1.25 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้งโดยรับประทานพร้อมอาหาร
  • Pramipexole: ผู้ใหญ่, รับประทานเริ่มต้น 0.375 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทานและรับ ประทานยานี้พร้อมอาหาร
  • Ropinirole: ผู้ใหญ่, รับประทาน 2 - 4 มิลลิกรัมวันละครั้งโดยสามารถรับประทานก่อน หรือหลังอาหารก็ได้
  • Rotigotine: ผู้ใหญ่, ใช้ปิดผิวหนังขนาด 2 มิลลิกรัม/24 ชั่วโมง

*อนึ่ง ในเด็ก: ขนาดการใช้ยานี้ในเด็กจะอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาโดพามีน อะโกนิสต์ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

โดพามีน อะโกนิสต์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

อาจกล่าวโดยรวมได้ว่า ยาโดพามีน อะโกนิสต์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีอาการเคลิบเคลิ้ม มีน้ำในถุงหุ้มหัวใจมากเกินไป มีภาวะประสาทหลอน ความดันโลหิตต่ำ น้ำหนักตัวลด เบื่ออาหาร คลื่นไส้ นอนไม่หลับ ง่วงนอน วิงเวียน และมีอาการคล้ายโรคลมหลับ

มีข้อควรระวังการใช้โดพามีน อะโกนิสต์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโดพามีน อะโกนิสต์เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยาในกลุ่มนี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานหรือหยุดการใช้ยานี้โดยไม่ปรึกษาแพทย์
  • ห้ามใช้ยานี้ที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • หากมีอาการแพ้ยานี้เช่น มือ-เท้า-ใบหน้าบวม มีผื่นคัน-ลมพิษขึ้นเต็มตัว อึดอัด/หายใจ ไม่ออก/หายใจลำบาก ให้รีบหยุดการใช้ยานี้และนำตัวผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • กรณีใช้ยานี้ไปแล้วตามเวลาที่เหมาะสมแต่อาการไม่ดีขึ้น ควรกลับมาปรึกษาแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • หากมีอาการวิงเวียนหลังใช้ยานี้ควรหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะหรือการทำงานที่ต้องควบคุมเครื่องจักร
  • ตรวจสอบความดันโลหิตอย่างสม่ำเสมอในระหว่างใช้ยานี้
  • มาโรงพยาบาลตามที่แพทย์นัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาโดพามีน อะโกนิสต์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โดพามีน อะโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโดพามีน อะโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาโดพามีน อะโกนิสต์อย่างไร

ยาหลายรายการในหมวดยาโดพามีน อะโกนิสต์สามารถเก็บภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็นหรือเก็บยาต่ำกว่า 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ควรเก็บยาตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยาที่แนบมากับตัวผลิตภัณฑ์ ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โดพามีน อะโกนิสต์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาโดพามีน อะโกนิสต์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Bromergon (โบรเมอร์กอน) Sandoz
Suplac (ซูแพล็ก) Biolab
APO-go (แอโพ-โก) Stada
Uprima (อัพไพรมา) Abbott
Trivastal Retard 50 (ไทรเวสทัล รีทาร์ด) Servier
Pramexol (พราเม็กซอล) Unison
Sifrol/Sifrol ER (ไซฟรอล/ไซฟรอล อีอาร์) Boehringer Ingelheim
Requip PD 24 Hour (รีควิป พีดี 24 ชั่วโมง) GlaxoSmithKline
Neupro (นิวโพร) UCB/Abbott

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Dopamine_agonist [2015,Oct24]
  2. http://www.drugs.com/drug-class/dopaminergic-antiparkinsonism-agents.html [2015,Oct24]
  3. http://www.parkinson.org/understanding-parkinsons/treatment/Medications-for-Motor-Symptoms/Dopamine-Agonists [2015,Oct24]
  4. http://www.pdf.org/parkinson_prescription_meds#dopamine [2015,Oct24]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/sifrol-sifrol%20er/?type=full#Actions [2015,Oct24]
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Apomorphine [2015,Oct24]
  7. http://www.drugs.com/drug-interactions/acetaminophen-propoxyphene-with-apomorphine-81-0-224-0.html [2015,Oct24]
  8. http://www.drugs.com/drug-interactions/alsuma-with-bromocriptine-2136-14627-414-0.html [2015,Oct24]
  9. http://www.mims.co.uk/drugs/obstetrics-and-gynaecology/infertility/bromocriptine [2015,Oct24]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom