Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ประจำเดือนผิดปกติ 

บทนำ

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรน (Medroxyprogesterone ย่อว่า MP) หรือชื่ออื่น คือ Acetoxymethylprogesterone, Medroxyprogesterone acetate ย่อว่า MPA, Methylacetoxyprogesterone, Depot medroxyprogesterone acetate ย่อว่า DMPA เป็น ยาประเภทฮอร์โมนเพศหญิงที่อยู่ในกลุ่ม Progestin ทำหน้าที่ควบคุมการตกไข่และการมีประจำเดือนของสตรี ทางคลินิก เคยใช้ฮอร์โมนนี้เพื่อรักษาภาวะประจำเดือนมาผิดปกติ ปัจจุบันยังใช้เป็นฮอร์โมนที่ช่วยลดความเสี่ยงของโรคมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกอีกด้วย โดยยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนจะยับยั้งมิให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวจนเกินไป

ข้อมูลสำคัญบางประการที่ผู้บริโภคควรทราบก่อนการใช้ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนอาทิเช่น ห้ามใช้กับสตรีตั้งครรภ์ ผู้ป่วยโรคตับ ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม และมะเร็งมดลูก รวมถึงผู้มีประวัติโรคหลอดเลือดสมอง หรือมีภาวะเลือดประจำเดือนมาผิดปกติโดยที่ยังไม่ทราบสาเหตุ

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนยังสามารถเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคหัวใจ เสี่ยงต่อหลอดเลือดในสมอง ภาวะความจำเสื่อม และการใช้ฮอร์โมนชนิดนี้เป็นเวลานานๆสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งเต้านม โรคหัวใจ

สภาวะร่างกายหลายอย่างที่ไม่เหมาะกับการใช้ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนเช่น ผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตสูง ผู้ป่วยลมชัก ไมเกรน โรคหืด โรคไต โรคเบาหวาน และโรคลูปัส และยาเม ดรอกซีโปรเจสเตอโรนยังสามารถผ่านไปกับน้ำนมของมารดาจนเข้าถึงทารกได้จึงไม่ควรใช้ยานี้ขณะเลี้ยงดูบุตรด้วยน้ำนมมารดา

ระหว่างการใช้ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนควรเลี่ยงการสูบบุหรี่ด้วยจะเพิ่มความเสี่ยงให้เกิดการจับตัวของเกล็ดเลือดได้ง่ายจนเป็นเหตุเกิดการตีบตันของหลอดเลือดติดตามมา

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนที่พบเห็นในปัจจุบันจะเป็นยาฉีดและชนิดรับประทาน หากรับประทานพร้อมมื้ออาหารทันทีจะมีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารได้เป็นอย่างดี เมื่อยเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนเข้าสู่กระแสเลือดจะเกิดการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนในร่างกายได้สูงถึงประมาณ 90% ตับจะคอยเปลี่ยนโครงสร้างของฮอร์โมนชนิดนี้อย่างต่อเนื่องก่อนที่จะถูกขับออกมากับปัสสาวะ

การใช้ยาประเภทฮอร์โมนที่รวมถึงยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนเป็นเรื่องที่ต้องใช้ความระ มัดระวังอย่างมาก ด้วยเป็นกลุ่มยาที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงภายในร่างกายได้อย่างมาก การใช้ ได้อย่างเหมาะสมปลอดภัยจึงควรอยู่ภายใต้คำสั่งแพทย์เท่านั้น

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรน

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีกลไกการออกฤทธิ์เป็นยาคุมกำเนิด ตัวยาจะป้องกันการปฏิสนธิระหว่างตัวอสุจิกับไข่ของสตรีเพศโดยจะยับยั้งการหลั่งฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองที่มีชื่อว่า Gonadotropin (ฮอร์โมนเกี่ยวข้องกับการมีประจำเดือนและการตกไข่) ส่งผลทำให้ไม่มีการตกไข่ อีกทั้งเกิดการปิดกั้นการทำงานของฮอร์โมน LH (Luteinizing hormone, ฮอร์โมนอีกชนิดที่เกี่ยวข้องกับการตกไข่) จากต่อมใต้สมองเช่นกันจึงส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงที่ปากมดลูก ทำให้เกิดมีสารคัดหลั่งมีลักษณะเหนียวข้น ทำให้อสุจิผ่านเข้าในโพรงมดลูกได้ยากเป็นเหตุไม่ ให้มีการปฏิสนธิเกิดขึ้น

นอกจากนี้ยังช่วยเรื่องสมดุลของฮอร์โมนในร่างกายสตรี เกิดการทำงานของมดลูกอย่างเหมาะสมโดยช่วยให้เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญอย่างพอดีส่งผลให้มีเลือดประจำเดือนเป็นปกติ ด้วยกลไกดังกล่าวจึงเป็นที่มาของสรรพคุณ

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรน มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 2.5, 5, 10 และ 500 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีด ขนาด 50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร หรือ 150 มิลลิกรัม/3 มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาด 500 มิลลิกรัม/ขวด

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีขนาดการรับประทานอย่างไร?

ขนาดการใช้ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนจะขึ้นกับแต่ละชนิดของโรค/ภาวะ ดังนั้นจึงต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในที่นี้ขอยกตัวอย่างบางโรค/ภาวะเช่น

ก. สำหรับบำบัดอาการขาดประจำเดือน:

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 13 ปีขึ้นไป: รับประทาน 5 - 10 มิลลิกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 5 - 10 วัน ประจำเดือนจะมาภายหลังใช้ยาวันสุดท้ายไปแล้วประมาณ 3 - 7 วัน
  • เด็กอายุตั้งแต่ 13 ปีลงมา: ยังไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดถึงประสิทธิผลและผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กกลุ่มวัยนี้ด้วยเป็นวัยที่มักยังไม่มีประจำเดือน ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มวัยนี้จึงอยู่ในดุล พินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

ข. สำหรับอาการเลือดประจำเดือนมาผิดปกติ:

  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 13 ปีขึ้นไป: รับประทาน 5 - 10 มิลลิกรัมวันละครั้งโดยเริ่มรับ ประทานในวันที่ 16 ของรอบเดือนเป็นเวลาต่อเนื่อง 10 วัน หรือเริ่มรับประทานในวันที่ 21 ของรอบเดือนเป็นเวลาต่อเนื่อง 5 วัน จากนั้นประจำเดือนจะมาภายใน 3 - 7 วันหลังการใช้ยาเม็ดสุด ท้าย
  • เด็กอายุตั้งแต่ 13 ปีลงมา: ยังไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดถึงประสิทธิผลและผลข้างเคียงของยานี้ในเด็กกลุ่มวัยนี้ด้วยเป็นวัยที่มักยังไม่มีประจำเดือน ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มวัยนี้จึงอยู่ในดุล พินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

*อนึ่งสามารถรับประทานยานี้ก่อน พร้อม หรือหลังอาหารก็ได้

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามการลืมรับประทานยาทุกชนิดบ่อยๆรวมถึงยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรน สามารถทำให้อาการป่วยไม่ทุเลาแต่กลับจะเพิ่มความรุนแรงของโรค/อาการโรคได้มากยิ่งขึ้น

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้าง เคียง) ดังนี้เช่น ปวดท้อง ประจำเดือนมาผิดปกติ วิตกกังวล ตาพร่า หนาวสั่น อุจจาระมีสีคล้ำ ไอ ปัสสาวะมีสีเข้มมาก ปัสสาวะน้อยลง ท้องเสีย วิงเวียน เป็นลม มีไข้ ปวดศีรษะ อาการผื่นคัน และคลื่นไส้

มีข้อควรระวังการใช้เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนอย่างไร?

ควรเก็บยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เมดรอกซีโปรเจสเตอโรนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเมดรอกซีโปรเจสเตอโรนที่จำหน่ายในประเทสไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Contracep (คอนทราเซพ)Thai Nakorn Patana
Depo-M (ดีโป-เอ็ม)Vesco Pharma
Depo-Progesta (ดีโป-โปรเจสตา)General Drugs House
Enaf-150 (อีนาฟ-150)Umeda
Farlutal (ฟาร์ลูทอล)Pfizer
Manodepo (มาโนดีโป)March Pharma
Non-Preg (นอน-เพร็ก)L. B. S.
Provera (โปรวีรา)Pfizer

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ เช่น Prometrium, Amen, Curretab, Cycrin, Propdroxy, Depo-provera, Megest, Medrigest

บรรณานุกรม

  1. http://www.medscape.com/viewarticle/732231_3 [2018,Oct27]
  2. http://www.drugs.com/dosage/medroxyprogesterone.html#Usual_Adult_Dose_for_Endometriosis [2018,Oct27]
  3. http://www.drugs.com/drug-interactions/medroxyprogesterone.html [2018,Oct27]
  4. http://www.drugs.com/drug-interactions/absorica-with-medroxyprogesterone-1403-15696-1543-0.html [2018,Oct27]
  5. https://www.mims.com/Malaysia/drug/info/Depo-Provera/ [2018,Oct27]
  6. https://www.mims.com/MALAYSIA/Home/GatewaySubscription/?generic=Medroxyprogesterone [2018,Oct27]
  7. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Farlutal/ [2018,Oct27]
  8. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Farlutal%20Depot/ [2018,Oct27]
  9. https://www.mims.com/Thailand/drug/search?q=Medroxyprogesterone [2018,Oct27]
  10. https://www.mims.com/Thailand/drug/info/Manodepo/?type=brief [2018,Oct27]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน nongmeen kudomzzu jopol-dee404
Frame Bottom