Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เป็นแผลที่ผิวหนัง 

บทนำ

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ (Benzalkonium chloride) อาจเรียกในชื่ออื่นว่า Alkyldimethyl benzylammonium chloride, BZK, BAC หรือ ADBAC จัดเป็นสารลดแรงตึงผิว (Surface tension, แรงที่ผิวเซลล์ดึงดูดซึ่งกันช่วยในการคงรูปร่างของเซลล์) ที่สามารถออกฤทธิ์ต่อต้านและป้องกันการติดเชื้อ และใช้เป็นส่วนผสมในบางเภสัชผลิตภัณฑ์เช่น ยาหยอดตา ยาหยอดหู ยาหยอดจมูกหรือยาพ่นจมูก นอกจากนี้ยังนำมาเป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ประเภทเครื่องสำอางเช่น น้ำยาฆ่าเชื้อโรค ที่มือ แชมพูสระผม ผลิตภัณฑ์กำจัดกลิ่นตัว รวมถึงสบู่เหลวที่ใช้ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อโรคอย่าง Dettol บางสูตรตำรับใช้เบนซาลโคเนียมคลอไรด์ในการกำจัดเชื้อโดยไม่มีส่วนประกอบของแอลกอ ฮอล์ (Ethanol) หรือไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (Hydrogenperoxide) จึงไม่ก่อให้เกิดความเสียหายกับผิวหนังเมื่อมีการสัมผัสกับยานี้

สำหรับในบทความนี้จะกล่าวถึงยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ในลักษณะยาเดี่ยวที่ใช้ทาป้องกันการติดเชื้อบนผิวหนังหรือเป็นยาใช้เฉพาะที่เท่านั้น

ข้อจำกัดของยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ที่ต้องคำนึงเป็นประการแรกคือ สามารถใช้กับผู้ป่วยที่ไม่ได้แพ้ยานี้ และต้องไม่ใช้กับบาดแผลฉีกขาดหรือจากการถูกกัดของสัตว์ในลักษณะที่เป็นแผลลึก และต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษหากต้องการใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร

ก่อนการนำผลิตภัณฑ์ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์มาใช้ ผู้บริโภคควรทราบข้อมูลพื้นฐานบางประการของยานี้เช่น

ทั้งนี้ผู้ป่วยบางรายหลังจากใช้ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ทาที่บาดแผล อาจรู้สึกถึงความระคายเคืองบนผิวหนังที่สัมผัสกับยาได้บ้างเล็กน้อย ร่างกายจะคอยปรับสภาพจนอาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง) ดังกล่าวหมดไป การใช้ยานี้ได้ถูกต้องปลอดภัยเหมาะสมนั้นควรต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษา

อนึ่งผู้บริโภคสามารถพบเห็นการใช้ยานี้ในสถานพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชนทั่วไป

เบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เบนซาลโคเนียมคลอไรด์

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

เบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีฤทธิ์ในการป้องกันการติดเชื้อโรคที่ผิวหนังและเหมาะที่จะใช้เป็นยาทาภายนอก/ยาใช้ภายนอกโดยใช้ในความเข้มข้นที่เหมาะสม

นอกจากนี้ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ยังใช้เป็นส่วนประกอบของเภสัชผลิตภัณฑ์ต่างๆเพื่อป้องกันและยับยั้งไม่ให้ผลิตภัณฑ์เหล่านั้นมีการเจริญเติบโตของเชื้อโรคที่จะส่งผลเสียต่อผู้บริโภคได้

เบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาน้ำสารละลาย ขนาดความเข้ม ข้น 3% และ 4.5%

เบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีขนาดการบริหารยา/ใช้ยาสำหรับป้องกันการติดเชื้อของบาด แผลที่ผิวหนังดังนี้

หลังจากทำความสะอาดแผล ทายานี้บริเวณที่เกิดบาดแผลเพียงบางๆวันละ 3 ครั้งหรือใช้ตามคำสั่งแพทย์ หลังจากนั้นทิ้งให้แผลแห้งหลังจากการทายานี้ จากนั้นใช้ผ้าพันแผลที่สะอาดปิดทับอีกชั้นหนึ่ง

  • เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี: ยังไม่ได้มีการศึกษาทางคลินิกด้านการใช้ยากับเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 2 ปี การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มอายุนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีไป

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและ เภสัชกรดังนี้

หากลืมทายาควรทำอย่างไร?

หากลืมทายาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์สามารถทายาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการทายาในครั้งถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

เบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้าง เคียง) ดังนี้เช่น อาจรู้สึกแสบคันในบริเวณผิวหนังที่มีการใช้ยานี้

กรณีที่เกิดอาการแพ้ยานี้จะพบอาการผื่นคันขึ้นตามร่างกาย มีอาการอึดอัดหายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ริมฝีปาก-ลิ้น-ใบหน้า มีอาการบวม ซึ่งเมื่อพบอาการเหล่านี้ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

มีข้อควรระวังการใช้เบนซาลโคเนียมคลอไรด์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามรับประทานและห้ามยาเข้าดวงตา
  • ห้ามใช้ยานี้นานหรือใช้เป็นปริมาณมากๆเกินคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • หากอาการไม่ดีขึ้นหลังใช้ยานี้ไปสักระยะควรต้องปรึกษาแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • การใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร และเด็ก ต้องเป็นไปตามคำสั่งจากแพทย์เท่านั้น
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ร่วมกับยา Sodium hyaluronate (ยารักษาอาการข้อเสื่อม) ด้วยจะส่งผลให้เกิดอาการข้างเคียง (ผลข้างเคียง) มากขึ้นติดตามมาจากยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์

ควรเก็บรักษาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์อย่างไร?

ควรเก็บยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ควรเก็บรักษาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์อย่างไร?

ยาเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
BENZYL-SEPTOL (เบนซิล-เซพทอล)Meridiant Ent
ITEOL-H (ไอทีโอล-เฮช) AstraZeneca

บรรณานุกรม

  1. http://www.drugs.com/cdi/benzalkonium-chloride-solution.html[2017,July22]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Benzalkonium_chloride[2017,July22]
  3. http://www.mims.com/India/drug/info/BENZYL-SEPTOL/BENZYL-SEPTOL%20topical%20liqd[2017,July22]
  4. http://www.drugs.com/drug-interactions/benzalkonium-chloride-topical-index.html?filter=2&generic_only=[2017,July22]
Updated 2017,July22


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom