Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน  ระบบมะเร็งวิทยา  ระบบเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มีก้อนเนื้อที่ผิวหนัง 

บทนำ

เนื้องอกไขมัน หรือก้อนเนื้อไขมัน (Lipoma) เป็นเนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็ง (Benign tumor ) ที่เกิดจากเซลล์ของเนื้อเยื่อไขมันเจริญผิดปกติ โดยเป็นเนื้องอกที่เกิดได้ในทุกอวัยวะ แต่โดยทั่วไป มักเกิดอยู่ในเนื้อเยื่อเกี่ยวพันชั้นใต้ต่อผิวหนัง ซึ่งทำให้สามารถคลำพบได้ และมักพบเกิดที่ลำตัวด้านหลังตอนบน, บริเวณสะโพก, และที่ต้นขา นอกจากนั้นอาจพบเกิดในอวัยวะต่างๆได้ เช่น เต้านม ถุงอัณฑะ ลำไส้ หัวใจ และในกล้ามเนื้อ

เนื้องอกไขมัน เมื่อแบ่งตามลักษณะของเนื้อเยื่อที่มองเห็นจากกล้องจุลทรรศน์จากการตรวจทางพยาธิวิทยา พบเป็นได้หลายชนิด เช่น

ทั้งนี้ เนื้องอกไขมันทุกชนิด มี อาการ วิธีวินิจฉัย วิธีรักษา และการพยากรณ์โรค ฯลฯ เช่นเดียวกัน แต่อย่างไรก็ตาม แพทย์กำลังศึกษาว่า แท้ที่จริงแล้ว แต่ละชนิดจะมีความแตกต่างกันหรือไม่ และอย่างไร

เนื้องอกไขมัน เป็นเนื้องอกที่พบได้บ่อย พบได้ประมาณ 1 รายต่อประชากร 1 พันคน พบได้ในทุกอายุตั้งแต่ในเด็กแรกเกิดไปจนถึงผู้สูงอายุ แต่พบได้บ่อยในช่วงอายุ 40-60 ปี ผู้ชายพบได้สูงกว่าผู้หญิงเล็กน้อย

เนื้องอกไขมันเกิดจากอะไร? มีปัจจัยเสี่ยงไหม?

เนื้องอกไขมัน

ปัจจุบัน ยังไม่ทราบสาเหตุการเกิดเนื้องอกไขมัน แต่พบปัจจัยเสี่ยงคือ พบได้สูงขึ้นในคนที่ครอบครัวเป็นโรคนี้ นอกจากนั้น ยังพบโรคนี้ได้ในโรคทางพันธุกรรมบางโรค เช่น โรคที่มีติ่งเนื้อเมือกมากมายในลำไส้ใหญ่ (Gardner syndrome) และโรคที่เกิดเนื้องอกไขมันใต้ผิว หนังมากมายทั่วตัว (Madelung’s disease) ดังนั้นแพทย์จึงเชื่อว่า โรคนี้อาจเกี่ยวข้องกับพันธุ กรรมได้

นอกจากนั้น จากการสังเกตโดยยังไม่มีการศึกษายืนยัน พบว่า โรคมักเกิดในตำแหน่งที่เคยได้รับอุบัติเหตุ, ในผู้ชายที่ดื่มสุราจะพบโรคได้สูงกว่าคนที่ไม่ดื่มสุรา, และพบได้สูงกว่าในคนที่ไม่ค่อยออกกำลังกาย หรือในคนที่ใช้แรงน้อย ไม่ค่อยเคลื่อนไหว

เนื้องอกไขมันมีอาการอย่างไร?

อาการที่พบได้บ่อยในเนื้องอกไขมัน คือ คลำก้อนเนื้อได้ใต้ผิวหนัง โดยเป็นก้อนมีลักษณะค่อนข้างกลม ขนาดมักไม่เกิน 5 เซนติเมตร ผิวและขอบก้อนเรียบ นิ่ม เมื่อกดดูจะหยุ่น ๆ (ยุบแล้วกลับคืนตัวได้) ก้อนเคลื่อนที่ได้เล็กน้อย และไม่เจ็บ ทั้งนี้อาจพบเพียงก้อนเดียว หรืออาจพบหลายก้อนได้ แต่เมื่อพบก้อนไขมันได้ทั่วตัวที่มักพบร่วมกับโรคทางพันธุกรรมบางชนิด ดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ สาเหตุ จะเรียกการเกิดในลักษณะนี้ว่า Lipomatosis

อย่างไรก็ตาก้อนไขมันบางชนิด อาจกดแล้วเจ็บได้แต่ไม่มาก เช่น ชนิด Angiolipoma หรือ ถ้าเกิดก้อนไขมันที่อยู่ติดกับเส้นประสาท หรือในกล้ามเนื้อก็ส่งผลให้มีอาการเจ็บได้

นอกจากนั้น เมื่อโรคเกิดในอวัยวะภายใน (โอกาสเกิดโรคน้อยมากๆๆ) ก็อาจก่อให้อวัยวะภายในเหล่านั้นทำงานผิดปกติ ส่งผลให้เกิดอาการผิดปกติที่แตกต่างกันไปที่ ขึ้นกับหน้าที่การทำงานของแต่ละอวัยวะ เช่น ปวดท้องเรื้อรังจากลำไส้อุดตันเมื่อโรคเกิดในลำไส้ หรือกล้ามเนื้อทำงานผิดปกติ ปวดกล้ามเนื้อเรื้อรังเมื่อโรคเกิดในกล้ามเนื้อ หรือ หัวใจเต้นผิดปกติ เมื่อโรคเกิดที่หัวใจ เป็นต้น

ควรพบแพทย์เมื่อไร?

เมื่อคลำได้ก้อนเนื้อผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยว่า เป็นก้อนเนื้ออะไร ส่วนหลังจากแพทย์วินิจฉัยว่า เป็นก้อนไขมัน ควรพบแพทย์เสมอ เมื่อก้อนเนื้อโตเร็ว และ/หรือก่ออาการเจ็บ/ปวดเรื้อรัง และ/หรือ ก้อนแข็งขึ้น และ/หรือ ก้อนติดแน่นกับผิวหนังและ/หรือกับเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง

แพทย์วินิจฉัยเนื้องอกไขมันได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยได้ว่าเป็นก้อนเนื้อไขมัน จากประวัติอาการ ประวัติการเจริญเติบโตของก้อน และการตรวจคลำก้อน แต่ถ้าแพทย์ไม่แน่ใจว่าเป็นก้อนเนื้ออะไร อาจมีการตรวจสืบค้นเพิ่มเติม เช่น การตรวจภาพก้อนเนื้อด้วย อัลตราซาวด์ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ เอมอาร์ไอ นอกจาก นั้น บางครั้งอาจมีการตัดชิ้นเนื้อหรือผ่าตัดก้อนเนื้อเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา

เนื้องอกไขมันมีกี่ระยะ?

เนื่องจากเนื้องอกไขมันไม่ใช่เนื้องอกมะเร็ง แต่เป็นเนื้องอกทั่วไปที่ไม่มีการลุกลาม และแพร่กระจาย ดังนั้นจึงไม่มีการจัดแบ่งระยะโรค

รักษาเนื้องอกไขมันอย่างไร?

โดยทั่วไป ไม่จำเป็นต้องมีการรักษาเนื้องอกไขมัน เพราะไม่ก่ออาการ และก้อนมักไม่เจริญโต โดยมักมีขนาดคงที่ตลอดไป แต่อย่างไรก็ตาม ถ้ามีปัญหาเรื่องความสวยงาม หรือก้อนก่ออาการ (เช่น เจ็บเรื้อรัง) การรักษา อาจเป็น การผ่าตัดเอาก้อนออก, การใช้เครื่องดูดไขมันออก (Liposuction) หรือการฉีดยาสเตียรอยด์เข้าไปในก้อน ทั้งนี้จะเลือกวิธีใดขึ้นกับขนาดและตำแหน่งของก้อนเนื้อ รวมถึงดุลพินิจของแพทย์และความประสงค์ของผู้ป่วย ซึ่งโดยทั่วไป หลังการรักษา โรคมักไม่กลับเป็นซ้ำอีก

ส่วนผลข้างเคียงจากการรักษาที่อาจพบได้ คือ การติดเชื้อบริเวณรอยโรค และการเกิดรอยแผลเป็น

โรคเนื้องอกไขมันก่อผลข้างเคียงอย่างไร?

โดยทั่วไป ไม่มีรายงานผลข้างเคียงจากตัวโรคเนื้องอกไขมัน ยกเว้นปัญหาด้านความสวยงาม หรือในกรณีที่พบได้น้อยมากๆๆๆเมื่อโรคเกิดในอวัยวะภายใน คือ ก้อนเนื้อ อาจก่อให้อวัยวะภายในเหล่านั้นทำงานผิดปกติ ส่งผลให้เกิดอาการผิดปกติที่แตกต่างกันไป ที่ขึ้นกับหน้า ที่การทำงานของแต่ละอวัยวะ ดังได้กล่าวแล้วในหัวข้อ อาการ

เนื้องอกไขมันรุนแรงไหม?

เนื้องอกไขมันมีการพยากรณ์โรคที่ดีมาก เป็นโรคที่ไม่รุนแรง ไม่จำเป็นต้องมีการรักษา ก้อนมักมีขนาดคงที่ และไม่เปลี่ยนแปลงไปเป็นมะเร็ง โดยมีเพียงรายงานประปรายว่า ก้อนไข มันบางชนิด เช่น ชนิด Pleomorphic lipoma อาจเปลี่ยนแปลงเป็นมะเร็งได้ แต่โอกาสเกิดก็น้อยมากๆๆๆ

มีวิธีตรวจคัดกรองโรคเนื้องอกไขมันไหม?

ปัจจุบัน ไม่มีวิธีตรวจคัดกรองให้พบก้อนเนื้องอกไขมันก่อนที่จะคลำพบก้อน และเนื่อง จากเป็นโรคที่ไม่ก่ออันตราย จึงยังไม่มีการศึกษาเพื่อหาวิธีตรวจคัดกรองโรคนี้

ป้องกันโรคเนื้องอกไขมันอย่างไร?

เนื่องจากเป็นโรคที่ยังไม่ทราบสาเหตุ และปัจจัยเสี่ยงก็เป็นเรื่องทางพันธุกรรม ดังนั้น ปัจจุบัน จึงยังไม่สามารถป้องกันโรคนี้ได้

ดูแลตนเองอย่างไร?

การดูแลตนเอง เมื่อคลำได้ก้อนเนื้อ คือการพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยว่าเป็นก้อนเนื้ออะไร

ส่วนเมื่อทราบแล้วว่าเป็นก้อนเนื้อไขมัน ไม่จำเป็นต้องมีการดูแลเฉพาะแต่อย่างไร เพียง แต่คอยสังเกตว่า ถ้าก้อนโตขึ้น และ/หรือมีลักษณะผิดไปจากเดิม เช่น แข็ง ยึดติดกับผิวหนังและ/หรือกับเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง และ/หรือก่ออาการเจ็บปวด ก็ควรรีบพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล

บรรณานุกรม

  1. Aiyer, A. Lipomashttp://www.orthobullets.com/pathology/8067/lipomas[2014,April1].
  2. Nickloes,T. et al.(2013).http://emedicine.medscape.com/article/191233-overview#showall [2014,April1].
  3. Salam,G. (2002). Lipoma excision .Am Fam Physician.65,901-905.


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom