Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

มีอาการทางจิตประสาท 

บทนำ

ฮาโลเพอริดอล (Haloperidol) เป็นยารักษาอาการทางจิต หรืออาการทางจิตประสาทชนิด เฉียบพลันที่มีสาเหตุมาจากการใช้ยากลุ่มที่มีผลต่อจิตประสาท เช่น Amphetamines, Ketamine , Psilocybin, และ Phencyclidine การรักษายังรวมไปถึงเรื่องอารมณ์ก้าวร้าว มีภาวะอยู่นิ่งไม่ได้หรือเป็นที่รู้จักว่า Hyperactivity นอกจากนี้ยังใช้รักษาอาการอาเจียนหลังได้รับการผ่าตัด หรือหลังได้รับการฉายรังสีรักษา หรือผู้ที่ได้รับผลข้างเคียงจากการรักษาทางยาเคมีบำบัดในผู้ป่วยโรคมะเร็ง ฯลฯ

องค์การอนามัยโลกจัดให้ฮาโลเพอริดอลเป็นยาที่จำเป็นขั้นพื้นฐานของระบบสาธารณสุขของแต่ละประเทศ ประเทศไทยโดยคณะกรรมการอาหารและยาก็ได้บรรจุยานี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติเป็นที่เรียบร้อย

จากการศึกษาด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Pharmacokinetic: การศึกษาถึงความเป็นไปของยาเมื่อเข้าสู่ร่างกาย) ของฮาโลเพอริดอลพบว่า หลังจากยานี้ดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด ปริมาณยาประมาณ 90% จะจับกับพลาสมาโปรตีน และบางส่วนจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีโดยตับ ร่างกายจะใช้เวลาประมาณ 14 - 37 ชั่วโมงในการกำจัดยาออกจากกระแสเลือด 50% (หากเป็นลักษณะยาฉีดจะใช้เวลาน้อยกว่ายาชนิดรับประทาน)

ยาฮาโลเพอริดอลถูกจัดอยู่ในกลุ่มยาควบคุมพิเศษและจัดอยู่ในหมวดของยาอันตรายเช่น เดียวกัน ด้วยมีข้อกำหนดในการใช้กับคนไข้แต่ละรายแตกต่างกันออกไป การใช้ยาจึงต้องอยู่ภายใต้คำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ยาฮาโลเพอริดอลมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ฮาโลเพอริดอล

ยาฮาโลเพอริดอลมีสรรพคุณดังนี้

ยาฮาโลเพอริดอลมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาฮาโลเพอริดอล คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ปิดกั้นที่ตัวรับ (Receptor ) ของกลุ่มสารเคมีจำพวก Postsynaptic dopamine D1 และ D2 ที่ส่งผลให้ลดการหลั่งฮอร์โมน 2 กลุ่มคือ ไฮโปธาลามิกฮอร์โมน (Hypothalamic hormones: ฮอร์โมนจากสมองส่วน Hypothalamus) และ ไฮโปไฟเชียลฮอร์โมน (Hypophyseal hormones: ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง) ส่งผลทำให้เกิดภาวะสงบทางจิต ลดอาการก้าวร้าว และภาพหลอน รวมไปถึงอาการหลงผิด (ประสาทหลอน) ของผู้ป่วย จนนำไปสู่อาการที่เป็นปกติหรือใกล้เคียงปกติ

ยาฮาโลเพอริดอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาฮาโลเพอริดอลมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • รูปแบบยาเม็ด ขนาดความแรง 0.5, 2, 5, และ 10 มิลลิกรัม/เม็ด
  • รูปแบบยาฉีด ขนาดความแรง 5, 25, และ 50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

ยาฮาโลเพอริดอลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาฮาโลเพอริดอลมีขนาดรับประทาน ดังนี้

ก. รักษาอาการทางจิต:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 0.5 - 5 มิลลิกรัม วันละ 2 - 3 ครั้ง หากมีอาการรุนแรงอาจเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 100 มิลลิกรัม/วัน และขนาดยาที่ใช้คงอาการได้อย่างปกติจะอยู่ที่ 3 -10 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กที่อายุมากกว่า 3 ปี: ขนาดรับประทานเริ่มต้นที่ 25 - 50 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน โดยแบ่งรับประทานเป็นวันละ 2 ครั้ง หากจำเป็นสามารถเพิ่มขนาดรับประทานได้สูงสุดไม่เกิน 10 มิลลิกรัม/วัน

ข. รักษาภาวะ Tourette’s syndrome และ ภาวะกระตุก หรือ Tics:

  • ผู้ใหญ่: ขนาดรับประทานเริ่มต้นที่ 0.5 - 1.5 มิลลิกรัม วันละ 3 ครั้ง หากมีความจำเป็น สามารถปรับขนาดรับประทานได้ถึง 30 มิลลิกรัม/วัน และขนาดยาที่ใช้คงอาการได้อย่างปกติอยู่ที่ 4 มิลลิกรัม/วัน

ค. รักษาภาวะวิตกกังวลในระยะสั้น:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 0.5 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง

ง. รักษาภาวะสับสนและอาการร้อนรน:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 1 - 3 มิลลิกรัม ทุกๆ 8 ชั่วโมง

จ. รักษาอาการสะอึก (Intractable hiccup):

  • ผู้ใหญ่: รับประทานครั้งละ 1.5 มิลลิกรัม วันละ 3 ครั้ง สามารถปรับขนาดรับประทานได้ตามอาการสะอึกที่เกิดขึ้น

*****หมายเหตุ:

  • การใช้ยานี้ในเด็กในทุกโรค ขนาดยานี้จะขึ้นกับ อายุ น้ำหนักตัว และความรุนแรงของอาการ ดังนั้นแพทย์ผู้รักษาเท่านั้นที่จะเป็นผู้ประเมินขนาดยา
  • สามารถรับประทานยาฮาโลเพอรินอลก่อนหรือหลังอาหารก็ได้
  • ขนาดรับประทานของยานี้ต้องขึ้นอยู่กับคำสั่งแพทย์เท่านั้น ห้ามมิให้ปรับขนาดรับประ ทานยานี้เอง
  • สำหรับอาการผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดโดยเฉพาะในเด็ก จะพบอาการง่วงนอน สับสน ร้อนรน/กระสับกระส่าย อุณหภูมิของร่างกายต่ำลง บางรายอาจเกิดอาการโคม่า สำหรับการดูแลภาวะที่ร่างกายได้รับยาเกิน คือ ให้รีบนำตัวผู้ป่วยไปโรงพยาบาลทันที ด้วยต้องใช้หัตถการทางการแพทย์ที่ถูกต้องตามมาตรฐานวิชาชีพในการบำบัดรักษา

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาฮาโลเพอรินอล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาฮาโลเพอรินอล สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาฮาโลเพอริดอลมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาฮาโลเพอริดอลสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ดังนี้ มีอาการคล้ายวิตกกังวล ซึมเศร้า หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตต่ำ และเบื่ออาหาร

มีข้อควรระวังการใช้ยาฮาโลเพอริดอลอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาฮาโลเพอริดอลดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาฮาโลเพอริดอลด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาฮาโลเพอริดอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาฮาโลเพอริดอลมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้

ควรเก็บรักษายาฮาโลเพอริดอลอย่างไร?

ควรเก็บยาฮาโลเพอริดอลที่อุณหภูมิระหว่าง 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาให้ พ้นแสงแดดและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาฮาโลเพอริดอลมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาฮาโลเพอริดอลที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Halomed (ฮาโลเมด) Medifive
Halo-P (ฮาโล-พี) P P Lab
Haloperidol GPO (ฮาโลเพอริดอล จีพีโอ) GPO
Halopol (ฮาโลพอล) General Drugs House
Halox (ฮาล็อกซ์) Ranbaxy
Haricon (ฮาริคอน) Condrugs
Haridol (ฮาริดอล) Atlantic Lab
Haridol Decanoate (ฮาริดอล เดคาโนเอด) Atlantic Lab
H-Tab (เฮท-แทป) Pharmaland
Polyhadon (โพลีฮาดอน) Pharmasant Lab

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Haloperidol [2014,Aug9]
2 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=haloperidol [2014,Aug9]
3 http://www.mims.com/USA/drug/info/haloperidol/?type=full&mtype=generic [2014,Aug9]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=HALOPERIDOL [2014,Aug9]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน Thuksa Saelao aomki
Frame Bottom