Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไต  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ยาขับปัสสาวะ 

บทนำ

ยาออสโมติก ไดยูเรติก (Osmotic diuretic) เป็นยาขับปัสสาวะที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการดูดกลับของน้ำและเกลือโซเดียมจากปัสสาวะ (ที่ไต) กลับสู่ร่างกาย ผลิตภัณฑ์ในทางคลินิกที่พบเห็นของยานี้จะเป็นลักษณะของยาฉีดและยารับประทาน

ในที่นี้ขอยกตัวอย่างของยาในกลุ่มนี้ที่มีการใช้อยู่บ่อยๆได้แก่

1. Mannitol: มีลักษณะเป็นผลึกแข็งสีขาว มีรสหวานคล้ายน้ำตาลทราย ใช้ในการรักษาความดันในกะโหลกศีรษะสูง หรือใช้เป็นยาระบาย/ยาแก้ท้องผูกโดยใช้ผลิตภัณฑ์ในรูปแบบยารับประทาน ยานี้ห้ามใช้กับผู้ป่วยที่ปัสสาวะไม่ออก และผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นโรคหัวใจล้มเหลว

2. Isosorbide: ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ และรักษาอาการเจ็บหน้าอกเนื่องจากกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด และโรคหัวใจล้มเหลว รวมถึงโรคต้อหิน โรคโพรงสมองคั่งน้ำ และห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่มีโรคความดันโลหิตต่ำอย่างรุนแรง

ทั้งนี้อาจเปรียบเทียบข้อเหมือนและข้อแตกต่างทางเภสัชวิทยาระหว่างยาทั้ง 2 ตัวดังกล่าวได้ดังนี้

โดยการจะเลือกใช้ยาตัวใดของกลุ่มยาออสโมติก ไดยูเรติกในการรักษาขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายของผู้ป่วยและดุลยพินิจของแพทย์เป็นสำคัญ กรณีของยา Mannitol จะพบเห็นการใช้แต่ในสถานพยาบาล แต่ยา Isosorbide จะมีการใช้ทั้งในสถานพยาบาลและหาซื้อได้จากตามร้านขายยาโดยทั่วไป

ออสโมติก ไดยูเรติกมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ออสโมติก-ไดยูเรติก

ยาออสโมติก ไดยูเรติกมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ก. Isosorbide:

ข. Mannitol:

ออสโมติก ไดยูเรติกมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ออสโมติก ไดยูเรติกมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ก. Isosorbide: จะออกฤทธิ์กระตุ้นให้หลอดเลือดเกิดการคลายตัว รวมถึงลดแรงดันของหัวใจห้องล่างซ้าย (Left ventricular pressure) ตลอดจนเพิ่มความสามารถในการทนต่อแรงดันของหลอดเลือดแดงได้ดีขึ้น

ข. Mannitol: จะออกฤทธิ์ยับยั้งการดูดกลับของน้ำและโซเดียมที่บริเวณไต รวมถึงอิเล็กโทรไลต์ต่างๆโดยก่อให้เกิดแรงดันที่มีชื่อเรียกว่า แรงดันออสโมติก จนเป็นที่มาของสรรพคุณ

ออสโมติก ไดยูเรติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ออสโมติก ไดยูเรติกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ก. Isosorbide:

  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาด 20, 60 มิลลิกรัม/แคปซูล
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 10, 20, 50, 60 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาเม็ดชนิดอมใต้ลิ้น ขนาด 5 มิลลิกรัม/เม็ด
  • สเปรย์ ขนาด 1.25 มิลลิกรัม/การใช้ 1 ครั้ง
  • ยาฉีด ขนาด 10 มิลลิกรัม/10 มิลลิลิตร

ข. Mannitol:

  • ยาฉีด ขนาดความเข้มข้น 20%

ออสโมติก ไดยูเรติกมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ขนาดการบริหารยา/ใช้ยาออสโมติก ไดยูเรติกจะขึ้นอยู่กับอาการป่วยและดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษามาประกอบกัน จึงแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละรายเป็นกรณีๆไป

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาออสโมติก ไดยูเรติก ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาออสโมติก ไดยูเรติกสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้ เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาออสโมติก ไดยูเรติกให้ตรงเวลา

ออสโมติก ไดยูเรติกมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาออสโมติก ไดยูเรติกมีผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) เช่น

ก. Isosorbide: สามารถทำให้เกิดอาการข้างเคียงดังนี้เช่น ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นเร็ว ปวดศีรษะ วิงเวียน ใจสั่น คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง อ่อนเพลีย ปากแห้ง เจ็บหน้าอก ปวดหลัง บวมน้ำ ท้องผูกหรือท้องเสีย ท้องอืด และอาหารไม่ย่อย

ข. Mannitol: สามารถทำให้เกิดอาการข้างเคียงเช่น อาการแน่นหน้าอก ไอ หายใจลำบาก คัดจมูก เจ็บคอ อาเจียน และปวดศีรษะ

มีข้อควรระวังการใช้ออสโมติก ไดยูเรติกอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ออสโมติก ไดยูเรติกเช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาออสโมติก ไดยูเรติกด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ออสโมติก ไดยูเรติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาออสโมติก ไดยูเรติกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาออสโมติก ไดยูเรติกอย่างไร?

ควรเก็บยาออสโมติก ไดยูเรติกภายใต้อุณหภูมิระหว่าง 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) เก็บยาให้พ้นแสงแดดและความชื้น ไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยาออสโมติก ไดยูเรติก มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาออสโมติก ไดยูเรติกที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Corodil (โคโรดิล) T.O. Chemicals
Hartsorb (ฮาร์ทซอร์บ) Siam Bheasach
Imdex (อิมเด็กซ์) CCM Pharma
Ismo-20 (อีสโม-20) Riemser
Isobide (ไอโซไบด์) Patar Lab
Isobinate (ไอโซไบเนท) General Drugs House
Isoket (ไอโซเคท) Schwarz Pharma
Isoket 0.1% IV (ไอโซเคท 0.1% ไอวี)Schwarz Pharma
Isoket Spray (ไอโซเคท สเปรย์) Schwarz Pharma
Isopen-20 (ไอโซเพน-20) Siam Bheasach
Isorem (ไอโซเรม) Remedica
Isosorbide Dinitrate GPO (ไอโซซอร์ไบด์ ไดไนเตรท จีพีโอ) GPO
Isotrate (ไอโซเตรท) Berlin Pharm
Monolin/Monolin SR (โมโนลิน/โมโนลิน เอสอาร์)Berlin Pharm
Monosorb (โมโนซอร์บ) GPO
Monotrate (โมโนเตรท) Sun Pharma
Solotrate 20 (โซโลเตรท 20) Zydus Cadila
Sorbinate SR 60 (ซอร์ไบเนท เอสอาร์ 60) Zydus Cadila
Sornil (ซอร์นิล) Utopian
Mannitol Thai Otsuka (แมนนิทอล ไท โอสุกะ)Thai Otsuka
Mannitol 20% ANB (แมนนิทอล 20% เอ เอน บี) ANB

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Isosorbide [2015,Dec12]
  2. http://www.pharmacology2000.com/Autacoids/Renal/osmo1.html [2015,Dec12]
  3. http://www.rxlist.com/diuretics/drugs-condition.htm#What are [2015,Dec12]
  4. http://www.anaesthesiamcq.com/FluidBook/fl8_5.php [2015,Dec12]
  5. http://www.skepticfiles.org/md001/osmotic.html [2015,Dec12]
  6. file:///C:/Users/apai/Downloads/Diuretics-2015.pdf [2015,Dec12]
  7. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Isosorbide+dinitrate [2015,Dec12]
  8. http://www.drugs.com/drug-interactions/mannitol-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Dec12]
  9. http://www.drugs.com/drug-interactions/isosorbide-mononitrate-index.html?filter=3&generic_only= [2015,Dec12]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน mayo France
Frame Bottom