Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไต  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ยาขับปัสสาวะในภาวะเกลือโซเดียมในเลือดต่ำ 

บทนำ

ยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ (Vasopressin receptor antagonist ย่อว่า VRA) หรืออีกชื่อคือ Vasopressin antagonist เป็นกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์กับตัวรับ (Receptor) ในร่างกายที่มีชื่อว่า Vasopressin receptors (V receptor) ถูกนำมาใช้รักษาภาวะเกลือโซเดียมในร่างกายต่ำ (Hyponatremia) กับกลุ่มผู้ป่วยที่เป็นโรคหัวใจล้มเหลวและผู้ป่วยด้วยโรคตับแข็ง

ยาในกลุ่มนี้ยังแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มย่อยตามการออกฤทธิ์กับตัวรับดังนี้

ก. กลุ่ม Vaptans: เป็นหมวดยาที่แสดงฤทธิ์ในบริเวณตัวรับที่มีชื่อว่า Vasopressin receptor ซึ่งจำแนกเป็น V1A receptor, V1B receptor และ V2 receptor โดยจะส่งผลในการควบคุมความดันโลหิต, การทำงานของไต รวมถึงพฤติกรรมการแสดงออกทางสังคมของคนเราอีกด้วย ทางคลินิกสามารถจำแนกยากลุ่ม Vaptans ออกเป็นรายการดังต่อนี้

1. Conivaptan: มีการออกฤทธิ์ที่ตำแหน่ง V1B receptor และ V2 receptor ตัวยามีโครง สร้างเหมือนฮอร์โมนที่ยับยั้งการขับปัสสาวะ ใช้รักษาภาวะเกลือโซเดียมในร่างกายต่ำ และมีรูป แบบการใช้เป็นยาฉีด

2. Relcovaptan: มีการออกฤทธิ์ที่ตำแหน่ง V1A receptor ปัจจุบันยังไม่พบเห็นการนำมาใช้ทางคลีนิก

3. Nelivaptan: มีการออกฤทธิ์ที่ตำแหน่ง V1B receptor บริษัทยาเคยทดลองนำยานี้ไปรักษาอาการวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า แต่ก็เกิดการหยุดชะงักของงานวิจัย

4. Lixivaptan: ออกฤทธิ์ที่ตำแหน่ง V2 receptor ใช้ป้องกันอาการของโรคหัวใจ จุดเด่นของยานี้คือ สามารถทาให้ร่างกายกำจัดน้ำส่วนเกินออกไป แต่ยังคงรักษาสมดุลของเกลือแร่ในร่างกายไว้ได้

5. Mozavaptan: ออกฤทธิ์ที่ตำแหน่ง V2 receptor เป็นยาชนิดรับประทาน มีการจัดจำหน่ายโดยบริษัทยาที่ชื่อ Otsuka

6. Satavaptan: ออกฤทธิ์ที่ตำแหน่ง V2 receptor ถูกพัฒนาโดยบริษัทยาที่มีชื่อว่า Sanofi -Aventis และอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของสหภาพยุโรป

7. Tolvaptan: ออกฤทธิ์ที่ตำแหน่ง V2 receptor ใช้รักษาภาวะเกลือโซเดียมในร่างกายต่ำ (Hyponatremia) กับกลุ่มผู้ป่วยที่เป็นโรคหัวใจล้มเหลวและผู้ป่วยด้วยโรคตับแข็ง เป็นยาชนิดรับประทานที่รู้จักภายใต้ชื่อการค้า Samsca

ข. กลุ่ม Demeclocycline และ Lithium: ยาทั้งสองตัวนี้ไม่ได้มีวัตถุประสงค์ใช้บำบัดภาวะเกลือโซเดียมในร่างกายต่ำ เพียงแต่ตัวยามีคุณสมบัติยับยั้งการทำงานของฮอร์โมนวาโซเพรสซินที่ไตได้เช่นกัน จึงนำมาบรรจุอยู่ในบทความนี้ด้วย

ทั้งนี้เราจะไม่ค่อยพบเห็นการใช้ยากลุ่มวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มากนัก ด้วยตัวยามีความจำเพาะเจาะจงต่อกลุ่มอาการโรคซึ่งมีระดับความรุนแรงแตกต่างกัน อีกทั้งต้องคำนึงถึงโรคที่แทรกซ้อนของผู้ป่วยเป็นรายบุคคลไป ดังนั้นการใช้ยาใดๆในกลุ่มนี้จึงต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น ผู้ป่วยไม่ควรไปหาซื้อยามารับประทานด้วยตนเอง

วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

วาโซเพรสซินรีเซพเตอร์แอนตาโกนิสต์

ยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เพื่อบำบัดรักษาภาวะเกลือโซเดียมในร่างกายต่ำ (Hyponatremia) เช่น ยา Conivaptan, Lixivaptan, Mozavaptan และ Tolvaptan

วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยากลุ่มวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์คือ ตัวยาจะออกฤทธิ์กับตัวรับที่เรียกว่า V1A receptor, V1B receptor และ V2 receptor โดยหนึ่งในกลไกที่สำคัญคือ มีการแข่งขันกับการทำงานของฮอร์โมนวาโซเพรสซิน (Vasopressin hormone ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองที่ช่วยควบคุมเกี่ยวกับการขับปัสสาวะของไต) ส่งผลให้ไตขับปัสสาวะโดยที่ยังคงรักษาปริมาณเกลือโซเดียมในร่างกายได้อย่างปกติ และทำให้มีฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

เนื่องจากยาในกลุ่มวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีทั้งยารับประทานและยาฉีด และมีหลายรายการยา การใช้ยาแต่ละรายการจึงขึ้นกับแพทย์ผู้ที่ทำการรักษาเท่านั้นที่จะสามารถบริหารยา/ใช้ยาได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

เพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ ให้ตรงเวลา แต่หากลืมรับประทานยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง /อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น มีอาการปวดท้อง ตาพร่า ปากแห้ง หน้าแดง ปัสสาวะบ่อย หิวเก่ง กระหายน้ำ คลื่นไส้ อาเจียน อึดอัด/รู้สึกไม่สุขสบาย ไอ วิตกกังวล ปัสสาวะมีสีคล้ำ มีไข้ เป็นตะคริว

มีข้อควรระวังการใช้วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์เช่น

***** อนึ่ง:

ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่มวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์อย่างไร?

ควรเก็บยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ภายใต้อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

วาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาวาโซเพรสซิน รีเซพเตอร์ แอนตาโกนิสต์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่น และบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
CONVIZIN (คอนไวซิน) Ranbaxy
HYPONAT (ไฮโปแนท) Zydus
Samsca (แซมกา) Otsuka

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Vasopressin_receptor_antagonist [2015,Sept12]
  2. http://www.mims.com/Indonesia/drug/info/Samsca/?type=full#Indications [2015,Sept12]
  3. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21836029 [2015,Sept12]
  4. http://www.drugs.com/drug-interactions/a-cof-dh-with-conivaptan-1201-8107-737-0.html [2015,Sept12]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน bigbookkung
Frame Bottom