Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

สมาธิสั้น 

บทนำ

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน(Lisdexamfetamine หรือ Lisdexamfetamine dimesylate หรือ Lisdextroamphetamine หรือ L-lysine-dextroamphetamine) เป็นยามีฤทธิ์กระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง ส่งผลให้เกิดการหลั่งสารสื่อประสาทของเซลล์ประสาทในสมอง ด้วยกลไกทางเภสัชวิทยา จึงทำให้ยาชนิดนี้/ยานี้ถูกจัดอยู่ในกลุ่ม Norepinephrine-dopamine releasing agent ด้านคลินิก ได้นำยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมาใช้รักษาอาการ/โรคสมาธิสั้นทั้งกับผู้ใหญ่และเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป นอกจากนี้ยังใช้เป็นยาลดความอยากอาหารมากเกินปกติ แต่ไม่แนะนำให้ใช้ยานี้เป็นยาลดน้ำหนักในผู้ป่วยด้วยโรคอ้วน ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนได้รับการขึ้นทะเบียนครั้งแรกในปี ค.ศ.2008 (พ.ศ.2551) และมีการใช้มาจนกระทั่งปัจจุบัน

รูปแบบเภสัชภัณฑ์ของยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนเป็นยาชนิดรับประทาน ตัวยามีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารประมาณ 96.4% ธรรมชาติของยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนในกระแสเลือดยังไม่ใช่ยาที่ออกฤทธิ์ได้ แต่จะต้องถูกเปลี่ยนโครงสร้างโมเลกุลไปเป็นสาร Dextroamphetamine โดยใช้เอนไซม์ในเม็ดเลือดแดงเสียก่อนจึงจะเริ่มทำหน้าที่ออกฤทธิ์กระตุ้นสมองอย่างต่อเนื่อง การกำจัดตัวยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนออกจากร่างกายจะใช้เวลาไม่เกิน 1 ชั่วโมง แต่สำหรับสาร Dextroamphetamine ต้องใช้เวลาประมาณ 9–11 ชั่วโมง ระยะเวลาการออกฤทธิ์ของยานี้อยู่ระหว่าง 10–12 ชั่วโมง ซึ่งเป็นผลดีต่อผู้ป่วย คือ รับประทานยาเพียงวันละ 1 ครั้ง ก็เพียงพอต่อการควบคุมอาการโรคได้แล้ว

อย่างไรก็ตายาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน มีข้อห้ามใช้และข้อควรระวังที่คล้ายกับยากระตุ้นประสาทประสาทส่วนกลางตัวอื่น เช่น

การใช้ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนที่ผิดหลักวิชาการ อย่างเช่น ในต่างประเทศมีการแอบซื้อขายและใช้ยานี้โดยไม่ผ่านการตรวจร่างกายจากแพทย์ ซึ่งจะทำให้เกิดอันตรายกับผู้ที่ใช้ยานี้ได้อย่างมากมาย เช่น อาการทางจิตเวช โคม่า

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน เป็นยาอีกหนึ่งรายการที่ยังไม่มีการจัดจำหน่ายในประเทศไทย แต่จะพบเห็นการใช้อยู่ที่ต่างประเทศภายใต้ชื่อการค้าต่างๆ เช่น Elvanse หรือ Tyvense

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

  • ใช้บำบัดอาการโรคสมาธิสั้นกับผู้ใหญ่และเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 6 ปีขึ้นมา
  • ใช้บำบัดอาการรับประทานอาหารมากผิดปกติ แต่ห้ามใช้เป็นยาลดน้ำหนัก
  • บางกรณีแพทย์อาจใช้ยานี้ช่วยกระตุ้นการทำงานของสมองให้เกิดประสิทธิภาพมีความตั้งใจและทำให้มีสมาธิมากขึ้น การใช้ยาในวัตถุประสงค์ข้อนี้ต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของแพทย์เป็นกรณีๆไป

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะถูกเอนไซม์ในเม็ดเลือดแดงเปลี่ยนโครงสร้างไปเป็นสารออกฤทธิ์ที่ชื่อว่า Dextroamphetamine ซึ่งมีฤทธิ์กระตุ้นให้เกิดการปลดปล่อยสารสื่อประสาทในสมอง อย่างเช่น Norepinephrine และ Dopamine ส่งผลให้กระตุ้นศูนย์ควบคุมความรู้สึกอิ่มในสมองให้ทำงานดีขึ้น แต่สำหรับกลไกการรักษาสมาธิสั้น ทางคลินิกยังไม่สามารถหาคำอธิบายได้อย่างชัดเจน โดยสันนิษฐานได้เพียงว่า ขนาดรับประทานยานี้ที่ถูกต้อง สามารถสร้างสมดุลของสารสื่อประสาทต่างๆได้อย่างมีสมดุลเหมาะสมมากขึ้นจนเป็นผลให้อาการสมาธิสั้นดีขึ้น จากเหตุผลดังกล่าวมาทั้งหมด จึงทำให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาได้ตามสรรพคุณ

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

  • ยาแคปซูลชนิดรับประทาน ที่ประกอบด้วยตัวยา Lisdexamfetamine ขนาด 20, 30, 50 และ 70 มิลลิกรัม/แคปซูล

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีขนาดรับประทาน เช่น

ก. บำบัดอาการรับประทานอาหารมากผิดปกติ:

  • ผู้ใหญ่: เริ่มต้นรับประทานยา 30 มิลลิกรัม วันละ1ครั้ง ก่อนอาหารเช้า แพทย์อาจปรับเพิ่มขนาดรับประทานทุกสัปดาห์ ครั้งละ 10–20 มิลลิกรัม ขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 50–70 มิลลิกรัม/วัน ขนาดรับประทานยาสูงสุดไม่เกิน 70 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็ก: กรณีการใช้เพื่อจุดประสงค์นี้ ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึง ขนาดยานี้ ผลข้างเคียง และความปลอดภัยในการใช้ยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กกรณีนี้ จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

ข.บำบัดอาการโรคสมาธิสั้น:

  • ผู้ใหญ่อายุมากกว่า 17 ปี และเด็กอายุตั้งแต่ 6 – 17 ปี: เริ่มต้นรับประทานยา 30 มิลลิกรัม วันละ1ครั้ง ก่อนอาหารเช้า แพทย์อาจปรับเพิ่มขนาดรับประทานทุกสัปดาห์ ครั้งละ 10–20 มิลลิกรัม ขนาดรับประทานที่ใช้คงระดับการรักษาอยู่ที่ 30–70 มิลลิกรัม/วัน ขนาดรับประทานยาสูงสุดไม่เกิน 70 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึง ขนาดยานี้ ผลข้างเคียง และความปลอดภัยในการใช้ยานี้ การใช้ยานี้ในเด็กกรณีนี้ จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

อนึ่ง:

  • ก่อนใช้ยานี้ต้องให้แพทย์ตรวจร่างกายก่อนเสมอ
  • การรับประทานยานี้ทำได้ 2 ลักษณะ คือ กลืนทั้งแคปซูลพร้อมน้ำดื่มอย่างเพียงพอ หรือจะแกะแคปซูล แล้วใช้ผงยาละลายกับน้ำดื่มแล้วค่อยรับประทานก็ได้

****หมายเหตุ: ขนาดและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสม ควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

ผู้ที่ลืมรับประทานยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน สามารถรับประทานยานี้ทันทีที่นึกขึ้นได้ หากเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ห้ามเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า ให้รับประทานยาในขนาดปกติ

แต่อย่างไรก็ตาม การลืมรับประทานยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน อาจทำให้เกิดภาวะถอนยาตามมาได้

อนึ่ง สำหรับผู้ที่ต้องการหยุดใช้ยา ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน ควรขอคำปรึกษาจาก แพทย์ เพื่อแพทย์ค่อยๆปรับลดขนาดการใช้ยานี้อย่างเหมาะสม เพื่อเป็นการป้องกันภาวะถอนยาตามมา

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบการทำงานของอวัยวะต่างๆในร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้ หรือเคยติดยาเสพติดมาก่อน
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง
  • ห้ามใช้ยาที่มีสภาพเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น แคปซูลยาแตกหัก
  • ห้ามรับประทานยานี้กับสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบด้วยจะส่งผลให้เกิดผลข้างเคียงที่รุนแรงจากยานี้ตามมา
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคหัวใจต่างๆ โรคความดันโลหิตสูง โรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษ ด้วยฤทธิ์ของยานี้สามารถก่อให้เกิดผลข้างเคียงอย่างมากมายกับผู้ป่วยกลุ่มนี้
  • หากรับประทานยานี้ต่อเนื่องตามเวลาที่แพทย์กำหนด แล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรหยุดการใช้ยานี้ และรีบมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลเพื่อขอคำปรึกษาจากแพทย์อีกครั้ง
  • มาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามแพทย์นัดหมาย เพื่อรับการตรวจร่างกาย และดูความก้าวหน้าของการรักษา
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่งทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนด้วย) ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด)รวมทั้งควรปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนอย่างไร?

ควรเก็บยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน ภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสง/แสงแดด ความร้อนและความชื้น

ลิสเด็กซ์แอมเฟตามีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาลิสเด็กซ์แอมเฟตามีน มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่ายเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Elvanse (เอลแวนซ์)Shire Pharmaceuticals Limited
Tyvense (ไทเวนซ์)Shire Pharmaceuticals Limited

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ เช่น Vyvanse, Samexid, Venvanse

บรรณานุกรม

  1. http://www.hpra.ie/img/uploaded/swedocuments/2142630.PA0689_006_002.a795d918-c7e8-4ee1-86da-5cdd36364759.000001Package%20leaflet.140714.pdf [2017,Dec2]
  2. https://www.drugs.com/uk/elvanse-20-mg-capsules-hard-leaflet.html [2017,Dec2]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Lisdexamfetamine#History.2C_society.2C_and_culture [2017,Dec2]
  4. https://www.drugbank.ca/drugs/DB01255 [2017,Dec2]
  5. https://www.drugs.com/cdi/lisdexamfetamine-capsules.html [2017,Dec2]
  6. https://www.drugs.com/dosage/lisdexamfetamine.html [2017,Dec2]
  7. https://www.drugs.com/dosage/lisdexamfetamine.html [2017,Dec2]
  8. https://www.drugs.com/drug-interactions/lisdexamfetamine-index.html?filter=3&generic_only= [2017,Dec2]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน M1441
Frame Bottom