Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ทั่วไป

กลุ่มยาแก้ปวด (Analgesics, อะนัลเจสิค) หมายถึง ยาประเภทต่างๆที่ใช้รักษา บรรเทาอาการปวด ซึ่งอาการปวด มีหลายแบบ เช่น ปวดหัว ปวดฟัน ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก ปวดท้อง ปวดข้อ และปวดหลัง

อาการปวดบางชนิดสามารถหายได้เองโดยไม่ต้องใช้ยา เพียงพักผ่อนให้เพียงพอ ร่างกายจะกำจัดของเสียที่เกิดขึ้นในกล้ามเนื้อ อาการปวดก็ทุเลาลง แต่อาการปวดบางอย่างต้องรีบรักษา เช่น ปวดศีรษะจากความดันโลหิตสูง ปวดเจ็บแน่นบริเวณหน้าอก อาจส่ออาการเลือดไปเลี้ยงหัวใจไม่เพียงพอ แบบนี้รอไม่ได้ ต้องรีบพบแพทย์โดยเร็ว

ในชีวิตประจำวัน เมื่อมีอาการปวด คนเราจะใช้วิธีการที่ง่าย และสะดวกในการบรรเทาปวด โดย กินยาแก้ปวด หรือ ยาบรรเทาปวดเป็นอันดับแรก ทั้งนี้ ยาแก้ปวดอาจจำแนกได้เป็นกลุ่มง่ายๆ ดังนี้

  1. ยาพาราเซตามอล (Paracetamol) มีใช้ในประเทศไทยอย่างแพร่ หลาย จัดเป็นยาสามัญประจำบ้าน หาซื้อง่าย ราคาไม่แพง
  2. ยาเอนเสดส์ (NSAIDs) คือ ยาในกลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่ยา สเตียรอยด์ โดยคำว่า เอนเสดส์ ย่อมาจาก Non-steroidal anti-Inflammatory drugs (นอน สเตียรอยดอล แอนตี้อินเฟลมมาตอรีดรัก) เช่น ยาไอบูโปรเฟน (Ibuprofen) ยาไดโคฟีแนค (Diclofenac) ยาเมเฟนามิค (Mefenamic) ยาอินโดเมธาซิน (Indomethacin) ยาไพโรซิแคม (Piroxicam) และ ยานิมีซูไลด์ (Nimesulide)
  3. ยาคอกทูอินฮิบิเตอร์ (COX-2 Inhibitors)
  4. กลุ่มยาแก้ปวดชนิดเสพติด เช่น มอร์ฟีน (Morphine) และ โคเดอีน (Codeine)

ยาแก้ปวดรักษาอาการปวดได้อย่างไร?

กลไกการบรรเทาปวดของยาแก้ปวด จะแตกต่าง และเป็นคนละแบบกับยาชา เพราะยาชากำจัดทั้งความเจ็บปวด และทำให้ความรู้สึกถึงการสัมผัสของร่างกายสูญหายไปด้วย พร้อมๆ กัน

กลไกการออกฤทธิ์ของยาแก้ปวด สามารถออกฤทธิ์ระงับปวดจากความ รู้สึกที่สมอง หรือไม่ก็ออกฤทธิ์ที่อวัยวะที่มีอาการปวดโดยตรง ทั้งนี้ อาจแบ่งแนวทางการออกฤทธิ์ของยาแก้ปวดได้ดังนี้

  1. ออกฤทธิ์ห้ามมิให้ร่างกายสร้าง หรือ หลั่งสารที่ก่อให้เกิดอาการปวด
  2. ยังยั้งฤทธิ์ของสารในร่างกายที่หลั่งออกมา และทำให้รู้สึกปวด
  3. ห้ามไม่ให้เม็ดเลือดขาวออกมาสร้างปฏิกิริยากับบาดแผลที่ได้รับบาด เจ็บจนก่อเกิดอาการปวด

ผลอันไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) จากยาแก้ปวดมีอะไรบ้าง?

ยาทุกชนิดมีทั้งคุณและโทษ กลุ่มยาแก้ปวดหากใช้ผิดเวลา ผิดขนาด ผิดวิธี ผิดคน อาจส่งผลอันไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ได้มากมาย

ผลอันไม่พึงประสงค์ จากยาแก้ปวดที่พบบ่อย ได้แก่ เป็นพิษกับตับ ไต ระคายเคืองต่อระบบทางเดินอาหาร (กระเพาะอาหารและลำไส้) กระตุ้นความดันโลหิตให้สูงขึ้นในผู้ที่ป่วยมีโรคความดันโลหิตสูงอยู่แล้ว อาจมีผลให้เกิดโรคหัวใจ นอกจากนี้ อาจพบอาการข้างเคียงอื่นๆตามมา เช่น ผื่นคัน ปวดศีรษะ ง่วงนอน และหอบหืด

ยาแก้ปวดมีรูปแบบจำหน่ายอย่างไร?

ยาแก้ปวดที่มีจำหน่ายในร้านยา โรงพยาบาล คลินิก มีหลายรูปแบบ ยกตัวอย่าง เช่น

  • ยากิน เช่น ชนิดเม็ด ชนิดเม็ดที่เคลือบด้วยฟิล์มบางๆ ชนิดแคปซูล และชนิดยาน้ำเชื่อม
  • ยาใช้ภายนอก เช่น ยาครีม เจล และยาพ่นเสปรย์
  • ยาฉีด เช่น ฉีดเข้ากล้าม และฉีดเข้าใต้ผิวหนัง
  • ยาหยดเข้าทางหลอดเลือดโดยเจือจางกับสารละลายน้ำเกลือก่อน
  • นอกจากจัดจำหน่ายในรูปแบบยาเดี่ยวแล้ว ยังมีการนำยาแก้ปวดหลายตัวมาผสมรวมกันเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพยา เช่น นำยาพาราเซตามอล ผสมร่วมกับโคเดอีน (Codeine) เป็นต้น

มีคำแนะนำเลือกใช้ยาแก้ปวดไหม?

การใช้ยาทุกชนิด รวมทั้งยาแก้ปวด ให้ได้ผลและปลอดภัย ควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์ หรือ เภสัชกรเสมอ ซึ่งโดยทั่วไป มีคำแนะนำการเลือก ใช้ยาแก้ปวด ดังนี้

  • อาการปวดจากปวดเมื่อยธรรมดา ไม่ต้องใช้ยา เพียงแค่นอนพัก อาการก็จะดีขึ้นเอง
  • ถ้าจำเป็นต้องใช้ยาแก้ปวด โดยที่ไม่มีความรู้เกี่ยวกับยานั้นๆ ง่ายที่สุดให้ปรึกษาเภสัชกรที่ร้านยาใกล้บ้าน
  • กรณีที่มีโรคประจำตัวความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือ เมื่อมีแผลในกระเพาะอาหาร เพราะยาแก้ปวดหลายตัวจะส่งเสริมให้ความดันโลหิตสูงขึ้น หรือ อาจส่งผลถึงการทำงานของหัวใจ หรือ ก่อให้เกิดเลือดออกจากแผลในกระเพาะอาหารได้ นอกจากนี้ ยาแก้ปวดจะถูกเปลี่ยนแปลงหรือทำลายโดยตับ และขับออกทางไต ดังนั้น หากต้องใช้ยาแก้ปวดในผู้ที่มีภาวะ ตับ และ/หรือ ไต ผิดปกติ (โรคตับ และ/หรือ โรคไต) ควรให้แพทย์ เป็นผู้แนะนำเท่า นั้น ควรต้องระมัดระวังการใช้ยาแก้ปวดต่างๆ โดยเฉพาะ โรค
  • การใช้ยาแก้ปวดในเด็กเล็ก และผู้สูงอายุ ควรต้องได้รับคำแนะนำจากแพทย์ หรือ เภสัชกร ด้วยบุคคลทั้งสองกลุ่ม มีสภาพร่างกายที่ทนต่อผลข้างเคียงของยาแก้ปวดได้ต่ำกว่าผู้ที่อยู่ในวัยหนุ่มสาว หรือ ในผู้ใหญ่ปกติ

ยาพาราเซตามอล มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาพาราเซตามอล มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) แก้ปวดระดับน้อยไปจนถึงระดับปานกลาง แต่ไม่ช่วยลดการอักเสบของร่างกาย เช่น การอักเสบจากถูกกระแทก ฟกช้ำ ใช้เป็นยาลดไข้ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่

ข้อดีของยาพาราเซตามอล คือ ไม่ระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร สามารถรับประทานพร้อมอาหาร หรือ ขณะท้องว่างได้

ยาพาราเซตามอลออกฤทธิ์อย่างไร?

โดยจะไปยับยั้งการสร้างสารเคมีบางตัวในสมองของมนุษย์ เช่น สารโพรสตาแกลนดิน (Prostaglandin) และจะชักนำให้เกิดกลไกการลดอุณหภูมิ หรือ ลดไข้ ของร่างกายลง

ยาพาราเซตามอลมีรูปแบบจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาพาราเซตามอล มีรูปแบบจัดจำหน่าย ได้หลายรูปแบบ ได้แก่

  • ชนิดเม็ด 325 มิลลิกรัม และ 500 มิลลิกรัม
  • ชนิดน้ำ 120 มิลลิกรัม ใน 1 ช้อนชา และ 250 มิลลิกรัม ใน 1 ช้อนชา
  • ชนิดหยด 60 มิลลิกรัม ในน้ำ 0.6 มิลลิลิตร
  • ชนิดฉีด 300 มิลลิกรัม ในน้ำ 2 มิลลิลิตร

ยาพาราเซตามอลมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ทั้งผู้ใหญ่และเด็ก มีขนาด และช่วงระยะเวลากินยา ที่ต่างกันตาอาการและการตอบสนองของร่างกาย ซึ่งเมื่อกินยาพาราเซตามอลแล้วอาการไม่ทุเลาภายใน 1-2 วัน ต้องรีบพบแพทย์เพื่อค้นหาสาเหตุ และปรับแนวทางการรักษาอีกครั้ง

อนึ่ง การใช้ยาพาราเซตามอล ไม่ได้ขึ้นกับน้ำหนักของผู้ป่วยพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นกับโรคต่างๆของผู้ป่วยด้วย เช่น ผู้ที่มี โรคตับ และ/หรือ โรคไต แพทย์มักต้องปรับลดขนาดยาที่รับประทานลง ทั้งนี้เพื่อความปลอด ภัยของผู้ป่วยเอง สำหรับผู้ใหญ่ขนาดสูงสุดที่รับประทานไม่ควรเกิน4 กรัม/วัน ดังนั้น ถึงแม้ยาพาราเซตามอล จะเป็นยาสามัญประจำบ้าน ก็ไม่ควรใช้ยาพร่ำเพรื่อ ควรใช้ยาแต่เฉพาะเท่าที่จำเป็นเท่านั้น และควรขอคำแนะนำจากแพทย์ หรือ เภสัชกรก่อนใช้ยาเสมอ เพื่อความปลอดภัยในการใช้ยา โดยเฉพาะการใช้ยาในเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคเรื้อรังประจำตัว

เมื่อมีการสั่งยา ควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมทั้งยา พาราเซตามอล ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาพาราเซตามอล สามารถรับประทานยาเมื่อนึกขึ้นได้ หากการลืมทานยาใกล้กับมื้อถัดไปให้รับประทานขนาดปกติโดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่า

ยาพาราเซตามอลมีผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ไหม?

การกินยาพาราเซตามอล เป็นเวลานานติดต่อกันเกิน 5-7 วัน หรือ กินเกินขนาด (ขนาดปกติในผู้ใหญ่ที่ไม่มีโรคประจำตัว คือ กินครั้งละ 1-2 เม็ด ทุก 6-8 ชั่วโมง) อาจทำให้เกิดพิษต่อตับ และการกินร่วมกับแอลกอฮอล์ สามารถทำให้เกิดภาวะตับล้มเหลวได้ ซึ่งมีบางคนที่กินยาพาราเซตามอล ปริมาณมาก ต้องทนทุกข์ทรมานด้วยสภาวะตับล้มเหลว ต้องนอนพักรักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาลเป็นเวลานาน

ยาพาราเซตามอลมีปฏิกิริยากับยาตัวอื่นไหม?

การกินยาพาราเซตามอลร่วมกับยากดสมองส่วนกลาง เช่น ยากันชัก หรือกินพร้อมกับเครื่องดื่มที่ผสมแอลกอฮอล์ จะเสริมฤทธิ์ความเป็นพิษต่อตับ และมีความเสี่ยงทำให้การทำงานของตับลดลง

อนึ่ง ยากันชักที่มีใช้ในปัจจุบัน เช่น ยาอัลโลบาร์บิทอล (Allobarbital) ยาอะไมโลบาร์บิทอล (Amylobarbitone) ยาบาร์บิทอล (Barbital) ยาบิวทอลบิทอล (Butalbital) และยาฟีนิโตอิน (Phenytoin)

นอกจากนั้น การกินยาพาราเซตามอล ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด จะทำให้การจับตัวของเกล็ดเลือดลดลง จึงอาจลดประสิทธิภาพของยาต้านการแข็งตัวของเลือดลงได้ ซึ่งยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น ยาวาร์ฟาริน (Warfarin)

มีข้อควรระวังในการใช้ยาพาราเซตามอลอย่างไร?

ควรเก็บรักษายาพาราเซตามอลอย่างไร?

ยาเม็ด ควรอยู่ในหีบห่อ (แผงยา) ของบริษัทผู้ผลิต เก็บให้พ้นแสงแดด ไม่ควรเก็บในที่ที่มีอุณหภูมิสูง เช่น ตากแดด เป็นต้น

ยาน้ำ การเก็บเหมือนกับยาเม็ด ควรอยู่ในขวดที่ปิดสนิท อยู่ในที่ที่มีอุณหภูมิไม่เกิน 25°C (ถ้าทำได้ คือ เก็บในตู้เย็น) และหลังเปิดขวดแล้ว สามารถใช้ยาต่อได้ไม่เกิน 3 เดือน(เมื่อยายังไม่เสื่อมสภาพ เช่น สี กลิ่น เปลี่ยนไป)

อนึ่ง ทั้งยาเม็ด และ ยาน้ำ หากพบว่า ลักษณะของยาเปลี่ยนไป เช่น สี กลิ่น เปลี่ยน หรือ แตก หัก ไม่ควรใช้ยา ให้ทำลายยาทิ้ง

ยาพาราเซตามอล มีชื่ออื่นๆไหม? ผลิตโดยบริษัทอะไรบ้าง?

ชื่อทางการค้าและบริษัทผู้ผลิตยาพาราเซตามอลในประเทศไทย

  • Tylenol (ไทลีนอล) Jenssen – Cilag/DKSH
  • Tempra /Tempra Forte (เทมปรา) Mead Johnson/DKSH
  • Unicap (ยูนิแคป) Unison
  • Paracap (พาราแคป) Masalab
  • Sara (ซารา) Thainakorn pattana

บรรณานุกรม

  1. MIMS. Pharmacy. Thailand. 9th Edition 2009.
  2. MIMS Thailand . TIMS. 110th Ed 2008.
  3. พิสิฐ วงศ์วัฒนะ. (2547). ยา. THE PILL BOOK .
  4. สุภาภรณ์ พงศกร.(2528). ปฏิกิริยาต่อกันระหว่างยา (Drug Interactions ). เภสัชวิทยา เล่ม 1 . ภาควิชาเภสัชวิทยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิด
  5. Analgesic. http://en.wikipedia.org/wiki/Analgesic [2011, April 20].

เว็บบอร์ด
User โรคมือเท้าปาก จากโรงเรียนหนูน้อย อาการเจ็บซี่โครง อาจเกิดจากการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ และ/หรือของกระดูกซี่โครง ดังนั้นจึงขึ้นกับว่าคุณไปทำอะไรมา เช่น การออกแรงใช้กล้ามเนื้อ/กระดูก.... โดย Tippatai » 02/05/2012

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 5 คน jameszamardi pongsapak.gorum kraclz totsapon.intaned nate.manunited.9
Frame Bottom