Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  ระบบโรคผิวหนัง 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ผื่นที่ก้น 

บทนำ

ผื่นผ้าอ้อม (Nappy rash หรือ Diaper dermatitis หรือ Diaper rash) คือผื่นที่เกิดจากการระคายเคืองจากการใส่ผ้าอ้อม พบได้ 7-35%ในทารกวัย 3-18 เดือน แต่ทั้งนี้สามารถพบได้ในทุกเพศทุกวัยที่ใช้ผ้าอ้อมเช่นกัน เช่น ในผู้สูงอายุที่ใช้ผ้าอ้อม

ผื่นผ้าอ้อมมีกลไกการเกิดอย่างไร?

ผื่นผ้าอ้อม

กลไกการเกิดผื่นผ้าอ้อม คือ ความอับชื้นจากกการใส่ผ้าอ้อม ทำให้ผิวหนังเกิดการระ คายเคือง จากการเสียดสี และจากเอนไซม์ต่างๆที่อยู่ในอุจจาระ (เช่น Lipase, Protease) และจากสารก่อการระคายเคืองต่างๆจากปัสสาวะ (เช่น ความเป็น กรด หรือ ด่าง) จึงเกิดเป็นผื่นผิว หนังอักเสบใต้บริเวณผ้าอ้อมขึ้น

อะไรเป็นสาเหตุให้เกิดผื่นผ้าอ้อม?

สาเหตุของผื่นผ้าอ้อม ได้แก่

  • ความอับ เปียกชื้น จาก เหงื่อ อุจจาระ ปัสสาวะ
  • ผิวหนังถลอกจากการเสียดสีกับผ้าอ้อม
  • ผิวหนังสัมผัสกับ อุจจาระ ปัสสาวะ เป็นเวลานาน
  • ผลิตภัณฑ์ซักผ้าอ้อมที่ตกค้างในผ้าอ้อม ที่อาจก่อการระคายเคืองต่อผิวหนังได้
  • แพ้สารในผลิตภัณฑ์ผ้าอ้อมชนิดนั้นๆ

อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดผื่นผ้าอ้อม?

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดผื่นผ้าอ้อม คือ เด็ก/ผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic dermatitis) จะมีโอกาสเป็นมากขึ้น รวมถึงการที่เด็ก/ผู้ป่วยมีอาการท้องเสีย อาจเพิ่มโอกาสการเป็นผื่นผ้าอ้อมได้

ผื่นผ้าอ้อมมีอาการอย่างไร?

อาการของผื่นผ้าอ้อม เริ่มจากเป็นผื่นแดงนูนบริเวณที่มีการกดทับหรือเสียดสีกับผ้าอ้อมก่อน เช่น อวัยวะเพศ ก้น ต้นขาด้านใน ท้องน้อย ต่อมผื่นจะแดงกว้างขึ้นเป็นรอยถลอก มีสะ เก็ด หากเป็นรุนแรงขึ้นอาจมี ตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง ผื่นแดงจัด คล้ายผิวถูกน้ำร้อนลวกบริเวณใต้ผ้า อ้อม ทำให้ทารก/ผู้ป่วยรู้สึก แสบ คัน ไม่สบายตัว

เมื่อไรควรพบแพทย์?

ควรไปพบแพทย์ เมื่อผื่นบริเวณผ้าอ้อมลุกลามขึ้น เพื่อวินิจฉัยแยกโรคออกจากผื่นบริเวณผ้าอ้อมชนิดอื่นๆ เช่น จาก โรคเซบเดิร์ม ติดเชื้อรา หรือ ติดเชื้อแบคทีเรีย

แพทย์วินิจฉัยผื่นผ้าอ้อมได้อย่างไร?

โดยทั่วไป แพทย์สามารถวินิจฉัยได้จาก การสอบถามประวัติอาการ (จากมารดาถ้าผู้ป่วยเป็นเด็ก) การตรวจร่างกาย และการตรวจลักษณะผื่น กรณีที่แยกได้ยากจากการติดเชื้อ อาจต้องทำการส่งตรวจ เชื้อรา และ/หรือเชื้อแบคทีเรีย

รักษาผื่นผ้าอ้อมอย่างไร?

แนวทางการรักษาผื่นผ้าอ้อม คือ

  • ถ้ามีการอักเสบมาก อาจต้องใช้ยาสเตียรอยด์ เช่น คอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroid ) ชนิดอ่อนๆทาในระยะเวลาสั้นๆ (เช่น ไม่เกิน 1 สัปดาห์) เพื่อลดการอักเสบของผื่น
  • หลังทำความสะอาดบริเวณผ้าอ้อมทุกครั้ง ให้ทาผิวบริเวณผ้าอ้อมด้วยครีม/ขี้ผึ้ง เช่น ขี้ ผึ้ง Petrolatum jelly หรือครีม หรือขี้ผึ้ง ที่มีส่วนประกอบของ Zinc oxide เพื่อเคลือบผิวลดการระคายเคือง

การพยากรณ์โรคของผื่นผ้าอ้อมเป็นอย่างไร?

ผื่นผ้าอ้อมมีการพยากรณ์โรคที่ดีมาก อาการต่างๆจะดีขึ้นและหายได้ เมื่อกำจัดปัจจัยต่างๆที่ทำให้เกิดความอับชื้น

ผื่นผ้าอ้อมก่อผลข้างเคียงอย่างไร?

ผลข้างเคียงจากผื่นผ้าอ้อม คือ สามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อรา และ/หรือแบคทีเรีย แทรกซ้อนได้ ซึ่งโดยทั่วไป ผื่นผ้าอ้อมไม่ใช่โรคติดต่อ แต่ถ้ามีการติดเชื้อรา หรือ ติดเชื้อแบค ทีเรีย เชื้อดังกล่าวอาจแพร่ไปยังผิวหนังส่วนอื่นของร่างกายผู้ป่วย ก่อให้เกิดผิวหนังอักเสบติดเชื้อ เช่นที่ ขา มือ ลำตัว หรือเชื้อติดต่อไปยังผิวหนังบุคคลอื่นที่สัมผัสกับผื่นผ้าอ้อมที่ติดเชื้อได้

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์ก่อนนัด?

หลังการพบแพทย์เพื่อรักษาผื่นผ้าอ้อม หากผื่นยังลุกลามมากขึ้น ควรกลับมาพบแพทย์ก่อนนัด

ดูแลและป้องกันผื่นผ้าอ้อมอย่างไร?

การดูแลเมื่อเป็นผื่นผ้าอ้อม เช่นเดียวกับการป้องกัน ได้แก่

  • หมั่นเปลี่ยนผ้าอ้อมบ่อยๆ อย่าให้ผิวหนังอับชื้น ดูแลผิวใต้ผ้าอ้อมให้แห้งเสมอ
  • อย่าใส่ผ้าอ้อมแน่นจนเกินไป
  • ถ้ายังเป็นซ้ำ อาจต้องลองเปลี่ยนยี่ห้อผ้าอ้อม
  • เลือกผ้าอ้อมชนิดที่ระบายอากาศได้ดี
  • ไม่ควรใส่ผ้าอ้อมตลอดเวลา ควรมีช่วงเวลาพักการใส่ผ้าอ้อม ให้ผิวได้ลดความอับชื้น
  • ควรทำความสะอาดผิวทุกครั้งหลัง อุจจาระ ปัสสาวะ ไม่ปล่อยทิ้งไว้นาน เพราะความชื้น และเอนไซม์ใน อุจจาระ ปัสสาวะจะทำให้เกิดการระคายเคืองผิว
  • ซักผ้าอ้อมให้เกลี้ยง อย่าให้ผลิตภัณฑ์ซักผ้าอ้อมตกค้าง ที่รวมถึงน้ำยาปรับผ้านุ่ม
  • เลือกผลิตภัณฑ์ซักผ้าอ้อมที่อ่อนโยนต่อผิว
  • ใช้สบู่และแป้งที่อ่อนโยนต่อผิวใต้ผ้าอ้อม

บรรณานุกรรม

  1. อมรศรี ชุณหรัศมิ์ , วาณี วิสุทธิ์เสรีวงศ์, ศรีศุภลักษณ์ สิงคาลวณิช.คู่มือโรคผิวหนังเด็ก.พิมพ์ครั้งที่ 2 . บริษัท บียอนเอ็นเตอร์ไพรซ จำกัด
  2. Diapper dermatitis emedicine : http://emedicine.medscape.com/article/911985-overview [2014,April6].


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom