Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้อ  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาซักซินิลโคลีน (Succinylcholine) หรือ ซูซาเมโทเนียม คลอไรด์ (Suxamethonium chloride) หรือเรียกสั้นๆอีกชื่อว่า Suxamethonium เป็นสารเคมีที่อยู่ในกลุ่มนิโคตินิค อะเซทิลโคลีน รีเซพเตอร์ อะโกนิสต์ (Nicotinic acetylcholine receptor agonist, สารต้านตัวรับที่ทำงานเกี่ยวข้องกับการหดตัวของกล้ามเนื้อ) ถูกนำมาใช้เป็นยากระตุ้นให้กล้ามเนื้อคลายตัว และเกิดภาวะคล้ายเป็นอัมพาตระยะสั้นๆ มักใช้ในกรณีที่ต้องสอดท่อช่วยหายใจเข้าในท่อลม (Tracheal intubation) ซึ่งรูปแบบการใช้ยานี้จะเป็นยาฉีดเท่านั้น ไม่มีชนิดรับประทาน การใช้ยานี้มีเฉพาะในสถานพยาบาลโดยเฉพาะในห้องผ่าตัด โดยฤทธิ์ของยาจะทำให้การปฏิบัติการหรือหัตถการทางการแพทย์ทำได้ง่ายขึ้น อีกทั้งจะทำให้ผู้ป่วยสบายตัวขึ้นในระหว่างทำหัตถการในห้องผ่าตัด

เมื่อยซักซินิลโคลีนเข้าสู่กระแสเลือดจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีโดยเอนไซม์ที่ชื่อว่า Pseudocholinesterase และถูกขับออกจากร่างกายโดยผ่านไปกับปัสสาวะ องค์การอนามัยโลกจัดให้ซักซินิลโคลีนเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานของสถานพยาบาลทั้งของรัฐและเอกชน ชื่อการค้าที่อาจพบเห็นได้คือ Quelicin และ Anectine

ซักซินิลโคลีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ซักซินิลโคลีน

ยาซักซินิลโคลีนมีสรรพคุณช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวเมื่อต้องทำหัตถการทางการแพทย์ เช่น

  • การใส่ท่อช่วยหายใจ (Endotracheal intubation)
  • การส่องกล้องตรวจกระเพาะอาหาร (Gastroendoscopy)
  • หัตถการในการรักษาโรคทางกระดูกและข้อ (Orthopaedic manipulations)
  • การรักษาอาการป่วยทางจิตเวชโดยการกระตุ้นด้วยไฟฟ้า (Electroconvulsive therapy)

ซักซินิลโคลีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาซักซินิลโคลีนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ทำให้เกิดการผ่อนคลายของกล้ามเนื้อ แต่ไม่ออกฤทธิ์ต่อกล้ามเนื้อหัวใจ มดลูก หรือกล้ามเนื้อเรียบในส่วนต่างๆของร่างกาย อีกทั้งไม่ส่งผลกระทบต่อสติสัมปชัญญะของคนไข้หรือแม้แต่ความรู้สึกเจ็บปวด จึงทำให้หัตถการทางการแพทย์เป็นไปอย่างราบรื่น

ซักซินิลโคลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาซักซินิลโคลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาฉีด ขนาดบรรจุ 20 และ 50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร
  • ยาฉีด ขนาดบรรจุ 500 มิลลิกรัม/ขวด

ซักซินิลโคลีนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

การบริหารยา/การใช้ยาซักซินิลโคลีนควรให้ยาหลังจากผู้ป่วยได้รับยาชา/ยาสลบและใส่เครื่องช่วยหายใจเรียบร้อยแล้ว

  • ผู้ใหญ่: ขนาดเริ่มต้น ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำ 1 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม หากจำเป็นให้ฉีดซ้ำในขนาด 0.3 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม การฉีดหรือให้ยาซ้ำอาจทำให้หัวใจ เต้นช้า สามารถป้องกันโดยให้ยา Atropine 0.5 - 1 มิลลิกรัมทางหลอดเลือดดำ
  • เด็ก: ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ 1 - 2 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม หากจำเป็นให้ฉีดซ้ำในขนาด 0.3 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม

*****หมายเหตุ:

  • การเตรียมเป็นสารละลายสำหรับยาฉีด ให้ผสมซักซินิลโคลีนด้วย 5% Dextrose หรือ 5% Dextrose ร่วมกับ 0.9% Sodium chloride หรือ 0.9% Sodium chloride โดยหยดเข้าหลอดเลือดดำในอัตรา 0.5 - 10 มิลลิกรัม/นาที
  • เพื่อคงประสิทธิภาพและฤทธิ์ของยาให้คงอยู่ได้ตามเวลาที่ต้องการให้หยดยาเข้าหลอดเลือดดำในอัตรา 1 - 2 มิลลิกรัม/นาทีทั้งในผู้ใหญ่และในเด็ก
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึง ยาซักซินิลโคลีนผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

ซักซินิลโคลีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาซักซินิลโคลีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ดังนี้เช่น เนื่องจากยานี้มีฤทธิ์ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวจึงอาจทำให้เกิดภาวะกดการหายใจ (หายใจเบาแผ่วจนถึงหยุดหายใจ) ขึ้นได้ อาจเกิดภาวะแพ้ยา หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจเต้นเร็วหรือไม่ก็ช้า ยานี้ทำให้แรง ดันในลูกตาเพิ่มขึ้น ปวดกล้ามเนื้อหลังการใช้ยา ไตวาย น้ำลายมาก และอาจมีผื่นคัน

มีข้อควรระวังการใช้ซักซินิลโคลีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาซักซินิลโคลีนดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาซักซินิลโคลีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ซักซินิลโคลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาซักซินิลโคลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

  • การใช้ยาซักซินิลโคลีนร่วมกับยาปฏิชีวนะบางตัวสามารถทำให้ระดับความเข้มข้นของยาซักซินิลโคลีนอยู่ในร่างกายได้มากขึ้นจนอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงติดตามมา การใช้ยาร่วมกัน แพทย์จึงจะพิจารณาปรับขนาดการให้ยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเป็นกรณีไป ยาดังกล่าวเช่น Amikacin, Gentamycin, Kanamycin, Neomycin
  • การใช้ยาซักซินิลโคลีนร่วมกับยา Polymyxin B อาจก่อให้เกิดปัญหากับระบบการหายใจของผู้ป่วยจึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาซักซินิลโคลีนร่วมกับยา Amphotericin B อาจทำให้ระดับเกลือแมกนีเซียมและเกลือโพแทสเซียมในเลือดต่ำลง หากมีความจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันควรปรับขนาดการใช้ให้เหมาะสม และแพทย์จะเฝ้าระวังระดับเกลือแร่ทั้ง 2 ชนิดให้อยู่ในระดับปกติอยู่ตลอดเวลา

ควรเก็บรักษาซักซินิลโคลีนอย่างไร?

ควรเก็บรักษาซักซินิลโคลีนดังนี้

  • หากเป็นยาฉีดที่เป็นสารละลาย ให้เก็บที่อุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius)
  • หากเป็นยาฉีดชนิดผง ให้เก็บที่อุณหภูมิต่ำกว่า 37 องศาเซลเซียส
  • อนึ่ง ห้ามเก็บยานี้ทุกรูปแบบในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่มิดชิด พ้นแสง แดด ความร้อน และความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ซักซินิลโคลีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาซักซินิลโคลีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Anectine (อะเน็คทีน)Glaxo Smith Kline
Succinyl (ซักซินิล)Sidefarma
Quelicin (ควอลิซิน)Hospira

บรรณานุกรม

1 http://www.mims.com/USA/drug/info/suxamethonium%20chloride/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan10]
2 http://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Jh2929e/8.2.html#Jh2929e.8.2 [2015,Jan10]
3 http://www.drugs.com/drug-interactions/succinylcholine.html [2015,Jan10]
4 http://en.wikipedia.org/wiki/Suxamethonium_chloride [2015,Jan10]
5 https://www.medicines.org.uk/emc/PIL.3869.latest.pdf [2015,Jan10]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom