Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

คลื่นไส้อาเจียนจากยาเคมีบำบัด 

บทนำ

กัญชา (Cannabis หรือ Marijuana หรือ Marihuana) เป็นพืชจำพวกไม้ดอก มีแหล่งกำ เนิด ในแถบทวีปเอเชียกลางและเอเชียใต้ อาจจำแนกพืชสกุลกัญชาออกเป็น 3 ชนิดคือ Cannabis sativa, Cannabis indica และ Cannabis ruderalis มนุษย์ใช้กัญชามาเป็นเวลานานทั้งในด้านที่ นำมาเป็นยารักษาโรคและเสพเป็นสารเสพติด ส่วนของต้นกัญชาที่มักนำมาใช้คือ ก้าน ใบ ดอก รวมถึงเมล็ดและน้ำมันจากเมล็ด สารสำคัญในกัญชาที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท/สมองคือ Tetrahy drocannabinol หรือจะย่อว่า THC ซึ่งมีอยู่หลายโครงสร้าง

จากการศึกษาการกระจายตัวของสาร THC ที่สกัดได้จากต้นกัญชาพบว่าการเสพกัญชาโดย การสูดดมควัน สาร THC จะถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายประมาณ 10 - 35% หากเสพโดยการกินและกลืน ลงในระบบทางเดินอาหาร การดูดซึมจะลดเหลือประมาณ 6 - 20% ทั้งนี้เมื่อสาร THC เข้าสู่กระแส เลือดจะเข้ารวมตัวกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 97 - 99% ก่อนที่จะถูกส่งไปเปลี่ยนโครงสร้างทาง เคมีที่ตับ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 1.6 - 59 ชั่วโมงกำจัดปริมาณสาร THC ในกระแสเลือด 50% โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและอุจจาระ ทั้งนี้จะขึ้นอยู่กับวิธีการเสพกัญชานั่นเอง

เคยมีกลุ่มนักวิทยาศาสตร์ได้นำสาร THC มาศึกษาทดลองทางคลินิก โดยใช้รักษาหลายอา การโรคเช่น ลดอาการหดเกร็งและชักกระตุกของกล้ามเนื้อ ลดอาการปวด อาการของโรคทางกระ เพาะปัสสาวะ รักษาอาการโรคพาร์กินสัน โรคอัลไซเมอร์ และโรคลมชัก ซึ่งผลการตอบสนองของ การรักษาเป็นไปในทิศทางที่ดี

อดีตที่ผ่านมา กัญชาถูกนำมาผสมกับอาหารด้วยมีฤทธิ์กระตุ้นให้อยากอาหารเพิ่มขึ้น ทาง การแพทย์จึงเลือกใช้สาร THC ที่มีสูตรโครงสร้างเคมีที่ชื่อว่า Dronabinol มาประยุกต์ใช้กับผู้ ป่วยโรคเอดส์และผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด ซึ่งพบว่า Dronabinol จะทำให้ลดอาการคลื่นไส้ของผู้ป่วยกลุ่มนี้และทำให้ผู้ป่วยสามารถรับประทานอาหารได้ดีขึ้น

ยังมีการนำสาร THC ไปใช้ลดความดันของลูกตากับผู้ป่วยด้วยโรคต้อหิน และใช้ลดอาการ ปวดจากปลอกประสาทอักเสบอีกด้วย แต่คงต้องรอบทสรุปทางคลีนิกในอนาคตอันใกล้นี้

หากจะเปรียบเทียบปริมาณผู้คนที่เคยเสพติดกัญชานั้น มีจำนวนมากมายทั่วโลกอย่างไม่น่าเชื่อ จะมีจำนวนเป็นรองก็แต่กลุ่มคนที่ติดสุรา กาแฟ และบุหรี่เท่านั้น ด้วยฤทธิ์ของกัญชาที่ก่อให้เกิดการผ่อนคลาย รู้สึกสนุกสนาน เคลิบเคลิ้มเป็นสุข ลดความวิตกกังวล จนมีผู้รู้เท่าไม่ ถึงการณ์และติดกัญชาเป็นจำนวนมาก

อาจขยายความเข้าใจเพิ่มเติมได้อีกว่า การเสพกัญชาเป็นเวลานานๆจะนำมาซึ่งสภาวะไตร กลีเซอไรด์ในเลือดสูง และก่อให้เกิดความผิดปกติของหัวใจ โดยทำให้เกิดภาวะหัวใจล้มเหลว มีความผิดปกติทางสมองจนก่อให้เกิดอาการทางจิตประสาทตามมา ยิ่งเสพเป็นปริมาณมากอาการก็ จะทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น และอาการที่แสดงให้เห็นถึงความทรมานจากการเสพกัญชานั้นมีมาก มายเช่น วิงเวียน คลื่นไส้ อาเจียนอย่างรุนแรง ปวดท้องมาก หรืออาจมีอาการแพ้เช่น ผื่นคัน ตัวบวม อึดอัด/หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก เป็นต้น

*****อนึ่ง สำหรับประเทศไทยเราจัดให้กัญชาอยู่ในหมวดยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 5 ห้ามมิให้ประชาชนมีไว้ครอบครองหรือเสพ อนุญาตให้ใช้ในสถานพยาบาลเท่านั้น โดยเป็นในรูปแบบสารสกัดของ THC ที่มีสัดส่วนแน่นอนและได้มาตรฐานทางการแพทย์เท่านั้น

กัญชามีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

กัญชา

ฤทธิ์/สรรพคุณของกัญชาทำให้เกิดการผ่อนคลาย รู้สึกสนุกสนาน เคลิบเคลิ้มเป็นสุข ลด ความวิตกกังวล และสาร Dronabinol/THC ในกัญชาที่ถูกสกัดทางเภสัชกรรมได้มีการนำมาใช้เป็นยาบำบัดรักษาอาการดังต่อไปนี้เช่น

กัญชามีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของสาร THC ในกัญชาคือ สาร THC จะเข้าจับกับตัวรับในสมองซึ่งมีชื่อเรียกเฉพาะว่า Cannabinoid receptor ซึ่งจะส่งผลต่อความจำ การมีสติ และความคิด รวมถึงความสมดุลในการเคลื่อนไหวของร่างกาย และความอยากอาหาร นักวิทยาศาสตร์จึงได้นำกลไกการออกฤทธิ์ที่มีผลกระตุ้นความอยากอาหารและส่งผลลดอาการคลื่นไส้มาประยุกต์ใช้ทางคลินิกกับผู้ป่วยโรคเอดส์และผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ต้องใช้ยาเคมีบำบัดและ/หรือโรคมะเร็งระยะสุดท้ายตามลำดับ

ยาสกัดจากกัญชามีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาสกัดจากกัญชามีรูปแบบการจัดจำหน่ายเป็นยาแคปซูลชนิดรับประทาน ขนาดบรรจุของ Dronabinol 2.5, 5 และ 10 มิลลิกรัม/แคปซูล

ยาสกัดจากกัญชามีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาสกัดจากกัญชามีขนาดรับประทานดังนี้เช่น

ก.สำหรับกระตุ้นให้อยากอาหาร:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานขนาด 2.5 มิลลิกรัมวันละ 2 ครั้งก่อนอาหาร หากผู้ป่วยมีอาการข้างเคียงจากยานี้สามารถลดขนาดรับประทานเป็น 2.5 มิลลิกรัมวันละครั้งก่อนอาหาร ขนาดรับประทานสูงสุดคือ 20 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทาน 4 ครั้ง/วัน

ข.สำหรับลดอาการคลื่นไส้อาเจียนจากเคมีบำบัด:

  • ผู้ใหญ่: ให้ผู้ป่วยรับประทานขนาด 5 มิลลิกรัม/พื้นที่ผิวของร่างกาย 1 ตารางเมตร ก่อนเข้ารับการทำเคมีบำบัด 1 - 3 ชั่วโมง หลังจากการทำเคมีบำบัดแล้วให้ยานี้กับผู้ป่วยทุกๆ 2 - 4 ชั่วโมง การให้ยากับผู้ป่วยมีความถี่อยู่ที่ 4 - 6 ครั้ง/วัน หากการตอบสนองของผู้ป่วยยังไม่ดีขึ้นประกอบกับผู้ป่วยไม่มีอาการข้างเคียงจากยา สามารถเพิ่มขนาดการรับประทานต่อครั้งได้อีก 2.5 มิลลิกรัม/พื้นที่ผิวของร่างกาย 1 ตารางเมตรหรือใช้ยาตามคำสั่งแพทย์

*อนึ่ง:

  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลทางการศึกษาที่แน่ชัดถึงการใช้ยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กจึงต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา
  • ควรรับประทานยานี้ก่อนอาหาร

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาสกัดกัญชา ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

ยาสกัดจากกัญชามีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

สามารถพบอาการข้างเคียงของสารสกัดกัญชาที่ใช้ในรูปแบบของยารับประทานดังนี้ เช่น อารมณ์เปลี่ยน/อารมณ์แปรปรวน สับสน หัวใจเต้นเร็ว ประสาทหลอน สูญเสียความทรงจำ ขาดสติ วิตกกังกล ตาพร่า หนาวสั่น เป็นลม เหงื่อออกมาก และอ่อนเพลีย เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้กัญชาในรูปแบบของยาสกัดอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้กัญชาในรูปแบบของยาสกัดกัญชาดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวม Dronabinol จากกัญชาด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาสกัดจากกัญชามีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาสกัดจากกัญชามีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษายาสก้ดจากกัญชาอย่างไร?

ควรเก็บยาสกัดกัญชาในช่วงอุณหภูมิ 8 - 15 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยาสกัดจากกัญชามีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาสกัดกัญชาที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Marinol (มารินอล) Banner Pharmacaps, Inc.

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Cannabis [2015,May23]
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Tetrahydrocannabinol#Appetite_and_taste [2015,May23]
  3. http://en.wikipedia.org/wiki/Tetrahydrocannabinol#Appetite_and_taste [2015,May23]
  4. http://teens.drugabuse.gov/educators/nida-teaching-guides/mind-over-matter/teachers-guide/marijuana/mechanism-action [2015,May23]
  5. http://teens.drugabuse.gov/educators/nida-teaching-guides/mind-over-matter/marijuana/marijuana-invades-brain [2015,May23]
  6. http://www.webmd.com/drugs/2/drug-9308/marinol-oral/details#uses[2015,May23]
  7. http://www.drugs.com/mtm/dronabinol.html [2015,May23]
  8. http://www.drugs.com/dosage/marinol.html [2015,May23]
  9. http://www.drugs.com/drug-interactions/dronabinol,marinol-index.html?filter=3&generic_only= [2015,May23]
  10. http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a607054.html#storage-conditions [2015,May23]
  11. http://www.fda.gov/ohrms/dockets/dockets/05n0479/05N-0479-emc0004-04.pdf [2015,May23]
  12. http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2006/018651s025s026lbl.pdf[2015,May23]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 7 คน sirikul Thitinan_Bt40 Kanok18 Wimalin Flamingo Should Sudapa kerdthong
Frame Bottom