แอมปิซิลลิน (Ampicillin)
- โดย เภสัชกร อภัย ราษฎรวิจิตร
- 1 กันยายน 2564
- Tweet
- บทนำ: คือยาอะไร?
- ยาแอมปิซิลลินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) รักษาโรคอะไร?
- ยาแอมปิซิลลินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
- ยาแอมปิซิลลินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?
- ยาแอมปิซิลลินมีขนาดรับประทานอย่างไร?
- เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?
- หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?
- ยาแอมปิซิลลินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?
- มีข้อควรระวังหรือข้อห้ามการใช้ยาแอมปิซิลลินอย่างไร?
- ยาแอมปิซิลลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?
- ควรเก็บรักษายาแอมปิซิลลินอย่างไร?
- ยาแอมปิซิลลินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?
- บรรณานุกรม
- ยารักษาโรค (Pharmaceutical drug)
- ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด
- ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics)
- โรคติดเชื้อ ภาวะติดเชื้อ (Infectious disease)
- แบคทีเรีย: โรคจากแบคทีเรีย (Bacterial infection)
- เชื้อไวรัส โรคติดเชื้อไวรัส (Viral infection)
- เพนิซิลลิน (Penicillin)
- ยาฆ่าเชื้อ (Antimicrobial drug) ยาแก้อักเสบ (Anti inflammatory drug)
บทนำ: คือยาอะไร?
ยาแอมปิซิลลิน (Ampicillin) คือ ยาปฏิชีวนะชนิดหนึ่ง จัดอยู่ในกลุ่มยาเพนนิซิลลิน(Penicillins) เป็นยาที่ใช้กันมานานมากกว่า 90 ปี มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียได้หลายชนิด เช่น กลุ่มสแตปฟีโลคอคไค (Staphylococci), สเตปโตคอคไค (Steptococci), เอช อินฟลูเอนซา(H. Influenza), โคลิฟอร์ม (Coliforms), และโปรเตียส (Proteus )
ยาแอมปิซิลลินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) รักษาโรคอะไร?
![แอมปิซิลลิน แอมปิซิลลิน](https://haamor.com/media/images/articlepics/แอมปิซิลลิน-01.jpg)
ยาแอมปิซิลลินมีสรรพคุณรักษาโรค/ข้อบ่งใช้:
- รักษาโรคติดเชื้อจากแบคทีเรียที่ตอบสนองต่อยาในกลุ่มเพนิซิลลิน เช่น โรคติดเชื้อ ของ
- ระบบทางเดินปัสสาวะ
- หู
- ปอด
- กระเพาะอาหารอาหาร และลำไส้
- ถุงน้ำดีและระบบทางเดินน้ำดี
ยาแอมปิซิลลินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
ยาแอมปิซิลลินมีกลไกการออกฤทธิ์ ทำลายผนังเซลล์(เซลล์-เนื้อเยื่อ-อวัยวะ)ของแบคทีเรียที่ก่อโรค เมื่อผนังเซลล์ถูกทำลาย แบคทีเรียจึงไม่สามารถขยายหรือแพร่พันธุ์ได้
ยาแอมปิซิลลินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?
ยาแอมปิซิลลินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายได้หลากหลาย เช่น
- แคปซูล ขนาด 250 และ 500 มิลลิกรัม
- ยาผงละลายน้ำ ขนาด 125 มิลลิกรัมใน 1 ช้อนชา
- ยาฉีด ขนาด 1 กรัม, 500 และ 250 มิลลิกรัม
ยาแอมปิซิลลินมีขนาดรับประทานอย่างไร?
ยาแอมปิซิลลินจัดเป็นยาอันตราย ถ้าใช้ผิดวิธีผิดขนาดอาจก่อให้เกิดอันตรายได้ ที่สำคัญห้ามซื้อยากินเอง ควรต้องปรึกษาแพทย์และให้แพทย์เป็นผู้รักษา หรือปรึกษาเภสัชกรก่อนซื้อยากินเองเสมอ จะปลอดภัยมากกว่า
ยาแอมปิซิลลิน ไม่สามารถทนกับกรดในกระเพาะอาหารได้ดีนัก จึงต้องกินยาก่อนอาหาร 1 ชั่วโมง นอกจากนั้น การใช้ยาในเด็กต้องคำนวณจากอายุและน้ำหนักตัวของเด็ก และยาผงละลายน้ำที่ใช้กับเด็กหลังผสมยากับน้ำสะอาดแล้ว ต้องเก็บในตู้เย็น แต่ห้ามเก็บในช่องแช่แข็ง
เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?
เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมทั้งยาแอมปิซิลลิน ผู้ป่วยควรแจ้ง แพทย์ พยาบาล และ เภสัชกร เช่น
- ประวัติแพ้ยาทุกชนิด และอาการจากการแพ้ยา เช่น กินยา/ใช้ยาแล้ว คลื่นไส้มาก ขึ้นผื่น หรือ แน่น/หายใจติดขัด/หายใจลำบาก/ หอบเหนื่อย
- มีโรคประจำตัวต่างๆ รวมทั้งกำลังกินยา/ใช้ยาอะไรอยู่ เพราะยาแอมปิซิลลินอาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆที่กิน/ที่ใช้อยู่ก่อนแล้ว
- หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์/มีครรภ์หรือไม่ หรือกำลังให้นมบุตรหรือไม่ เพราะมียาหลายตัวสามารถผ่านรก หรือผ่านเข้าสู่น้ำนม และเข้าสู่ทารก ก่อผลข้างเคียงต่อทารกได้ เช่น ความพิการแต่กำเนิด
หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?
หากลืมรับประทานยาที่รวมถึงยาแอมปิซิลลิน สามารถรับประทานยาเมื่อนึกขึ้นได้ หากการลืมทานยาใกล้กับมื้อถัดไป ให้รับประทานขนาดปกติโดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยาเป็น 2 เท่า
ยาแอมปิซิลลินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?
ผล/ อาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา (ผลข้างเคียง/ อาการข้างเคียง) ของยาแอมปิซิลลินที่อาจพบได้ เช่น
- คลื่นไส้-อาเจียน
- ท้องเสีย
- ลมพิษ
- ผื่นผิวหนังอักเสบ
- ผื่นคัน
- ในรายที่มีการแพ้ยารุนแรงมาก อาจเกิดภาวะช็อกถึงขั้นตายได้
มีข้อควรระวังหรือข้อห้ามการใช้ยาแอมปิซิลลินอย่างไร?
ข้อควรระวังในการใช้ยาแอมปิซิลลินที่สำคัญ คือ
- ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่มีการแพ้ยาแอมปิซิลลินและยาในกลุ่มเพนิซิลลินทุกตัว
- นอกจากนั้นคือ
- ห้ามใช้ยาหมดอายุ
- ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
- ห้ามเก็บยาหมดอายุ
***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิดที่รวมยาแอมปิซิลลินด้วย ยาแผนโบราณ อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิดควรต้องปฏิบัติตามข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน
ยาแอมปิซิลลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?
ยาแอมปิซิลลินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น
- เมื่อใช้ร่วมกับยาเม็ดคุมกำเนิดจะลดประสิทธิภาพของการคุมกำเนิด จึงอาจตั้งครรภ์ได้ ตัวอย่างยาเม็ดคุมกำเนิด เช่น ไดเนสตรอล (Dienestrol), ไดอีธิลสติลเบสทรอล (Diethylstilboestrol), และสติลเบสทรอล (Stilboestrol)
- การใช้ร่วมกับยาโรคเกาต์อาจก่อให้เกิดผื่นคันตามร่างกาย และอาจลุกลามถึงขั้นรุนแรง ตัวอย่างยาโรคเกาต์ เช่นยา อัลโลพูรินอล (Allopurinol)
ควรเก็บรักษายาแอมปิซิลลินอย่างไร?
ควรเก็บรักษายาแอมปิซิลลินทุกรูปแบบบรรจุ: เช่น
- เก็บยาในที่แห้ง ระวังความชื้น เก็บในที่ที่พ้นแสง/แสงแดด อุณหภูมิไม่ควรเกิน 25 องศาเซลเซียส(Celsius)
- ยาผงสำหรับเด็ก(นิยามคำว่าเด็ก)ที่ละลายน้ำแล้ว จะต้องเก็บในตู้เย็นเพื่อชะลอความเสื่อมของยา แต่ห้ามเก็บในช่องแช่แข็ง
- เก็บยาให้พ้นจากมือเด็ก และสัตว์เลี้ยง
ยาแอมปิซิลลินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?
ชื่ออื่นของยาแอมปิซิลลิน และบริษัทผู้ผลิต เช่น
ชื่อการค้า | บริษัทผู้ผลิต |
---|---|
Ambacitam (แอมบาซิแทม) | Vitrofarma SA |
Amicilin (อะมิซิลิน) | Inpac Pharma |
Ampcoxin (แอมโคซิน) | T Man Pharma |
Ampi Frx (แอมปิ) | The United Drug ( 1996) |
Ampi T Man Pharma (แอมปิ) | T Man Pharma |
Ampi – Oral 500 (แอมปิห้าร้อย) | Utopian |
Ampicillin (แอมปิซิลลิน) | Community Pharm PCL |
Ampicillin (แอมปิซิลลิน) | General Drugs House |
Ampicillin T.O. (แอมปิซิลลิน) | T.O. Chemicals |
Ampicyn (แอมปิซิน) | Siam Blach |
Ampicillin (แอมปิซิลลิน) | The Forty-Two |
Ampilin 500 (แอมปิลินห้าร้อย) | Utopian |
Ampillin (แอมปิลลิน) | P P Lab |
Ampimycin (แอมปิมัยซิน) | Acdhon |
Ampimycin Drops | Acdhon |
Ampimycin Mixture | Acdhon |
Ampitam (แอมปิทาม) | Great Eastern |
Amprexy (แอมเพรซี) | Unison |
Sulam (ซูแลม) | Siam Bheasach |
Sulbaccin (ซัลแบคซิน) | MacroPhar |
Unasyn (ยูนาซิน) | Pfizer |
Utocillin (ยูโทซิลลิน) | Utopian |
Viccillin (วิคซิลลิน) | Meiji |
Viccillin – S | Meiji |
บรรณานุกรม
- https://en.wikipedia.org/wiki/Antibiotic [2021,Aug28]
- https://www.mims.com/thailand/drug/info/ampicillin%20general%20drugs%20house [2021,Aug28]
- https://www.mims.com/thailand/drug/info/ampicillin%20t-o- [2021,Aug28]
- https://www.drugs.com/mtm/ampicillin.html [2021,Aug28]