คำถามจาก วิกิยา

ยาอะเลมทุซูแมบ เป็นยาในกลุ่ม Monoclonal antibody โดยผลิตจากการสังเคราะห์ขึ้น ใช้สำหรับการรักษา

• โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังชนิดบีเซลล์ลิมโฟไซต์ (B-cell chronic lynphocytic leukemia หรือ B-CLL)
• โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งหรือโรคเอมเอส (multiple sclerosis, MS)

ผลไม่พึงประสงค์ที่อาจพบได้ในช่วงที่ผู้ป่วยกำลังได้รับยา/บริหารยาอะเลมทุซูแมบผ่านทางหลอดเลือดดำ เรียกว่า Infusion-related reaction โดยอาการจะเกิดขึ้นช่วง 30 – 60 นาทีแรกหลังเริ่มให้ยา และมักเกิดในช่วงสัปดาห์แรกของการรักษา อาการที่เกิดขึ้น เช่น มีไข้ หนาวสั่น คลื่นไส้ อาเจียน อาการคัน หรือมีผื่นขึ้นตามผิวหนัง ปวดศีรษะ ท้องเสีย หายใจไม่อิ่ม หรือความดันตก/ความดันโลหิตต่ำ ซึ่งปกติแล้วสามารถป้องกันอาการไม่พึงประสงค์ดังกล่าวได้ โดยการให้ยาป้องกันอาการดังกล่าวก่อนการเริ่มให้ยาอะเลมทุซูแมบ เรียกว่า Premedication ด้วยยาพาราเซตามอล (Paracetamol: ยาลดไข้, ยาแก้ปวด), และยาแก้แพ้ (Antihistamine)

นอกจากนี้ยังมีอาการไม่พึงประสงค์ที่พบได้บ่อย เช่น การกดการทำงานของไขกระดูก (Bone Marrow Suppression: ส่งผลทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ, โลหิตจาง/ซีด, และเกล็ดเลือดต่ำ จึงเสี่ยงต่อการเกิดการติดเชื้อโรคทั้ง เชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย และเชื้อรา เพื่อป้องกันภาวะติดเชื้อผู้ป่วยที่ได้รับยาอะเลมทุซูแมบอาจได้รับยาป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียและเชื้อไวรัสรับประทานในช่วงที่ไขกระดูกทำงานได้ต่ำ ภาวะซีดทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย หายใจเหมือนไม่อิ่ม และอาจมีเลือดออกผิดปกติได้ง่าย หรือเมื่อมีเลือดออก เลือดจะออกได้มากกว่าปกติ

• ห้ามใช้กับผู้ป่วยที่แพ้ยานี้หรือแพ้ส่วนประกอบของยานี้ โดยเฉพาะมีประวัติการแพ้ยาที่สังเคราะห์มาจากสารภูมิต้านทาน โมโนโคลนอล แอนติบอดี (Monoclonal antibody) มาก่อน
• ยานี้อาจทำให้เกิดอันตรายร้ายแรงได้ จึงต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทางเท่านั้น
• ยาอะเลมทุซูแมบเป็นยาที่มีผลต่อภูมิคุ้มกัน/ภูมิต้านทานร่างกาย ดังนั้นเพื่อป้องกันภาวการณ์ติดเชื้อทั้งจากเชื้อแบคทีเรียและจากเชื้อไวรัส ผู้ป่วยควรรับประทานยาป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียและไวรัสที่ได้รับจากแพทย์ระหว่างการรับยาอะเลมทุซูแมบอย่างเคร่งครัด
• การได้รับวัคซีนต่างๆ ในช่วงที่กำลังได้รับยาอะเลมทุซูแมบถือเป็นข้อห้าม เนื่องจากวัคซีนที่ได้รับอาจมีผลกระทบต่อภูมิคุ้มกันร่างกาย อาจเพิ่มโอกาสเกิดภาวะติดเชื้อได้ง่าย
• ระมัดระวังการใช้ยาอะเลมทุซูแมบในผู้ป่วยที่มีการทำงานของตับ และ/หรือของไตบกพร่อง
• ยาอะเลมทุซูแมบมีผลข้างเคียงต่อระบบเลือด ส่งผลทำให้เกิดปริมาณเม็ดเลือดขาวต่ำ (Neutropenia) หรือเกล็ดเลือดต่ำ (Thrombocytopenia) ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดภาวะติดเชื้อทั้งเชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส และ/หรือเชื้อรา แพทย์จึงอาจพิจารณาเลื่อนตารางเวลาการให้ยานี้ของผู้ป่วยออกไป โดยพิจารณาตามความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด(CBC) และสภาวะ/สุขภาพและอาการทางคลินิกของผู้ป่วย
• ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาอะเลมทุซูแมบในช่วงกำลังตั้งครรภ์ เพราะอาจก่อให้ทารกเกิดความพิการขึ้นได้ และหากอยู่ในช่วงให้นมบุตร ควรหลีกเลี่ยงการให้นมบุตร เพราะยานี้ถูกขับออกทางน้ำนม

1. หลีกเลี่ยงการใช้ยาอะเลมทุซูแมบคู่กับวัคซีนชนิดที่ยังมีชีวิต เช่น วัคซีน หัด-หัดเยอรมัน-คางทูม (วัคซีน MMR) วัคซีนอีสุกอีใส วัคซีนโปลิโอชนิดกิน วัคซีนไวรัสโรตา และวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดพ่นจมูก เป็นต้น เนื่องจากผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันต่ำ การฉีดวัคซีนดังกล่าวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดการติดเชื้อจากวัคซีนชนิดเชื้อเป็นเหล่านั้นได้
2. หลีกเลี่ยงการใช้ยาอะเลมทุซูแมบคู่กับยาที่มีผลกดภูมิคุ้มกันของร่างกายชนิดอื่นๆ เนื่องจากอาจมีผลกดภูมิคุ้มกันมากเกินไปจนอาจเกิดอันตรายแก่ผู้ป่วยได้ เช่น ยาเคมีบำบัดตัวอื่นๆ, ยาในกลุ่มโมโนโครนอล แอนติบอดีอื่นๆ, และ ยาดีเฟอริโพน (Deferiprone: ยารักษาภาวะธาตุเหล็กในร่างกายเกิน)
3. เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการรักษา กรณีผู้ป่วยกำลังได้รับยานี้อยู่ ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อตรวจสอบรายการยาทั้งหมดที่ผู้ป่วยกำลังได้รับ เพื่อลดโอกาสเกิดปฏิกิริยาระหว่างยานี้กับยาชนิดอื่นๆ

1. อะเลมทุซูแมบ Alemtuzumab - หาหมอ.com