คำถามเกี่ยวกับยา
โดย วันทนีย์ โลหะประกิตกุล
เรื่อง : อะดาลิมูแมบ (Adalimumab)
ยาอะดาลิมูแมบ(Adalimumab) อยู่ในกลุ่มยา Tumor Necrosis Factor inhibitors (TNF inhibitors) ทางคลินิกนำยาอะดาลิมูแมบมาใช้บำบัดอาการของกลุ่มโรคภูมิคุ้มกันเล่นงานตนเอง (โรคออโตอิมมูน) เช่น
- ข้อสันหลังอักเสบยึดติด (Ankylosing spondylitis)
- โรคข้อรูมาตอยด์ (Rheumatoid arthritis)
- โรคข้ออักเสบสะเก็ดเงิน (Psoriatic arthritis)
- โรคโครห์น (Crohn's disease)
- ลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง (Ulcerative colitis)
- การอักเสบของยูเวีย (Uveitis)
- โรคสะเก็ดเงินชนิดผื่นหนา (Plaque psoriasis)
- การอักเสบของต่อมเหงื่ออะโปคราย (Hidradenitis suppurativa)
- ผลต่อระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของร่างกาย: เช่น ทำให้มีการติดเชื้อไวรัสต่างๆ ได้ง่ายขึ้น เช่น ไข้หวัดใหญ่
- ผลต่อระบบทางเดินปัสสาวะ: เช่น ทางเดินปัสสาวะอักเสบ/โรคติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ ปัสสาวะมีเลือดปน/ปัสสาวะเป็นเลือด
- ผลต่อระบบทางเดินหายใจ: เช่น เกิดโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจส่วนบน ไซนัสอักเสบ ปอดบวม หลอดลมอักเสบ หอบหืด หายใจลำบาก การทำงานของปอดแย่ลง
- ผลต่อระบบประสาท: เช่น ปวดศีรษะ ตัวสั่น ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน
- ผลต่อระบบทางเดินอาหาร: เช่น ท้องเสีย คลื่นไส้ ปวดท้อง อาเจียน ลำไส้อักเสบ กระเพาะอาหารอักเสบ เกิดแผลในช่องปาก มีเลือดออกในทางเดินอาหาร อาหารไม่ย่อย
- ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด: เช่น ความดันโลหิตสูง เจ็บหน้าอก หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจหยุดเต้น กล้ามเนื้อหัวใจตาย ชีพจรเต้นผิดปกติ หัวใจล้มเหลว เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ หลอดเลือดอักเสบ หัวใจเต้นเร็ว
- ผลต่อผิวหนัง: เช่น มีผื่นคัน ลมพิษ Stevens-Johnson syndrome ผมร่วง
- ผลต่อตับ: เช่น ตับวาย ตับอักเสบ เอนไซม์การทำงานของตับในเลือดสูง
- ผลต่อกล้ามเนื้อ: เช่น ปวดหลัง ข้ออักเสบ กระดูกหักง่าย ปวดเชิงกราน ข้ออักเสบ
- ผลต่อไต: เช่น ปวดไต เกิดนิ่วในไต กรวยไตอักเสบ
- ผลต่อระบบต่อมไร้ท่อ: เช่น ต่อมพาราไทรอยด์ทำงานผิดปกติ
- ผลต่อตา: เช่น เกิดต้อกระจก ประสาทตาอักเสบ
- ผลต่อสภาวะทางจิตใจ: เช่น อารมณ์แปรปรวน ซึมเศร้า วิตกกังวล นอนไม่หลับ
- ผลต่อระบบการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย: เช่น คอเลสเตอรอลในเลือดเพิ่มขึ้น ไขมันในเลือดสูง เกิดภาวะขาดน้ำ ภาวะเลือดเป็นกรด
- ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่อยู่ในภาวะติดเชื้อต่างๆ เช่น ไวรัสตับอักเสบ บี วัณโรค โรคหวัด โรคไข้หวัดใหญ่ ฯลฯ เพราะจะทำให้อาการของโรคดังกล่าวมีอาการรุนแรงจนส่งผลเสียต่อผู้ป่วยได้มากขึ้น
- ยาอะดาลิมูแมบสามารถทำให้เกิดภาวะเลือดออกง่าย ผู้ที่ได้รับยานี้ต้องหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ
- ห้ามฉีดวัคซีนขณะได้รับยานี้ นอกจากการกระตุ้นภูมิคุ้มกันจะล้มเหลวแล้ว ผู้ป่วยยังอาจติดเชื้อจากวัคซีนดังกล่าวได้
- ห้ามใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์ สตรีในภาวะให้นมบุตร และเด็ก นอกจากมีคำสั่งแพทย์
- แจ้ง แพทย์ พยาบาล เภสัชกร ทุกครั้งว่า มีการเจ็บป่วยติดเชื้อ หรือได้รับวัคซีนมาหรือไม่
- ระหว่างที่ใช้ยานี้ ต้องมารับการตรวจเลือดตามแพทย์นัดทุกครั้ง
- ระหว่างการใช้ยานี้ หากพบอาการ อึดอัด/แน่นหน้าอก หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที
- ยาอะดาลิมูแมบสามารถทำให้ผู้ป่วยเกิดโรคมะเร็งต่อมน้ำเหลืองรวมถึงมะเร็งชนิดอื่นๆ ได้ ถ้าใช้ยาต่อเนื่องเป็นเวลานาน ทั้งนี้เป็นด้วยฤทธิ์ของยาอะดาลิมูแมบที่ยับยั้งกระบวนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายนั่นเอง
- การใช้ยาอะดาลิมูแมบร่วมกับ ยา Methyprednisolone, Hydrocortisone และ Zidovudine อาจทำให้มีการติดเชื้อต่างๆ ในระดับรุนแรงตามมา หากไม่มีความจำเป็นใดๆ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาอะดาลิมูแมบร่วมกับ วัคซีนบีซีจี (BCG) เพราะมีความเสี่ยงที่จะทำให้ผู้ป่วยได้รับยานี้เกิดการติดเชื้อจากการใช้วัคซีนบีซีจี
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาอะดาลิมูแมบร่วมกับยา Clozapine , Leflunomide เพราะจะสร้างผลกระทบต่อการทำงานของไขกระดูก และทำให้ปริมาณเม็ดเลือดขาวในร่างกายต่ำลง