Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ยาแก้ปวดชนิดปวดรุนแรง 

บทนำ

ยาไฮโดรมอร์โฟน(Hydromorphone หรือ Hydromorphone hydrochloride) หรืออีกชื่อคือ ไดไฮโดรมอร์ฟิโนน (Dihydromorphinone) เป็นอนุพันธ์ประเภท แอลคาลอยด์(Alkaloid)กึ่งสังเคราะห์ของยามอร์ฟีน (Morphine) ยาไฮโดรมอร์โฟนเป็นยาที่ออกฤทธิ์ที่สมองเพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดตั้งแต่ระดับความรุนแรงปานกลางไปจนถึงอาการปวดขั้นรุนแรง ตามกฎหมายไทยจัดให้ยาไฮโดรมอร์โฟนเป็นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 2 จะมีใช้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น ไม่มีจำหน่ายตามร้านขายยาทั่วไป

รูปแบบของยาแผนปัจจุบันของยาไฮโดรมอร์โฟนมีทั้งยาประเภทรับประทาน ยาฉีด ยาพ่นจมูก ยาเหน็บทวารหนัก ยาอมใต้ลิ้น พลาสเตอร์ปิดผิวหนัง โดยหลังการดูดซึมยาเข้ากระแสโลหิต ยาจะเริ่มออกฤทธิ์ภายใน 15–30 นาที และมีระยะเวลาออกฤทธิ์นาน ประมาณ 4–5 ชั่วโมง ขณะที่ตัวยาอยู่ในร่างกาย ตับจะคอยทำลายยานี้อย่างต่อเนื่อง ร่างกายจะใช้เวลาประมาณ 2-3 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยานี้ออกจากกระแสเลือด โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

ด้วยยาไฮโดรมอร์โฟนมีฤทธิ์เสพติด การใช้ยานี้จึงต้องอยู่ภายใต้คำสั่งของแพทย์เท่านั้น มีผู้ป่วยบางกลุ่มที่จัด เป็นกลุ่มเสี่ยงไม่เหมาะต่อการใช้ยานี้ในการบำบัดอาการเจ็บปวด ด้วยตัวยาอาจก่อให้เกิดผลกระทบ(ผลข้างเคียง)ต่อร่างกายหรือทำให้อาการของโรคประจำตัวต่างๆกำเริบมากขึ้น ซึ่งพอจะสรุปข้อจำกัดการใช้ยาไฮโดรมอร์โฟนได้ดังนี้

ยาไฮโดรมอร์โฟน ยังสามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียงต่างๆตามมา เช่น ท้องผูก คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง วิงเวียน ง่วงนอน อาการข้างเคียงดังกล่าวอาจเกิดขึ้นหรือไม่ก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการตอบสนองของผู้ป่วยแต่ละรายต่อยานี้ที่จะแตกต่างกันออกไป

ในประเทศไทยอาจไม่พบเห็นการใช้ยาชนิดนี้ แต่ในต่างประเทศจะพบการจัดจำหน่ายภายใต้การควบคุมของรัฐในชื่อการค้าว่า Dilaudid

ไฮโดรมอร์โฟนมีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

ไฮโดรมอร์โฟน

ยาไฮโดรมอร์โฟนมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

ไฮโดรมอร์โฟนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาไฮโดรมอร์โฟนเป็นยาบรรเทาอาการปวด/ยาแก้ปวดที่มีฤทธิ์เป็นยาเสพติด มี กลไกการออกฤทธิ์สั้นกว่ายามอร์ฟีน แต่มีความแรงในการบำบัดอาการปวดมากกว่ามอร์ฟีนถึง 8 เท่า ตัวยานี้จะออกฤทธิ์ในบริเวณตัวรับ(Receptor)ในสมองที่มีชื่อว่า Opioid mu-receptors รวมถึง Kappa-receptors ส่งผลลดการนำกระแสประสาทและความรู้สึกเจ็บ/ปวดที่ถูกส่งผ่านไปตาไขสันหลัง ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถรับรู้อาการเจ็บ/ปวดตลอดเวลาที่ตัวยานี้มีการออกฤทธิ์

ไฮโดรมอร์โฟนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไฮโดรมอร์โฟนมีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

ไฮโดรมอร์โฟนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาไฮโดรมอร์โฟนมีขนาดการบริหารยา/ใช้ยา เช่น

ก.สำหรับบรรเทาอาการปวด:

  • ผู้ใหญ่: รับประทานยาครั้งละ 2–4 มิลลิกรัม ทุกๆ 4–6 ชั่วโมง หากจำเป็น แพทย์อาจปรับขนาดรับประทานเป็น 2–8 มิลลิกรัม ทุก 3–4 ชั่วโมง หรือใช้ยาเหน็บทวารหนักขนาดความแรง 3 มิลลิกรัม เหน็บทวารหนักทุกๆ 6–8 ชั่วโมง หรือใช้ยาฉีดขนาด 1–2 มิลลิกรัม ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ หรือใต้ผิวหนังทุกๆ 4–6 ชั่วโมง
  • เด็ก: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึง ขนาดยานี้ ผลข้างเคียง และความปลอดภัยในการใช้ยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็กจึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

ข.สำหรับบรรเทาอาการไอ:

  • ผู้ใหญ่และผู้มีอายุตั้งแต่ 13 ปีขึ้นไป: รับประทานยาครั้งละ 1 มิลลิกรัม ทุกๆ 3 – 4 ชั่วโมง
  • เด็กอายุ 6–12 ปี: รับประทานยาครั้งละ 0.5 มิลลิกรัม ทุกๆ 3 – 4 ชั่วโมง
  • เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี: ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่แน่ชัดถึง ขนาดยานี้ ผลข้างเคียง และความปลอดภัยในการใช้ยานี้ในเด็ก การใช้ยานี้ในเด็ก จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเป็นกรณีๆไป

อนึ่ง: การใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคตับ แพทย์อาจต้องปรับขนาดยาให้เหมาะสมต่อผู้ป่วยเป็นรายบุคคลไป

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาไฮโดรมอร์โฟน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไฮโดรมอร์โฟน สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยานี้ในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

แต่อย่างไรก็ดี การลืมรับประทานยานี้บ่อยครั้ง อาจทำให้มีอาการถอนยาตามมาได้

ไฮโดรมอร์โฟนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ไฮโดรมอร์โฟนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์จากยา (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกาย ดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้ไฮโดรมอร์โฟนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไฮโดรมอร์โฟน เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไฮโดรมอร์โฟนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพร ต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

ไฮโดรมอร์โฟนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไฮโดรมอร์โฟนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาไฮโดรมอร์โฟนอย่างไร?

ควรเก็บยาไฮโดรมอร์โฟน ภายใต้เงื่อนไขที่ระบุในเอกสารกำกับยา ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น

ไฮโดรมอร์โฟนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไฮโดรมอร์โฟน โดยทั่วไป มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Dilaudid (ไดลอดิด)Hospira

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นๆของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Exalgo, Hydrostat, Palladone, Vicoprofen

บรรณานุกรม

  1. https://www.drugs.com/dosage/hydromorphone.html[2017,Feb4]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Hydromorphone[2017,Feb4]
  3. https://www.drugbank.ca/drugs/DB00327[2017,Feb4]
  4. http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2009/019034s018lbl.pdf[2017,Feb4]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน sirikul ploypn0708 aw248
Frame Bottom