Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ฝ้า 

บทนำ

ไฮโดรควิโนน (Hydroquinone) เป็นสารประเภทอะโรมาติกอินทรีย์ (Aromatic organic compound สารเคมีที่นำมาใช้เป็นส่วนประกอบในอุตสาหกรรมหลายชนิดเช่น พลาสติก) สามารถพบได้ในธรรมชาติจากแมลงประเภทเต่าทองที่มีชื่อว่า Bombardier beetles และยังพบในสายพันธุ์ของเห็ดชนิดหนึ่งชื่อ Agaricus hondensis ประโยชน์โดยทั่วไปของไฮโดรควิโนนได้แก่ ใช้เป็นสารเคมีของกระบวนการถ่ายภาพของฟิล์มขาว - ดำ ในวงการแพทย์ได้นำไฮโดรควิโนนมาทำเป็นยาทาผิวรักษาผิวที่เป็นฝ้าตกกระให้ขาวขึ้น ต่อมาพบว่าสารไฮโดรควิโนนมีแนวโน้มก่อให้เกิดภาวะผิวหนังอักเสบและถูกเพิกถอนจากการใช้เป็นยาในบางประเทศของแถบยุโรป วงการเครื่องสำอางก็ตื่นตัวถึงผลข้างเคียงดังกล่าวและต้องหลีกเลี่ยงการใช้ไฮโดรควิโนนเป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์

สำหรับประเทศไทยยังมีการใช้ยาไฮโดรควิโนนในรูปแบบยาครีมและยาเจล โดยระบุการใช้เพื่อรักษาฝ้า กระ และขี้แมลงวัน

ยาไฮโดรควิโนนจัดเป็นยาอันตราย การใช้ที่ผิดพลาดสามารถส่งผลเสียต่อผิวพรรณได้ในระยะยาว ดังนั้นเพื่อความปลอดภัยและก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดจากการใช้ยา ควรต้องใช้ตามคำแนะนำของแพทย์เท่านั้นและไม่แนะนำให้ผู้บริโภคไปหาซื้อยาไฮโดรควิโนนมาใช้เอง

ไฮโดรควิโนนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไฮโดรควิโนน

ยาไฮโดรควิโนนมีสรรพคุณดังนี้

ไฮโดรควิโนนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาไฮโดรควิโนนคือ ตัวยาจะยับยั้งหรือกดกระบวนการทางเคมีของเซลล์สร้างเม็ดสี (เมลาโนไซต์, Melanocyte) ทำให้การก่อตัวของเม็ดสี (Melanin) ลดลง จากกลไกนี้ทำให้ยาไฮโดรควิโนนมีฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

ไฮโดรควิโนนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไฮโดรควิโนนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

  • ยาเจลทาผิว ขนาดความเข้มข้น 2 และ 4 กรัม/เนื้อเจล 100 กรัม
  • ยาครีม ขนาดความเข้มข้น 4 กรัม/เนื้อครีม 100 กรัม
  • ยาครีมที่ผสมร่วมกับยาอื่นเช่น Hydroquinone 4% + Tretinoin 0.05% + Fluocinolone acetonide 0.01%

ไฮโดรควิโนนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาไฮโดรควิโนนมีขนาดการบริหารยา/การใช้ยาดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่: ทายาขนาดความเข้มข้นตามที่แพทย์แนะนำในบริเวณผิวหนังที่เป็นฝ้า กระ ขี้แมลงวัน เพียงบางๆวันละ 2 ครั้งเช้า - เย็น ควรล้างมือก่อนและหลังทายาทุกครั้ง
  • เด็ก: การใช้ยานี้ในเด็กต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้ให้การรักษาเท่านั้น และต้องใช้ยาอย่างเคร่งครัดตามคำสั่งแพทย์ และไม่ควรใช้ยาในเด็กที่อายุต่ำกว่า 12 ปี

*****หมายเหตุ:

  • ก่อนทายาควรทำความสะอาดผิวให้ปราศจากคราบไคลเหงื่อและซับผิวให้แห้ง
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาไฮโดรควิโนน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมทายาควรทำอย่างไร?

หากลืมทายาไฮโดรควิโนนสามารถทายาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการทายาในครั้งถัดไปไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ไฮโดรควิโนนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาไฮโดรควิโนนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้ เช่น เกิดอาการเป็นตุ่มแดงในบริเวณผิวหนังที่ทายา อาจรู้สึกแสบร้อนเล็กน้อย เกิดภาวะผิวคล้ำมากขึ้นในบริเวณที่ทายา

ลักษณะของผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดอาจเกิดจากตัวยาดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดและสามารถกระตุ้นให้ร่างกายมีอาการสั่นหรือเกิดภาวะลมชักหรือกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ยาได้

มีข้อควรระวังการใช้ไฮโดรควิโนนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไฮโดรควิโนนดังนี้เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามเผลอรับประทานยานี้และหลีกเลี่ยงไม่ให้ยาเข้าตา เข้าปาก
  • ห้ามทายานี้ในบริเวณผิวหนังที่เป็นแผลด้วยจะทำให้ตัวยาดูดซึมเข้ากระแสเลือด
  • ห้ามใช้ยานี้รักษาอาการผิวคล้ำจากการตากแดดหรือจากภาวะผิวไหม้จากแสงแดด
  • ห้ามใช้ยานี้กับเด็กที่อายุต่ำกว่า 12 ปี การจะใช้ยานี้กับเด็กจะต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเด็กเท่านั้นโดยพิจารณาเป็นกรณีๆไป
  • ระวังการใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร การจะใช้ยานี้กับผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์เท่านั้น ห้ามใช้ยานี้ด้วยตนเองโดยเด็ดขาด
  • ระหว่างการใช้ยานี้ควรหลีกเลี่ยงการโดนแสงแดดโดยตรงโดยไม่จำเป็น
  • หลังใช้ยานี้ถ้ามีอาการคันหรืออักเสบให้หยุดการใช้ และกลับไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล เพื่อแพทย์ประเมินแนวทางการรักษาใหม่
  • การทายานี้ที่ผิวหนังบริเวณต่างๆเช่น ใบหน้า คอ มือหรือแขน ไม่ควรทาเป็นบริเวณกว้าง ให้ทาเฉพาะส่วนของผิวหนังที่ต้องการรักษาเท่านั้น
  • หลังใช้ยานี้ไปแล้วประมาณ 2 เดือนหากอาการไม่ดีขึ้นให้หยุดการใช้ยานี้ และกลับไปขอคำปรึกษาจากแพทย์/ไปโรงพยาบาลเพื่อประเมินแนวทางการรักษาใหม่
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาไฮโดรควิโนนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ไฮโดรควิโนนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

เนื่องจากไฮโดรควิโนนเป็นยาทาผิวภายนอก (ยาใช้ภายนอก) จึงยังไม่มีข้อมูลปฏิกิริยาระหว่างยากับยาชนิดรับประทานใดๆ

ควรเก็บรักษาไฮโดรควิโนนอย่างไร?

ควรเก็บยาไฮโดรควิโนนในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนตร์

ไฮโดรควิโนนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไฮโดรควิโนนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Delanin (เดลานิน) Charoon Bhesaj
MelloDerm-HQ (เมลโลเดอร์ม-เฮชคิว) Berich
Persatina (เพอร์ซาทินา) 2M (Med-Maker)
Tri-Luma (ไตร-ลูมา) Galderma

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Hydroquinone [2015,Feb14]
2 http://www.mims.com/USA/drug/info/hydroquinone/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Feb14]
3 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=hydroquinone [2015,Feb14]
4 http://www.drugs.com/drug-interactions/hydroquinone-topical.html [2015,Feb14]
5 http://www.drugs.com/cdi/hydroquinone-cream.html [2015,Feb14]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom