Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ไต  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ขับปัสสาวะ 

บทนำ

ยาไทอะไซด์ (Thiazide) เป็นหมวดของกลุ่มยาขับปัสสาวะที่นำมาช่วยรักษาโรคความดันโลหิตสูง, อาการบวมอันมีสาเหตุมาจาก โรคหัวใจ โรคตับ และโรคไต, ยากลุ่มนี้ช่วยลดความเสี่ยงของการเสียชีวิตเนื่องจากหัวใจขาดเลือด (โรคกล้ามเนื้อหัวใจตาย) อันมีสาเหตุมาจากความดันโลหิตสูง

วงการแพทย์จัดให้ยากลุ่มไทอะไซด์เป็นยาลดความดันโลหิตที่มีราคาถูกที่สุด ยากลุ่มไทอะไซด์ยังแบ่งออกเป็นหลายรายการโดยมี Benzothiazide เป็นสารตั้งต้น (Parent of the class) และสามารถแบ่งเป็นอนุพันธุ์ย่อยได้อีก เช่น Bendroflumethiazide, Chlorothiazide, Cyclothiazide, Hydrochlorothiazide, และ Diazoxide , ซึ่งในกลุ่มยาไทอะไซด์นี้ ยาHydrochlorothiazide ได้ถูกคัดเลือกให้บรรจุลงในบัญชียาหลักแห่งชาติของไทย โดยจัดอยู่ในกลุ่มยาอันตราย เพื่อความปลอดภัยของตัวผู้ป่วย การใช้ยากลุ่มไทอะไซด์จึงต้องอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น ห้ามมิให้ผู้ป่วยหยุดหรือปรับเปลี่ยนขนาดรับประทานด้วยตนเอง

ยาไทอะไซด์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ไทอะไซด์

ยาไทอะไซด์มีสรรพคุณดังนี้

ยาไทอะไซด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยากลุ่มไทอะไซด์จะทำให้ไตดูดแคลเซียมกลับเข้ากระแสเลือดมากขึ้น อีกทั้งทำให้ปริมาณ โซเดียมในเซลล์ลดต่ำลง รวมไปถึงเพิ่มกระบวนการแลกเปลี่ยนและเคลื่อนย้ายระหว่างเกลือโซเดียมและแคลเซียมของระดับเซลล์ในร่างกาย จากกลไกเหล่านี้ทำให้ยากลุ่มไทอะไซด์สามารถขับปัสสาวะ ลดความดันโลหิต และมีฤทธิ์ของการรักษาได้ตามสรรพคุณ

ยาไทอะไซด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาไทอะไซด์จัดจำหน่ายในรูปแบบชนิดยาเม็ด ขนาดความแรง 25, 50, และ 100 มิลลิกรัม/เม็ด

ยาไทอะไซด์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยากลุ่มไทอะไซด์แบ่งขนาดรับประทานตามกลุ่มของไทอะไซด์ดังนี้

ก. Bendroflumethiazide:

  • รักษาภาวะบวมน้ำของร่างกาย: ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไป เริ่มต้นรับประทาน 5 - 10 มิลลิกรัม วันละครั้งหรือวันเว้นวัน และลดขนาดลงมาเป็น 2.5 - 10 มิลลิกรัม 2 - 3 ครั้ง/สัปดาห์
  • รักษาความดันโลหิตสูง:
  • ผู้ใหญ่ รับประทาน 2.5 - 5 มิลลิกรัม/วัน ซึ่งถ้ามีการใช้ยาเป็นเวลานานๆ แพทย์อาจปรับลดขนาดรับประทานลงมา เพื่อหลีกเลี่ยงภาวะความดันโลหิตต่ำ
  • เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีลงมา ขนาดรับประทานเริ่มต้น 400 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน และปรับขนาดรับประทานลดลงเป็น 50 - 100 ไมโครกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วัน

ข. Chlorothiazide:

  • รักษาภาวะบวมน้ำของร่างกาย: ผู้ใหญ่ รับประทาน 500 - 1,000 มิลลิกรัม วันละ 1 - 2 ครั้ง
  • รักษาความดันโลหิตสูง:
  • ผู้ใหญ่ รับประทาน 500 - 1,000 มิลลิกรัม วันละ 1 - 2 ครั้ง
  • ขนาดรับประทานในเด็ก ขึ้นกับ อายุ น้ำหนักตัวเด็ก และดุลพินิจของแพทย์

ค. Hydrochlorothiazide:

  • รักษาความดันโลหิตสูง: ผู้ใหญ่ รับประทานเริ่มต้นที่ 12.5 มิลลิกรัม วันละครั้งหลังอาหารเช้า แล้วเพิ่มการรับประทาน 25 - 100 มิลลิกรัมต่อวัน โดยแบ่งรับประทาน
  • ลดอาการบวมของร่างกายในภาวะมีโรคหัวใจล้มเหลวร่วมด้วย: ผู้ใหญ่ รับประทาน25 - 100 มิลลิกรัมต่อวันหลังอาหารเช้า หากอาการดีขึ้น อาจจะลดลงเป็น 25 - 50 มิลลิกรัมต่อวัน ในกรณีที่มีอาการรุนแรงอาจปรับขนาดในช่วงแรกๆได้สูงสุดถึง 200 มิลลิกรัมต่อวัน
  • รักษาโรคเบาจืดที่มีภาวะโรคไตร่วมด้วย:
  • ผู้ใหญ่ ขนาดรับประทานเริ่มต้นได้สูงถึง 100 มิลลิกรัมต่อวัน
  • เด็ก: ขนาดรับประทานเริ่มต้น 1 - 2 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวันโดยแบ่งรับประทาน
  • และเด็กที่มีอายุน้อยกว่า 6 เดือนขนาดรับประทานได้ถึง 3 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน

ง. Diazoxide:

  • รักษาความดันโลหิตสูง (Hypertensive emergency):
  • ผู้ใหญ่ ใช้เป็นยาฉีด 1 - 3 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม สามารถเพิ่มขนาดได้สูงสุดเป็น 150 มิลลิกรัมทุกๆ 5 - 15 นาที แล้วเปลี่ยนเป็นทุกๆ 4 - 24 ชั่วโมง การฉีดยาเข้าทางหลอดเลือดไม่ควรใช้เวลาเกิน 30 วินาที
  • เด็ก: ขนาดยาในเด็กขึ้นกับ อายุ น้ำหนักตัวเด็ก และดุลพินิจของแพทย์

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาไทอะไซด์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาไทอะไซด์ สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยาไทอะไซด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยากลุ่มไทอะไซด์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ได้ดังนี้ เช่น อาจพบอาการ เวียนศีรษะ ตาพร่า เบื่ออาหาร มีผื่นคัน รู้สึกไม่สบายในช่องท้อง ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย อาจพบอาการแพ้แสงแดดในผู้ป่วยบางราย อาจพบภาวะโพแทสเซียมในร่างกายมีระดับต่ำ (อาการ เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรง ท้องผูก หัวใจเต้นผิดปกติ ความดันโลหิตต่ำ), มีแมกนีเซียมขับออกมากับปัสสาวะ (อาการ เช่น อ่อนเพลีย เป็นตะคริว หัวใจเต้นผิดปกติ) เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้ยาไทอะไซด์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาไทอะไซด์ดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่มไทอะไซด์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาไทอะไซด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาไทอะไซด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายาไทอะไซด์อย่างไร?

สามารถเก็บยาไทอะไซด์ที่อุณหภูมิห้อง บรรจุยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด เก็บในที่ที่พ้นแสงแดด หลีกเลี่ยงความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาไทอะไซด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาไทอะไซด์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Dichlotride (ไดคลอไทรด์) M & H Manufacturing
Diric (ไดริก) The Forty-Two
Diuret-P (ไดยูเรท-พี) P P Lab
Dragotab (ดราโกแท็บ) K.B. Pharma
HCTZ/Hydrochlorothiazide T.O. (เอชซีทีแซด/ยาไฮโดรคลอโรไทอะไซด์ ที.โอ.) T.O. Chemicals
Hychlozide (ไฮคลอไซด์) Pharmasant Lab
Hydrochlorothiazide GPO (ยาไฮโดรคลอโรไทอะไซด์ จีพีโอ) GPO
Hydrochlorothiazide Union Drug (ยาไฮโดรคลอโรไทอะไซด์ ยูเนียน ดรัก) Union Drug
Hydrochlorthiazide (ยาไฮโดรคลอร์ไทอะไซด์) BJ Benjaosoth
Hydrozide Atlantic (ไฮโดรไซด์) Atlantic Lab
Hydrozide Medicine Products (ไฮโดรไซด์ เมดิซีน โพรดักส์) Medicine Products
Urazide (ยูเรไซด์) A N H Products

บรรณานุกรม

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Thiazide [2014,Aug23]
2. www.mims.com/USA/drug/info/hydrochlorothiazide/ [2014,Aug23]
3. http://www.medicines.org.uk/emc/medicine/23849/SPC/Bendroflumethiazide+Tablets+BP+2.5mg/ [2014,Aug23]
4. http://www.drugs.com/dosage/chlorothiazide.html#Usual_Adult_Dose_for_Edema [2014,Aug23]
5. http://www.drugs.com/dosage/diazoxide.html [2014,Aug23]
6. http://www.medicinenet.com/thiazide_diuretics-oral/article.htm#what_are_the_side_effects_of_thiazide_diuretics [2014,Aug23]
7. http://www.rxlist.com/diuretics-page4/drugs-condition.htm [2014,Aug23]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom