Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ลำไส้  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ท้องเสีย 

บทนำ

โออาร์เอส (ORS: Oral rehydration salt) หรือ ผงละลายเกลือแร่ (Electrolyte powder packet) เป็นผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ที่ใช้รักษาอาการท้องเสีย ภาวะร่างกายสูญเสียน้ำ คำพูดที่มักได้ยินจนคุ้นหูและใช้เรียกกัน คือ ‘น้ำเกลือ หรือ โออาร์เอส

ผลิตภัณฑ์อีกกลุ่มที่มักทำให้เข้าใจผิด คือ ผลิตภัณฑ์เกลือแร่ หรือเครื่องดื่มเกลือแร่ หรือ อิเล็กโทรไลต์ (Electrolyte) ที่โฆษณาเป็นเครื่องดื่มสำหรับชดเชยการสูญเสียน้ำและเกลือแร่หลังการออกกำลังกาย ซึ่งเป็นคนละกลุ่มกันกับ โออาร์เอส หากจะกล่าวให้เข้าใจง่าย ดังนี้ ‘โออาร์เอส’ เป็นผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ รักษาอาการโรคท้องเสีย มีสัดส่วนของเกลือแร่ที่จำเป็นต่อร่างกายเป็นสัดส่วนที่เป็นมาตรฐานประกอบกับน้ำตาลกลูโคลส (Glucose) เพื่อให้พลังงานแก่ร่างกาย ส่วน ‘เครื่องดื่มเกลือแร่’ จัดเป็นอาหารหมวดเครื่องดื่ม มีสัดส่วนของเกลือแร่ และน้ำตาล ไม่เท่ากับ โออาร์เอส กล่าวคือ มีปริมาณน้อยกว่า และใช้ชดเชยน้ำและเกลือแร่หลังออกกำลังกายเท่านั้น

กุญแจสำคัญในการทำงานของ โออาร์เอส คือ ผู้ป่วยยังต้องมีสติและสามารถจิบดื่มสารน้ำได้ ประกอบกับระบบของการดูดซึมในลำไส้ยังต้องทำงานได้ จึงจะสนับสนุนให้โออาร์เอสทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

องค์การอนามัยโลกและองค์การยูนิเซฟกำหนดให้โออาร์เอสเป็นผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ที่จำเป็นต่อระบบสาธารณสุขขั้นมูลฐานของแต่ละประเทศด้วยโออาร์เอสช่วยลดอัตราการเสียชีวิต (ตาย) โดยเฉพาะในเด็กเล็กๆด้วยสาเหตุจากโรคท้องร่วง/ท้องเสียได้เป็นจำนวนมากทั่วโลก

ประเทศไทยบรรจุโออาร์เอสลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ และระบุส่วนประกอบของตัวยาสำคัญเมื่อผสมน้ำปริมาณ 1 ลิตร ดังนี้

Sodium cholide 2.6 g.
Trisodium citrate dihydrate 2.9 g.
Potassium chloride 1.5 g.
Glucose 13.5 g.

*****หมายเหตุ

ประชาชนควรมี ‘โออาร์เอส’ เป็นยาประจำบ้าน เมื่อมีอาการท้องเสียสามารถจะหยิบฉวยช่วยประทังอาการเพื่อมิให้เกิดภาวะช็อกก่อนที่จะไปพบแพทย์/ไปโรงพยาบาล

โออาร์เอสมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

โออาร์เอส

โออาร์เอสมีสรรพคุณ คือ

โออาร์เอสมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของ โออาร์เอส คือ จะชดเชยเกลือโซเดียม เกลือโพแทสเซียมที่สูญเสียไปกับอาการท้องเสียให้กับร่างกาย และค่อยๆสร้างสมดุลของเกลือแร่ในร่างกายให้กลับมาเป็นปกติ อีกทั้งยังมีน้ำตาลกลูโคสที่ช่วยให้พลังงานกับร่างกาย ช่วยให้ผู้ป่วยมีกำลัง (ได้รับพลังงาน) และค่อยๆฟื้นสภาพให้ร่างกายมีแรง จากกลไกดังกล่าวจึงช่วยป้องกันมิให้ผู้ป่วยเกิดภาวะช็อกเนื่องจากการขาดน้ำและขาดเกลือแร่

โออาร์เอสมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

โออาร์เอสมีรูปแบบการจัดจำหน่าย ดังนี้ รูปแบบชนิดผงเพื่อละลายน้ำ บรรจุซองขนาด 4.2, 5.09, 6.98, 15.9, หรือ 21.75 กรัม/ซอง

โออาร์เอสมีขนาดรับประทานอย่างไร?

จากเอกสารกำกับยา โออาร์เอส ต้องละลายน้ำสะอาดตามสัดส่วนที่กำหนดก่อนการรับ ประทาน

ก. อ้างอิงตามหลักขององค์การอนามัยโลกและองค์การยูนิเซฟสามารถคำนวณขนาดรับประทานของเด็กเล็ก ได้ดังนี้

ข. กรณีที่เด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน ขนาดการใช้รับประทานของโออาร์เอสควรต้องขอ คำปรึกษาจากแพทย์ผู้รักษา

ค. สำหรับการรับประทานในเด็กโตและในผู้ใหญ่: หลังละลายโออาร์เอสในน้ำดื่มที่สะอาด สามารถจิบดื่มครั้งละ 200 - 400 มิลลิลิตร และดื่มได้ในปริมาณตามที่มีการสูญเสียน้ำทางอุจจาระ จนกระทั่งอาการท้องเสียทุเลาและดีขึ้น

อนึ่ง อ่านเพิ่มเติมเรื่อง วิธีกินผงละลายเกลือแร่ในเด็ก ได้ในเว็บ haamor.com

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึง โออาร์เอส ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานโออาร์เอส สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานโออาร์เอสในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณเป็น 2 เท่า

โออาร์เอสมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

โออาร์เอสมีผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ดังนี้

มีข้อควรระวังการใช้โออาร์เอสอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้โออาร์เอส ดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมโออาร์เอสด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

โออาร์เอสมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยังไม่พบปฏิกิริยาระหว่างยาของการใช้โออาร์เอสกับยาอื่น

ควรเก็บรักษาโออาร์เอสอย่างไร?

สามารถเก็บโออาร์เอสที่อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดดและความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

โออาร์เอสมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

โออาร์เอสที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิต เช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
ORS GPO (โออาร์เอส จีพีโอ) GPO
Reka ORS Powder (รีก้า โออาร์เอส พาวเดอร์) Inpac Pharma
SEA ORS (ซี โออาร์เอส) SEA Pharm
SEA ORS Sodium-75 (ซี โออาร์เอส โซเดียม-75) SEA Pharm
Weewa ORS (วีวา โออาร์เอส) Millimed

บรรณานุกรม

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Oral_rehydration_therapy [2014, July12]
2. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/21#item-8361 [2014,July12]
3. https://mims.com/Thailand/drug/info/ORS%20GPO/ [2014,July12]
4. http://rehydrate.org/ors/ort-how-it-works.htm [2014,July12]
5. http://www.lifesource4life.com/conditions/c-diarrhea.htm [2014,July12]
6. http://www.webmd.com/children/tc/oral-rehydration-solutions-for-children-topic-overview [2014,July12]
7. http://druginfosys.com/Drug.aspx?drugCode=534&drugName=Oral%20Rehydration%20Salts%20(ORS)&type=9 [2014,July12]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Leehom
Frame Bottom