Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

สมาธิสั้น  ลมหลับ 

บทนำ

ยาโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์(Dopamine reuptake inhibitor ย่อว่า DRI)เป็นกลุ่มยาที่ทำหน้าที่ยับยั้งการดูดคืนกลับเข้าสู่เซลล์สมองของสารสื่อประสาทประเภท โดพามีน (Dopamine) การมีสารสื่อประสาทโดพามีนน้อยเกินไปสามารถแสดงออกมาในลักษณะของภาวะผิดปกติทางอารมณ์ เช่น มีอาการสมาธิสั้น เป็นโรคลมหลับ เป็นต้น ดังนั้นยาประเภทโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์ จึงเป็นกลุ่มยาที่มีคุณสมบัติในการรักษาสมดุลของสารสื่อประสาทที่ถูกเซลล์สมองปลดปล่อยออกมา ให้มีความเหมาะสม และยังเป็นตัวกลางช่วยให้การนำกระแสประสาทของสมองให้เป็นไปอย่างปกติ

ยาโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์ แบ่งออกเป็นหมวดย่อย ดังนี้

ก.กลุ่มที่ยับยั้งการดูดคืนกลับของสารสื่อประสาทประเภทเฉพาะโดพามีนเท่านั้น: ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ เช่น Altropane, Amfonelic acid, Amineptine, Difluoropine, Lometopane, Methylphenidate, และ Vanoxerin

ข.กลุ่มที่ยับยั้งการดูดกลับของสารสื่อประสาทโดพามีนร่วมกับสารสื่อประสาทชนิดอื่น: ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้ เช่น Adrafinil, Armodafinil, Benztropine, Bupropion, Fluorenol, Medifoxamine, Metaphit, Modafinil, Rimcazole, และ Venlafaxine

ทั้งนี้ ตัวอย่างยาที่กล่าวมาข้างต้น เป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น เพราะยาในกลุ่มDRIนี้มีหลากหลายตัวยามาก ซึ่งประสิทธิภาพและการออกฤทธิ์ของยาแต่ละตัวในกลุ่มนี้ ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่างที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการดูดซึมตัวยาจากระบบทางเดินอาหาร การกระจายตัวของยาในกระแสเลือด โครงสร้างทางเคมีของแต่ละตัวยา การตอบสนองของผู้ป่วยต่อตัวยาแต่ละตัว นอกจากนี้ อาการข้างเคียง(ผลข้างเคียง)ของการใช้ยากลุ่มนี้ ยังเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่มีผลต่อการใช้งานทางคลินิกของยากลุ่มDRI

อนึ่ง ก่อนการใช้ยาในกลุ่ม DRI ผู้ป่วยจะต้องเข้ารับการตรวจร่างกายจากแพทย์เพื่อแพทย์หาแนวทางการรักษาที่เหมาะสมและที่ปลอดภัยต่อผู้ป่วยที่สุดในการบริโภคยา/ใช้ยาในกลุ่มนี้ ดังนั้นผู้ป่วยจึงไม่ควรหาซื้อยาในกลุ่มนี้มาบริโภคเองโดยเด็ดขาด

โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

โดพามีนรีอัพเทคอินฮิบิเตอร์

ยาโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยากลุ่ม DRI มีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะยับยั้งการดูดเก็บกลับเข้าสู่เซลล์สมองของสารสื่อประสาทประเภท Dopamine ส่งผลให้ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงกระบวนการของชีวเคมี(Biochemistry)ต่างๆของสมอง และมีการตอบสนองของผู้ป่วยโดยเป็นไปตามธรรมชาติของแต่ตัวยาย่อยในกลุ่มยา DRI ที่มากระตุ้นเซลล์สมอง ซึ่งการปรับสมดุลเคมีดังกล่าว จึงก่อให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

การบริหารยา/ใช้ยากลุ่มDRI กับผู้ป่วยแต่ละรายจะแตกต่างกัน โดยจะต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น โดยมีปัจจัยเรื่อง ลักษณะอาการโรค อายุ เพศ โรคประจำตัว รวมถึงยาอื่นๆที่ผู้ป่วยมีใช้อยู่ก่อน นำมาประกอบกันเพื่อที่แพทย์จะดำเนินการรักษาและสั่งจ่ายยา และเลือกใช้ขนาดยาแต่ละตัวยาได้ถูกต้องเหมาะสม-ปลอดภัยที่สุดสำหรับผู้ป่วย ดังนั้นจึงขอไม่กล่าวถึงขนาดการใช้ยากลุ่มนี้ในบทความนี้

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยา DRI ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

กรณีลืมรับประทานยากลุ่ม DRI ผู้ป่วยสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ หากเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2เท่า ให้ข้ามมื้อยาที่ลืมรับประทาน และรับประทานยาในขนาดปกติ

อย่างไรก็ตาม การรับประทานยากลุ่มDRIนี้ต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ ผู้ป่วยต้องรับประทานยานี้ ตรงเวลา และไม่ควรปรับขนาดรับประทานด้วยตนเอง การหยุดรับประทานยานี้ทันที อาจก่อให้เกิดภาวะถอนยา หรือมีอาการข้างเคียงอย่างรุนแรงเกิดขึ้น

โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยากลุ่ม DRI สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

อนึ่ง อาการข้างเคียงดังกล่าวข้างต้น เป็นเพียงตัวอย่างบางส่วนที่พบบ่อยเท่านั้น ยังมีอาการข้างเคียงอื่นอีกมาก ที่ไม่สามารถนำมากล่าวถึงได้ทั้งหมด

มีข้อควรระวังการใช้โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์ เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ป่วยแพ้ยาในกลุ่มนี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร เด็ก และผู้สูงอายุ โดยไม่มีคำสั่งจากแพทย์
  • ห้ามปรับขนาดการใช้ยานี้ด้วยตนเอง
  • ห้ามไปซื้อหายานี้มาใช้เองโดยมิได้ขอคำปรึกษาจากแพทย์
  • ห้ามหยุดการใช้ยานี้ด้วยตนเอง ด้วยจะก่อให้เกิดอาการข้างเคียงที่รุนแรง หรือ ภาวะถอนยาตามมา
  • กรณีพบอาการแพ้ยานี้ เช่น มีผื่นคันขึ้นเต็มตัว หายใจไม่ออก/หายใจลำบาก ตัวบวม ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน
  • หากใช้ยานี้ตามระยะเวลาที่แพทย์แนะนำแล้วอาการไม่ดีขึ้น ผู้ป่วยควรรีบกลับมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลโดยไม่ต้องรอถึงวันนัด เพื่อแพทย์พิจารณาปรับแนวทางการรักษา
  • แจ้งแพทย์ พยาบาล เภสัชกร ถึงประวัติโรคประจำตัว การมียาชนิดใดที่ใช้อยู่บ้างโดยละเอียดก่อนที่จะเข้ารับการรักษาทุกครั้ง
  • ศึกษาเรื่องขนาดการรับประทาน ผลข้างเคียง ข้อห้าม ข้อควรระวัง ของการใช้ยานี้ด้วยความเข้าใจก่อนเริ่มรับประทานยานี้
  • ปฏิบัติตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด และมาพบแพทย์/มาโรงพยาบาลตามนัดทุกครั้ง
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา”ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยากลุ่ม DRI ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอ

โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์ มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาโดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์อย่างไร?

ควรเก็บยาDRI ตามเงื่อนไขที่ระบุในเอกสารกำกับยา หรือตามคำแนะนำของแพทย์/เภสัชกร เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

โดพามีน รีอัพเทค อินฮิบิเตอร์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยากลุ่มDRI ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Effexor (เอฟเฟกเซอร์) Bayer Wyeth
Quomem (คูโอเมม)GlaxoSmithKline
Wellbutrin XL (เวลบูทริน เอ็กซ์แอล)GlaxoSmithKline
Provigil (โพรวิจิล) Cephalon Inc.
Concerta (คอนเซอร์ตา)Janssen-Cilag
Methylphenidate Hexal (เมทิลเฟนิเดต เฮ็กซอล)Salutas Pharma
Ritalin (ริทาลิน)Novartis
Rubifen (รูบิเฟน)Lab Rubio

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Monoamine_reuptake_inhibitor [2016,Aug13]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Dopamine_reuptake_inhibitor [2016,Aug13]
  3. https://www.drugs.com/methylphenidate.html [2016,Aug13]
  4. https://www.drugs.com/drug-interactions/acetaminophen-tramadol-with-methylphenidate-85-0-1606-0.html [2016,Aug13]
  5. https://www.drugs.com/drug-interactions/celexa-with-modafinil-679-335-1647-0.html [2016,Aug13]
  6. https://www.drugs.com/imprints/w-25-701-198.html [2016,Aug13]
  7. https://www.drugs.com/imprints/provigil-100-mg-1495.html [2016,Aug13]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 2 คน mmkkjung kampanar
Frame Bottom