Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ไม่มีสมาธิ 

บทนำ

ยาแอมเฟตามีน (Amphetamine) เป็นยาที่ออกฤทธิ์ต่อประสาทส่วนกลางหรือสมองถูกนำมา ใช้บำบัดโรคสมาธิสั้น (Attention deficit hyperactiviry disorder) และโรคลมหลับ (Narcolepsy) ยานี้ถูกค้นพบตั้งแต่ปี ค.ศ. 1887 (พ.ศ. 2430) และพัฒนาเป็นยาแผนปัจจุบันในเวลาต่อมา โดยมีรูปแบบของ ยารับประทาน ยาพ่นจมูก ยาเหน็บทวาร และยาฉีด

มีการนำยาแอมเฟตามีนมาใช้ผิดวัตถุประสงค์เช่น ใช้กระตุ้นสมองให้ตื่นตัวและเพิ่มระยะเวลาทำงานได้ยาวนานขึ้น การใช้ยาดังกล่าวส่งผลเสียต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิต เกิดการติดยา นอก จากนี้ยังแสดงฤทธิ์และส่งผลเสียต่อระบบประสาทเช่น มีอาการสับสน การตอบสนองต่อสิ่งเร้าผิดปกติ เกิดอาการชักกระตุก มีอาการปวดกล้ามเนื้อ ไม่เพียงเท่านี้ ยานี้ยังอาจส่งผลต่อระบบการทำงานของหัวใจ ทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันโลหิตต่ำหรือสูง หัวใจเต้นเร็ว ปัสสาวะขัด ปวดเบ่งเวลาปัสสาวะ ฯลฯ ปัจจุบันจึงมีการรณรงค์และออกกฎหมายเรื่องการใช้ยาแอมเฟตามีนอย่างผิดวัตถุ ประสงค์ ซึ่งผู้บริโภคต้องเรียนรู้ทำความเข้าใจไม่ทดลองหรือเชื่อคำแนะนำจากผู้ไม่ประสงค์ดีที่แนะ นำให้ใช้ยานี้

จากการศึกษาเรื่องการกระจายตัวของยานี้เมื่อเข้าสู่ร่างกายพบว่า แอมเฟตามีนจะดูดซึมยาจากทางเดินอาหารได้ประมาณ 75 - 100% เมื่อยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีน 15 - 40% และต้องใช้เวลาในการกำจัดยา 50% ออกจากร่างกายในประมาณ 9 - 14 ชั่วโมง โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

ปัจจุบันแอมเฟตามีนถูกคณะกรรมการอาหารและยาของไทยระบุให้เป็นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 1 ประเทศไทยจึงไม่มีการผลิตยานี้ แต่ในแถบอเมริกากำหนดให้ยาแอมเฟตามีนเป็นยาควบคุมพิเศษ ต้องมีใบสั่งจากแพทย์เท่านั้นจึงจะซื้อได้ ส่วนในแถบเอเชียมีบางประเทศที่ระงับการใช้ยานี้ แล้วเช่น ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้

แอมเฟตามีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

แอมเฟตามีน

ยาแอมเฟตามีนมีสรรพคุณดังนี้

แอมเฟตามีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาแอมเฟตามีนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์กระตุ้นระบบประสาทโดยทำให้เกิดการหลั่งของสารสื่อประสาทบางตัวเช่น Norepinephrine และ Dopamine ที่กระตุ้นให้สมองตื่นตัว อีกทั้งยังส่งผลต่อการทำงานของสารสื่อประสาท Monoamines ที่ช่วยในด้านการรับรู้ จากกลไกเหล่านี้จึงเชื่อว่าส่งผลให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาของยานี้

แอมเฟตามีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ในต่างประเทศยังมีการจำหน่ายยาแอมเฟตามีนโดยอยู่ภายใต้การควบคุมของกฎหมายและมีขนาดความแรงต่อไปนี้

  • ยาเม็ดชนิดรับประทานขนาด 1.25, 1.875, 3.125, 3.75, 2.5, 5 และ 7.5 มิลลิกรัม/เม็ด

*อนึ่ง ประเทศไทยไม่มีการผลิตยานี้ด้วยจัดอยู่ในหมวดสารเสพติด

แอมเฟตามีนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

เนื่องจากโรคลมหลับเป็นโรคพบได้ยาก การรักษาจึงเป็นรายบุคคลไป ดังนั้นจึงขอยกตัวอย่างขนาดยาแอมเฟตามีนนี้เฉพาะในการรักษาโรคสมาธิสั้นเท่านั้นดังนี้

  • เด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี: การใช้ยานี้ต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น
  • เด็กอายุ 3 - 5 ปี: เริ่มต้นรับประทาน 2.5 มิลลิกรัม/วัน และแพทย์อาจปรับขนาดเพิ่มอีก 2.5 มิลลิกรัมในสัปดาห์ถัดมา โดยพิจารณาจากการตอบสนองของผู้ป่วย
  • เด็กอายุ 6 ปีขึ้นไป: เริ่มต้นรับประทาน 5 มิลลิกรัม/วัน สามารถรับประทานเพียงวันละครั้งหรือจะแบ่งรับประทานเป็น 2 ครั้ง/วันก็ได้ และแพทย์อาจปรับเพิ่มขนาดรับประทานอีก 5 มิลลิกรัมในสัปดาห์ถัดมา โดยพิจารณาจากการตอบสนองของผู้ป่วย
  • ผู้ใหญ่: ในช่วงเริ่มต้นรับประทานขนาดยาคือ 20 มิลลิกรัม/วัน จากนั้นแพทย์จะปรับเปลี่ยนไปใช้ยาอื่นแทนเพื่อหลีกเลี่ยงการติดยา

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาแอมเฟตามีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาแอมเฟตามีนสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

แอมเฟตามีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาแอมเฟตามีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะจนอาจเสียชีวิต (ตาย) ทันทีได้ ความดันโลหิตสูง หัวใจล้มเหลว กระสับ กระส่าย วิงเวียน นอนไม่หลับ มีอาการจิตหลอน/ประสาทหลอน ซึมเศร้า ตัวสั่น ปวดศีรษะ ชัก เกิดอาการ Tourette’s syndrome (กลุ่มอาการทางระบบประสาทที่ทำให้เกิดการกระตุกของกล้ามเนื้อได้ทั้งตัว) ปากแห้ง การรับรสชาติผิดปกติไป ท้องเสีย ท้องผูก รู้สึกไม่สบายในช่องทางเดินอาหาร เบื่ออาหาร น้ำหนักลด สามารถพบลมพิษ ผื่นคันตาผิวหนัง เกิดภาวะผิวเป็นจ้ำ ช้ำ และบวม เป็นต้น

อาการของผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดเช่น มีอาการกระสับกระส่าย หายใจเร็ว รู้สึกสับสน มีอาการประสาทหลอนจนถึงคลุ้มคลั่ง ตัวสั่น อ่อนแรง และซึมเศร้า ในเวลาต่อมหัวใจเต้นผิดจังหวะ ความ ดันโลหิตสูงหรือไม่ก็ต่ำ ระบบการไหลเวียนเลือดล้มเหลว นอกจากนี้ยังพบอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องแบบปวดบีบ มีอาการชักจนถึงเกิดภาวะโคม่า ซึ่งเมื่อพบผู้ป่วยมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังกล่าวควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที่

มีข้อควรระวังการใช้แอมเฟตามีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้แอมเฟตามีนดังนี้เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่แพ้ยานี้
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้มีประวัติติดยาเสพติด
  • ห้ามใช้ยานี้ในเด็กที่อายุต่ำกว่า 3 ขวบ
  • ห้ามใช้ยานี้กับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
  • ห้ามใช้ยานี้ร่วมกับยากลุ่ม MAOI หากจำเป็นต้องใช้ยาแอมเฟตามีน ผู้ป่วยต้องหยุดการใช้ยากลุ่ม MAOI เป็นเวลาอย่างน้อย 14 วันขึ้นไป
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ที่มีโรคหลอดเลือดหัวใจและผู้ป่วยโรคหัวใจ ผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่โรค อยู่ในระยะปานกลาง - ระยะรุนแรง ผู้ป่วยโรคต้อหิน
  • ห้ามปรับขนาดรับประทานยานี้ด้วยตนเอง
  • ระวังการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคความดันโลหิตทั้งต่ำและสูง หรือผู้ที่มีโรคเกี่ยวกับหัวใจ
  • ระวังการใช้ยานี้เป็นเวลานานกับเด็ก ด้วยยานี้สามารถกดการเจริญเติบโตของเด็กได้
  • ระวังการติดยาเนื่องจากใช้ยานี้ผิดวัตถุประสงค์
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาแอมเฟตามีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

แอมเฟตามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแอมเฟตามีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาแอมเฟตามีนอย่างไร?

ควรเก็บยาแอมเฟตามีนในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อน และความชื้น เก็บยาให้พ้นมือ เด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

แอมเฟตามีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแอมเฟตามีนที่จำหน่ายในต่างประเทศ (ไม่มียาเหล่านี้จำหน่ายในประเทศไทย) มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Amphetamine aspartate (แอมเฟตามีน แอสปาร์เตท) Mallinckrodt Inc
Amphetamine sulfate (แอมเฟตามีน ซัลเฟท) Mallinckrodt Inc
Dextroamphetamine saccharate (เดคโทรแอมเฟตามีน แซคคาเรท) Mallinckrodt Inc
Dextroamphetamine sulfate (เดคโทรแอมเฟตามีน ซัลเฟท) Mallinckrodt Inc

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Amphetamine [2015,Feb14]
2 http://www.mims.com/USA/drug/info/Dextroamphetamine%20Saccharate,%20Amphetamine%20Aspartate,%20Dextroamphetamine%20Sulfate,%20Amphetamine%20Sulfate/Dextroamphetamine%20Saccharate,%20Amphetamine%20Aspartate,%20Dextroamphetamine%20Sulfate,%20Amphetamine%20Sulfate%20Tablet?type=full [2015,Feb14]
3 http://www.drugs.com/amphetamine.html [2015,Feb14]
4 http://www.drugs.com/dosage/amphetamine-dextroamphetamine.html#Usual_Adult_Dose_for_Attention_Deficit_Disorder% [2015,Feb14]
5 http://www.drugbank.ca/drugs/DB00182 [2015,Feb14]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 7 คน sirikul bumbumbimbim Boom112233 Ggtom somporn111 thep365 Golfzaa
Frame Bottom