Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาแบคซิทราซิน (Bacitracin) เป็นยาที่ผลิตได้จากแบคทีเรียที่มีชื่อว่า Bacillus subtilis ตัวยาออกฤทธิ์ต่อต้านเชื้อแบคทีเรียแกรมบวกและแกรมลบได้ดี การสกัดยานี้ทำได้ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1945 (พ.ศ. 2488) และถูกรับรองเป็นตำรายาในปี ค.ศ. 1948 (พ.ศ. 2491) นับว่าเป็นยาที่มีอายุการใช้ยาว นานมากพอสมควร

ธรรมชาติของยาแบคซิทราซินจะดูดซึมจากทางเดินอาหารได้ไม่ค่อยดีนัก รูปแบบยาแผนปัจจุบันจึงถูกเตรียมเป็นยาทาเฉพาะที่ ยาฉีด และยาอมที่ใช้ฆ่าเชื้อในช่องปากและคอ สูตรตำรับของแบคซิทราซินที่ขึ้นทะเบียนตำรับกับกระทรวงสาธารณสุขของไทยมักจะเป็นยาผสมร่วมกับยา Neomycin หรือ Polymycin b ซึ่งเป็นยาต่อต้านแบคทีเรียเช่นกัน หรือผสมกับยาชา Amylocaine เป็นต้น

อนึ่ง ก่อนใช้ยาที่มีส่วนผสมของแบคซิทราซิน ผู้บริโภคสามารถขอคำแนะนำการใช้ยาได้จากแพทย์หรือเภสัชกรใกล้บ้าน

แบคซิทราซินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

แบคซิทราซิน

ยาแบคซิทราซินมีสรรพคุณดังนี้

แบคซิทราซินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาแบคซิทราซินคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้างผนังเซลล์ของแบคทีเรีย ทำให้การเจริญเติบโตที่รวมถึงการแพร่พันธุ์ของแบคทีเรียหยุดชะงักและตายลงในที่สุด

แบคซิทราซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาแบคซิทราซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

  • ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ขนาดความแรง 50,000 ยูนิต (ยานี้ไม่สามารถฉีดเข้าหลอดเลือด หรือเข้าใต้ผิวหนังได้)
  • ยาเม็ดชนิดอมที่ผสมกับยาอื่นเช่น Neomycin sulfate 2.5 มิลลิกรัม + Bacitracin 100 ยูนิต + Amylocaine HCl 0.5 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาผงสำหรับใส่แผลที่ผสมกับยาอื่นเช่น Clioquinol 3 กรัม + Bacitracin 7,500 ยูนิต + Neomycin sulfate 0.25 กรัม + Zinc stearate 20 มิลลิกรัม/ผงยา 100 กรัม, Gentamicin sulfate 1 มิลลิกรัม + Bacitracin 500 ยูนิต + Clioquinol 15 มิลลิกรัม + Aminoacetic acid 10 มิลลิกรัม + Threonine 1 มิลลิกรัม + Cystine 2 มิลลิกรัม/ผงยา 1กรัม, Neomycin sul fate 500 มิลลิกรัม + Bacitracin Zinc 25,000 ยูนิต + Polymyxin B 160,000 ยูนิต/ผงยา 100 กรัม
  • ยาขี้ผึ้งสำหรับทาแผลที่ผสมกับยาอื่นเช่น Neomycin sulfate 0.5 มิลลิกรัม + Polymyxin B sulfate 500,000 ยูนิต + Bacitracin Zn 40,000 ยูนิต/เนื้อขี้ผึ้ง 100 กรัม, Bacitracin 250 ยูนิต + Neomycin base 5 มิลลิกรัม/เนื้อขี้ผึ้ง1กรัม, Bacitracin Zinc + Polymyxin B Sulfate 500 ยูนิต - 10,000 ยูนิต/เนื้อขี้ผึ้ง 1 กรัม

แบคซิทราซินมีขนาดรับประทานและการบริหารยาอย่างไร?

ยาแบคซิทราซินมีขนาดรับประทานและการบริหารยา/การใช้ยาดังนี้เช่น

ก. สำหรับยาอมแก้คออักเสบ ทอนซิลอักเสบ:

อนึ่ง ขณะนี้ทางการแพทย์กำลังศึกษากรณีผู้ใหญ่ที่ใช้ยานี้ในลักษณะยาอมว่า จะมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่แน่ชัดที่ก่อให้เกิดเชื้อดื้อยาตามมาหรือไม่ ซึ่งถ้าพบหลักฐานก็อาจมีการเพิกถอนการใช้ยานี้ในรูปแบบยาอม

ข. สำหรับยาทาแผลชนิดขี้ผึ้ง:

  • ผู้ใหญ่: ทาแผลวันละ 1 - 2 ครั้งหรือขึ้นกับขนาดการใช้ของแต่ละสูตรตำรับยาที่ระบุในเอกสารกำกับยาหรือขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์
  • เด็ก: ความปลอดภัยและประสิทธิภาพการใช้ยาทานี้ในเด็กยังไม่มีการศึกษาที่แน่ชัด ดังนั้นการใช้ยาทานี้กับเด็กจึงขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์เท่านั้น โดยพิจารณาเป็นกรณีไป

ค. สำหรับการติดเชื้อสแตปฟิโลคอกคัส:

***** หมายเหตุ:

  • สำหรับเด็กห้ามใช้ยานี้นานเกิน 12 วัน
  • ขนาดการใช้ยานี้ในเด็กจะขึ้นกับน้ำหนักตัวเด็ก ดังนั้นในเด็กที่อายุมากกว่า 1 ปี (เด็กทารก) จะมีน้ำหนักตัวมาก การใช้ยานี้จึงต้องใช้ปริมาณมากซึ่งไม่เหมาะต่อการเป็นยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อเพราะจะทำให้เด็กเจ็บบริเวณที่ฉีดยามาก จึงเป็นเหตุไม่มีการใช้ยานี้ในเด็กที่ไม่ใช่ทารก
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาแบคซิทราซิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทาน (อม) ยาควรทำอย่างไร?

หากลืมอมยาแบคซิทราซินสามารถอมยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการอมยาในเวลาถัดไปให้อมยาตามปกติ ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณการอมยาเป็น 2 เท่า

แบคซิทราซินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาแบคซิทราซินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ดังนี้เช่น

ก. ในรูปแบบของยาทา: การทายานี้บริเวณบาดแผลนานๆและเป็นปริมาณมาก อาจทำให้ตัวยาดูดซึมเข้ากระแสเลือดและทำให้เกิดพิษต่อประสาทหู (หูได้ยินลดลง) ไต้หรือกระตุ้นให้มีอาการแพ้ยาเกิดขึ้น

ข. ในรูปแบบของยาอม: หากอมยาเป็นปริมาณมากอาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย หรือเกิดผื่นคันขึ้นตามร่างกาย

ค, ในรูปแบบของยาฉีด: อาจพบอาการถ่ายเหลวเป็นน้ำ ปัสสาวะมากกว่าปกติ มีเลือดปนในปัสสาวะ/ปัสสาวะเป็นเลือด ปวด/ขัดเวลาปัสสาวะ คลื่นไส้ อาเจียน อาจพบผื่นคัน ปวดบวมในบริเวณที่ฉีดยา

มีข้อควรระวังการใช้แบคซิทราซินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาแบคซิทราซินดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาแบคซิทราซินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

แบคซิทราซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแบคซิทราซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้ เช่น ยาแบคซิทราซินสามารถเพิ่มความเสี่ยงการเกิดพิษที่ไตได้สูงหากใช้ร่วมกับยาที่สามารถก่อให้เกิดพิษกับไตกลุ่มอื่นเช่น ยาในกลุ่มอะมิโนไกลโคไซด์ (Aminoglycoside), ยา Adefovir (ยารักษาไวรัสตับอักเสบ บีเรื้อรัง) หรือยาในกลุ่ม Immune globulin (ยาที่เป็นสารภูมิต้านทานโรค)

ควรเก็บรักษาแบคซิทราซินอย่างไร?

สามารถเก็บยาแบคซิทราซินที่อุณหภูมิห้อง ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

แบคซิทราซินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแบคซิทราซินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
BACi-IM (แบไซ-ไอเอ็ม)X-GEN
Bacal (แบคอล)Nakornpatana
Banocin (แบโนซิน)Nakornpatana
Basina (บาซินา)T. Man Pharma
Citacin (ซิทาซิน)Patar Lab
Genquin (เจนควิน)Seng Thai
Izac (ไอแซค)Thai Nakorn Patana
Lobacin (โลบาซิน)T.O. Chemicals
My-B (มาย-บี)Greater Pharma
Mybacin (มายบาซิน)Greater Pharma
Mybacin Dermic (มายบาซิน เดอร์มิก)Greater Pharma
Novacin (โนวาซิน)T.O. Chemicals
Thrody (โทรดี)Greater Pharma

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Bacillus_subtilis [2015,Jan10]
2 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Mybacin/?type=brief [2015,Jan10]
3 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Mybacin%20Dermic/?type=brief [2015,Jan10]
4 http://www.mims.com/USA/drug/info/neomycin%20%2B%20bacitracin/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan10]
5 http://www.cimsasia.com/Myanmar/drug/info/Mybacin%20Lozenge/?type=full [2015,Jan10]
6 http://www.drugs.com/mtm/bacitracin-injection.html [2015,Jan10]
7 http://www.mims.com/USA/drug/info/bacitracin/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,Jan10]
8 http://www.drugs.com/drug-interactions/adefovir-with-baciim-104-0-305-13478.html [2015,Jan10]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 4 คน sirikul santirat_ Kachen King123
Frame Bottom