Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ทั้งตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

โรคเรื้อน 

บทนำ

แดพโซน (Dapsone) หรืออีกชื่อหนึ่งคือ Diaminodiphenyl sulfone จัดเป็นยาปฏิชีวนะที่มักใช้ร่วมกับยา Rifampicin และยา Clofazimine (ยารักษาโรคเรื้อนที่มักใช้ร่วมกับยาปฏิชีวนะอื่น) นอกจากนี้ยังถือเป็นยาทางเลือกสำหรับรักษาโรคปอดบวมจากการติดเชื้อราชนิดหนึ่ง (Pneumocystis pneumonia) ผลข้างเคียงที่รุนแรงของยาแดพโซนได้แก่ ภาวะเม็ดเลือดแดงลดปริมาณลงร่วมกับเกิดเม็ดเลือดแดงแตก โดยมักจะเกิดกับผู้ป่วยด้วยภาวะขาดเอนไซม์จีซิกพีดี (G-6-PD) นอกจากนี้อาจพบภาวะตับอักเสบระหว่างการใช้ยานี้ได้เช่นกัน

วงการแพทย์เริ่มใช้ยาแดพโซนรักษาอาการโรคในฐานะเป็นยาปฏิชีวนะครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1937 (พ.ศ. 2480) และอีก 8 ปีต่อจากนั้นได้พัฒนาและนำยานี้มารักษาโรคเรื้อน รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้ที่พบเห็นการใช้จะเป็นยาชนิดรับประทานและยาใช้เฉพาะที่/ยาทาภายนอก

ตัวยาแดพโซนสามารถดูดซึมจากทางเดินอาหารได้ 70 - 80% ซึ่งเมื่อยาเข้าสู่กระแสเลือดจะเข้ารวมตัวกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 70 - 90% และตับจะคอยเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีของยาอยู่ตลอดเวลา ร่างกายต้องใช้เวลาเฉลี่ยประมาณ 20 - 30 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกได้จัดให้ยาแดพโซนเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานของระบบสาธารณะสุขระดับชุมชน คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุให้ยาแดพโซนอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติโดยระบุให้เป็นยาอันตราย ดังนั้นการใช้ยานี้กับผู้ป่วยแต่ละรายจะต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น ผู้ป่วยไม่ควรไปหาซื้อยามารับประทานเอง

แดพโซนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

แดพโซน

ยาแดพโซนมีสรรพคุณดังนี้

แดพโซนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ของยาแดพโซนคือ ตัวยาจะออกฤทธิ์ยับยั้งการสังเคราะห์กรดโฟลิก(Folic acid, สารที่ใช้ช่วยในการเจริญเติบโตของเซลล์ต่างๆ) ของแบคทีเรีย และก่อให้เกิดกระบวนการรบกวนการดำรงชีวิตจนทำให้แบคทีเรียหยุดการเจริญเติบโตและตายลงในที่สุด

แดพโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาแดพโซนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 100 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาเจลทาแก้สิว ขนาดความเข้มข้น 5 กรัม/เนื้อเจล 100 กรัม

แดพโซนมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ยาแดพโซนมีขนาดรับประทาน/วิธีใช้ยาแตกต่างกันในแต่ละโรค ดังนั้นการใช้ยานี้จึงต้องเป็นคำสั่งจากแพทย์ผู้รักษา ในที่นี้ขอยกตัวอย่างขนาดรับประทานยานี้สำหรับรักษาอาการปอดอักเสบ (Pneumocystis pneumonia) เช่น

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 100 มิลลิกรัมวันละครั้งเป็นเวลา 14 - 21 วัน มักใช้ร่วมกับยา Trimethoprim โดยแพทย์จะเป็นผู้ระบุขนาดรับประทานที่เหมาะสมให้กับผู้ป่วย
  • เด็กอายุมากกว่า 1 เดือน: รับประทาน 2 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมวันละครั้ง ขนาดสูงสุดต้องไม่เกิน 100 มิลลิกรัม/วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 1 เดือน: การใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้ต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น เพราะยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจนในเรื่องของผลข้างเคียงจากยานี้ต่อเด็กกลุ่มนี้

*****หมายเหตุ:

  • ควรรับประทานยานี้พร้อมอาหาร
  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาแดพโซน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยา/ใช้ยาแดพโซนสามารถรับประทาน/ใช้ยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยา/ใช้ยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

แดพโซนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาแดพโซนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น

ก. กรณียารับประทาน: อาจพบมีภาวะโลหิตจาง เม็ดเลือดแดงแตก ไตทำงานผิดปกติ ตับอักเสบ คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ปวดศีรษะ คันตาผิวหนัง มีอาการ Stevens-Johnson syndrome

กรณีที่ได้รับยานี้เกินขนาดอาจพบอาการคลื่นไส้ อาเจียน มีภาวะซึม เกิดการชัก รวมถึงเกิดอาการเขียวคล้ำตามเนื้อตัวขั้นรุนแรง หากพบอาการดังกล่าวควรต้องรีบนำตัวผู้ป่วยส่งแพทย์/ส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว ซึ่งแพทย์อาจใช้ยาถ่านกัมมันต์ขนาด 20 กรัมวันละ 4 ครั้งในการช่วยดูดซับพิษของยาแดพโซน

ข. กรณียาทาผิวภายนอก: อาจทำให้ผิวบริเวณที่ทายา แห้ง มีอาการแดง เกิดความมัน และผิวลอก

มีข้อควรระวังการใช้แดพโซนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้แดพโซนดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาแดพโซนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

แดพโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาแดพโซนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาแดพโซนอย่างไร?

ควรเก็บยาแดพโซนในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

แดพโซนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาแดพโซนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
ACZONE (แอคโซน) ALLERGAN
Dopsan (ดอพแซน) Pond’s Chemical
Lepromix MB (เลโพรมิกซ์ เอ็มบี) Pond’s Chemical
Lepromix PB (เลโพรมิกซ์ พีบี) Pond’s Chemical

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Dapsone [2015,March14]
2 http://www.mims.com/USA/drug/info/dapsone/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,March14]
3 http://www.drugs.com/cdi/dapsone.html [2015,March14]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=dapsone [2015,March14]
5 http://www.drugs.com/drug-interactions/dapsone-index.html?filter=3&generic_only= [2015,March14]
6 http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/93#item-8642 [2015,March14]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน nanzaaa
Frame Bottom