Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้อ  สมอง  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

กล้ามเนื้อทำงานผิดปกติ 

บทนำ

ยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์ (Acetylcholinesterase inhibitor) หรือจะเรียกแบบย่อๆว่า เอซีเฮชอีไอ (AChEI) หรือ Anticholinesterase drug หรือ Cholinesterase inhibitor หรือ Anti-cholinesterase จัดเป็นสารเคมีที่สามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ในสมองของมนุษย์ที่มีชื่อว่า อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส เอนไซม์ (Acetylcholinesterase enzyme) ซึ่งมีหน้าที่ทำให้สารสื่อประสาทในสมองทำงานและออกฤทธิ์ได้

ยาเอซีเฮชอีไอยังแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ

1. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ยับยั้งแบบผันกลับได้ (Reversible inhibitor) ประกอบด้วยกลุ่มยา ที่เป็นสารเคมีที่แบ่งย่อยอีกดังนี้

2. กลุ่มที่ออกฤทธิ์ยับยั้งแบบไม่สามารถผันกลับได้ (Irreversible inhibitor) เป็นสารที่ทางกองทัพนำไปผลิตเป็นอาวุธเคมีหรือนำไปผลิตยาฆ่าแมลงเช่น Organophosphates

ในบทความนี้จะบอกกล่าวถึงเอซีเฮชอีไอประเภท Reversible inhibitor เท่านั้น ด้วยมีประ โยชน์ทางการแพทย์และสามารถนำมารักษาโรคต่างๆเช่น อาการป่วยของกล้ามเนื้อ การเต้นของหัว ใจ อาการทางสมอง เป็นต้น

มีสารเคมีบางรายการของเอซีเฮชอีไอได้ถูกบรรจุลงในบัญชียาหลักแห่งชาติเป็นที่เรียบร้อยแล้วเช่น Neostigmine และ Pyridostigmine

การนำสาร/ยาเอซีเฮชอีไอมารักษาโรคนั้นต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ โดยแพทย์ จะพิจารณาถึงความเหมาะสมและปลอดภัยต่อผู้ป่วยมากที่สุด

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส

ยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีสรรพคุณดังนี้เช่น

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์/เอซีเฮชอีไอจะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่มีชื่อว่า Acetylcholineterase ซึ่งจะเป็นตัวสลายสารสื่อประสาทที่มีชื่อว่า Acetylcho line (สารสื่อประสาทที่ทำงานเกี่ยวข้องกับการทำงานของกล้ามเนื้อ) โดยเฉพาะสารเคมีเอซีเฮชอีไอประเภทยับยั้งแบบผันกลับได้ จะถูกนำมาใช้รักษาอาการโรคตามที่ระบุไว้ในสรรพคุณ

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้เช่น

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ด้วยยาในกลุ่มยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีหลากหลายรายการ ขนาดการบริหารยาของตัวยาแต่ละรายการจึงขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ โดยต้องอาศัยข้อมูลทางการ แพทย์ของตัวผู้ป่วยมาประกอบการเลือกใช้ยาให้ตรงตามอาการและเกิดความปลอดภัยกับผู้ป่วยมากที่สุด

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

กรณีกลุ่มยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์ที่เป็นยาชนิดรับประทานเช่น Pyridostigmine, Rivastigmine, Galantamine, Donepezil, Tacrine, Huperzine A, Ladostigil หากลืมรับประทานยาเหล่านี้สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยากลุ่มยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์/เอซีเฮชอีไอสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น หัวใจเต้นช้า ความดันโลหิตต่ำ ร่างกายหลั่งสารคัดหลั่งต่างๆมากขึ้น (เช่น น้ำลาย น้ำมูก) หลอดลมเกร็งตัว กระเพาะอาหาร - ลำไส้มีการเคลื่อนไหว/บีบตัวเพิ่มมากขึ้น กล้ามเนื้อมีการหดตัวค้างเป็นเวลานาน ท้องเสีย วิงเวียน ปวดศีรษะ ความดันในลูกตาต่ำ นอนไม่หลับ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง เบื่ออาหาร ตัวเหลือง น้ำ หนักลด อ่อนเพลีย

มีข้อควรระวังการใช้อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์ดังนี้เช่น

  • ห้ามใช้กับผู้ที่มีประวัติแพ้ยากลุ่มนี้
  • ห้ามใช้ในสตรีตั้งครรภ์ สตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร
  • ห้ามใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคตับโรคไตระยะรุนแรง
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยานี้กับผู้ป่วยโรคกระเพาะอาหารและ/หรือโรคลำไส้อุดตัน หรือผู้ที่เพิ่งได้รับการผ่าตัดอวัยวะในช่องทางเดินอาหาร
  • ห้ามรับประทานยานี้ร่วมกับเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบ
  • ระวังการใช้ยานี้กับเด็กและผู้สูงอายุ หากจำเป็นต้องใช้ยากับผู้ป่วยดังกล่าวจะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น
  • ห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้
  • ห้ามใช้ยาหมดอายุ
  • ห้ามเก็บยาหมดอายุ

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบัน ทุกชนิด (รวมยากลุ่มอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้น ฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์/เอซีเฮชอีไอมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์อย่างไร?

สามารถเก็บยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์ภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น หรือเก็บตามเงื่อนไขที่ระบุในเอกสารกำกับยา ห้ามเก็บในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

อะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาอะซิติลโคลีนเอสเทอเรส อินฮิบิเตอร์ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Neostigmine GPO (นีโอสติกมีน จีพีโอ) GPO
Neostigmine Chi Sheng (นีโอสติกมีน ไชเชง) Chi Sheng
Prostigmin (โพรสติกมิน) A.Menarini
Mestinon (เมสทินอน) A.Menarini
Pyrimine 60 (ไพริมีน 60) Sriprasit Pharma
Exelon Patch (เอ็กเซลอน แพช) Novartis
Exelon (เอ็กเซลอน) Novartis
Rivasta (ไรเวสตา) Siam Bheasach
Reminyl (เรมินิล) Janssen-Cilag

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Acetylcholinesterase_inhibitor#Reversible_inhibitor [2015,May16]
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Acetylcholinesterase[2015,May16]
  3. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=neostigmine [2015,May16]
  4. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=Donepezil[2015,May16]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom