Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ปอด  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

บทนำ

ยาเพนทามิดีน (Pentamidine) เป็นยาที่ใช้รักษาโรคปอดอักเสบที่เกิดจากเชื้อรา Pneumo cystis jirovecii ที่ดื้อต่อยา Co-Trimoxazole ซึ่งมักพบอาการป่วยลักษณะนี้กับผู้ที่เป็นโรคเอดส์ นอกจากนี้เพนทามิดีนยังสามารถรักษาอาการของโรคอันมีสาเหตุจากเชื้อโปรโตซัวที่ก่อให้เกิดโรค Leishmaniasis รวมถึงการติดเชื้อประเภทยีสต์ (Yeast: เชื้อราประเภทหนึ่ง) ตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย โดยปกติระยะเวลาของการใช้ยานี้กับผู้ป่วยอยู่ในช่วง 14 - 21 วัน การใช้ยานี้เกิน 21 วันขึ้นไปอาจเพิ่มความเป็นพิษของยาต่อร่างกายได้

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยานี้จะเป็นประเภทยาฉีดโดยให้ฉีดทางหลอดเลือดดำ และยาสูดพ่นเข้าระบบทางเดินหายใจ

ขณะที่ยาเพนทามิดีนเข้าสู่กระแสเลือด จะมีการรวมตัวกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 69% ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 6 - 9 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยา 50% ออกจากกระแสเลือดโดยผ่านไปกับปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกได้ระบุให้ยาเพนทามิดีนเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานสำหรับชุมชน คณะกรรม การอาหารและยาของไทยก็ได้บรรจุยานี้ลงในบัญชียาหลักแห่งชาติและจัดอยู่ในหมวดยาอันตราย เราจึงพบเห็นการใช้ยาได้ตาสถานพยาบาลเท่านั้น

เพนทามิดีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

เพนทามิดีน

ยาเพนทามิดีนมีสรรพคุณรักษาอาการปอดอักเสบจากการติดเชื้อรา Pneumocystis jirovecii

เพนทามิดีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเพนทามิดีนมีกลไกการออกฤทธิ์โดยตัวยาจะยับยั้งกระบวนการทางชีวภาพเพื่อการดำรงชีวิต ของเชื้อราที่มีชื่อเรียกว่า Oxidative phosphorylation นอกจากนี้ยังเข้ารบกวนการรวมตัวของสารพันธุกรรม DNA/RNA รวมถึงการสังเคราะห์โปรตีนของเชื้อรานี้อีกด้วย จากกลไกเหล่านี้จึงมีผลให้เกิดฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

เพนทามิดีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเพนทามิดีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

เพนทามิดีนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะขนาดยาสำหรับรักษาโรคปอดอักเสบที่ติดเชื้อ Pneumo cystis jirovecii ชนิดที่เป็นยาฉีดเข้าหลอดเลือดดำเท่านั้น การใช้ยานี้ด้วยวิธีพ่นเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา และจะแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละคน

  • ผู้ใหญ่: ฉีดทางหลอดเลือดดำโดยปรับอัตราการหยดยาตามคำแนะนำของเอกสารกำกับยา ขนาดยาคือ 4 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วันเป็นเวลา 14 - 21 วัน
  • เด็กอายุ 4 เดือน - 18 ปี: ให้ยา/หยดยาทางหลอดเลือดดำโดยปรับอัตราการหยดยาตามคำ แนะนำของเอกสารกำกับยาเช่นกัน ขนาดยาคือ 4 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม/วันเป็นเวลาอย่างน้อย 14 วัน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 4 เดือน: ยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจนในขนาดการใช้ยานี้ ขนาดยานี้ในเด็กกลุ่มนี้ จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาเพนทามิดีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

เพนทามิดีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเพนทามิดีนสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ทำให้ไตวายหรือไตทำงานผิดปกติ ตรวจเลือดจะพบระดับเอนไซม์การทำงานของตับเพิ่มสูงขึ้น เกิดความผิดปกติต่อระบบเลือดเช่น มีภาวะ Leukopenia (เม็ดเลือดขาวต่ำ) Anemia (ซีด) Thrombo cytopenia (เกล็ดเลือดต่ำ) เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำจากนั้นติดตามด้วยการมีน้ำตาลในเลือดสูงคล้ายกับเป็นเบาหวานประเภทที่ 1

นอกจากนั้น หลังจากการฉีดยานี้อาจเกิดภาวะความดันโลหิตต่ำ และหากให้ยาทางหลอดเลือดดำเร็วเกินไป จะก่อให้เกิดอาการวิงเวียน ปวดศีรษะ อาเจียน อึดอัด/หายใจลำบาก หัวใจเต้นเร็ว และเป็นลม

อนึ่ง การฉีดยานี้เข้ากล้ามเนื้อมักจะทำให้เกิดการปวดระบมบวมบริเวณที่ฉีดยา และอาจทำให้กล้ามเนื้อลายสลาย/บาดเจ็บ อักเสบรุนแรง (Rhabdomyolysis) ได้ นอกจากนี้ยังอาจพบอาการเกลือแคลเซียมในเลือดต่ำ ขณะที่เกลือโพแทสเซียมในเลือดเพิ่มสูงขึ้น มีภาวะผื่นคัน เป็นไข้ หน้าแดง ชัก ประสาทหลอน อาหารไม่ย่อย ปวดท้อง เป็นต้น

สำหรับผู้ที่ได้รับยานี้เกินขนาดจะพบอาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งแพทย์จะให้การรักษาผู้ป่วยตามอาการที่เกิดขึ้น

มีข้อควรระวังการใช้เพนทามิดีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเพนทามิดีนเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาเพนทามิดีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เพนทามิดีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเพนทามิดีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

  • การใช้ยาเพนทามิดีนร่วมกับยา Amiodarone หรือ Levacetylmethadol (ยาแก้ปวดกลุ่ม Opioid) อาจก่อให้เกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะจึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาเพนทามิดีนร่วมกับยา Didanosine หรือ Zalcitabine (ยาต้านไวรัส) อาจเพิ่มความเสี่ยงของภาวะตับอ่อนอักเสบ หากไม่มีความจำเป็นใดๆควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาเพนทามิดีนร่วมกับยา Tenofovir อาจทำให้ไตทำงานผิดปกติ หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันและเพื่อหลีกเลี่ยงอาการดังกล่าว แพทย์จะปรับขนาดการใช้ยากับคนไข้ให้เหมาะสมเป็นราย บุคคลไป
  • การใช้ยาเพนทามิดีนร่วมกับยา Sotalol (ยาควบคุมการเต้นของหัวใจ) สามารถก่อให้เกิดอา การหัวใจเต้นผิดจังหวะ รวมถึงมีภาวะเกลือแร่ในร่างกายเสียสมดุล ร่วมกับเกิดอาการท้องเสียและอาเจียนตามมา หากไม่มีความจำเป็นใดๆควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน

ควรเก็บรักษาเพนทามิดีนอย่างไร?

ควรเก็บยาเพนทามิดีนในช่วงอุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ควรเก็บรักษาไดเพปทิดิลเพปทิเดส-4 อินฮิบิเตอร์อย่างไร?

ควรเก็บยาไดเพปทิดิลเพปทิเดส-4 อินฮิบิเตอร์ในช่วงอุณหภูมิ 20 - 25 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น ไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์ เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

เพนทามิดีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเพนทามิดีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Pentacarinat (เพนทาคาริแนท) sanofi-aventis

บรรณานุกรม

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Pentamidine[2015,June20]
2.http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/100#item-8682[2015,June20]
3. http://www.mims.com/USA/drug/info/pentamidine%20isetionate/?type=full&mtype=generic#Dosage[2015,June20]
4. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Pentacarinat/?type=brief [2015,June20]
5.http://www.drugs.com/drug-interactions/pentamidine-index.html?filter=3&generic_only=[2015,June20]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom