Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

หลากหลายอาการทั่วตัว 

บทนำ

ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์(Belladonna alkaloid หรือ Atropa belladonna หรือ Belladonna/เบลลาดอนนา หรือ Deadly nightshade)เป็นสารประกอบที่นักวิทยาศาสตร์สกัดจากใบและรากของต้นเบลลาดอนนา มนุษย์ได้นำสารสกัดประเภทเบลลาดอนนามาใช้ตั้งแต่อดีต เช่น น้ำเบลลาดอนนา เบอร์รี่ จุ้ย (Belladonna berry juice) ถูกนำมาช่วยขยารูม่านตาของสตรีทำให้ดูโดดเด่น แต่ก็ไม่ใช่เรื่องดีนักเพราะสารสกัดจากเบลลาดอนนาสามารถก่อให้เกิดพิษขึ้นได้ นอกจากนี้ ยาเบลลาดอนนายังถูกใช้อย่างกว้างขวางในฐานะเป็นยาสงบประสาท(ยาคลายเครียด) ยาบรรเทาอาการหอบหืด ลดอาการไอ ลดอาการแพ้ของไข้ละอองฟาง บำบัดอาการของโรคพาร์กินสัน ลดอาการปวดเกร็ง/ปวดบีบประเภทที่เรียกว่า โคลิก(Colic) บรรเทาอาการเมารถ-เมาเรือ คลื่นไส้ อาเจียน และใช้ระงับอาการปวดต่างๆ

รูปแบบผลิตภัณฑ์ของยาเบลลาดอนนา/เบลลาดอนนาอัลคาลอยด์ มีทั้งเป็น ขี้ผึ้งทาผิวเพื่อบรรเทาอาการปวดข้อ ปวดขา ปวดเส้นประสาท หรือในรูปแบบพลาสเตอร์ปิดผิวหนังเพื่อบำบัดอาการของผู้ป่วยโรคจิตประสาท สำหรับรูปแบบยาเหน็บทวารจะใช้บรรเทาอาการปวดของริดสีดวงทวาร จนกระทั่งปัจจุบัน ยาเบลลาดอนนาได้ถูกพัฒนารูปแบบเป็นยารับประทานแล้ว ประโยชน์มากมายทางคลินิกดังกล่าวของยานี้ มาจากกลไกการออกฤทธิ์ของตัวยาเบลลาดอนนา ที่ปิดกั้นการทำงานของระบบประสาทนั่นเอง

การใช้สาร/ยาเบลลาดอนนาอัลคาลอยด์ อาจก่อให้เกิดอาการ วิงเวียน ตาพร่า ง่วงนอน และห้ามใช้ร่วมกับเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบ เพราะจะทำให้อาการวิงเวียนทวีความรุนแรงขึ้น ผู้ที่ได้รับสารประกอบ/ยาเบลลาดอนนาควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ร้อน เพราะยาเบลลาดอนนามีฤทธิ์กดการขับเหงื่อ จึงทำให้การระบายความร้อนของร่างกายถูกปิดกั้น และอาจเกิดภาวะลมแดดได้มากขึ้น

ทั้งนี้ มีผู้ป่วยบางกลุ่มที่ไม่เหมาะต่อการใช้ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ เช่น ผู้ป่วยโรคไต ผู้ที่มีภาวะทางเดินปัสสาวะอุดกั้น/ปัสสาวะขัด ผู้ที่มีสภาพทางเดินอาหารตีบตัน/ลำไส้อุดตัน มีแผลที่ลำไส้ใหญ่/ลำไส้ใหญ่อักเสบ เป็นโรคต้อหิน หรือโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นต้น

นอกจากนี้ ยังมีโรคบางประเภทในผู้ป่วยบางกลุ่มที่จะต้องเฝ้าระวังการกำเริบของอาการโรคเป็นพิเศษหากได้รับตัวยาที่มีเบลลาดอนนา เช่น โรคตับ โรคต่อมไทรอยด์ โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจเต้นผิดปกติที่รวมถึงโรคหัวใจประเภทต่างๆ โรคกรดไหลย้อน โรคต่อมลูกหมากโต โรคปอด

อนึ่ง สตรีตั้งครรภ์ และสตรีที่อยู่ในภาวะให้นมบุตร จัดเป็นกลุ่มเสี่ยงที่ไม่สมควรใช้ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์อย่างยิ่ง

สำหรับผู้ที่ได้รับสาร/ยาเบลลาดอนนาเกินขนาด มักจะพบเห็นอาการ ปวดศีรษะมาก คลื่นไส้ อาเจียน ปากแห้ง กลืนลำบาก ตาพร่ามาก รูม่านตาขยาย ตัวร้อน ผิวแห้ง วิงเวียนมาก ง่วงนอน สับสน มีอาการวิตกกังวล เกิดลมชัก และหัวใจเต้นผิดปกติ หากพบเห็นอาการต่างๆดังกล่าว ให้รีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที/ฉุกเฉิน

ส่วนผู้ที่แพ้ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ มักจะมีอาการ ใบหน้าบวม ริมฝีปาก-ลิ้นบวม หายใจลำบาก รวมถึงมีอาการผื่นคันทั้งตัว ปวดตา และอาการแพ้อาจทวีความรุนแรงมากขึ้นจนเกิดอาการช็อก หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันเวลา

ตัวยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ ยังอาจทำให้เกิดภาวะยาตีกัน(ปฏิกิริยาระหว่างยา)กับผลิตภัณฑ์ยาแผนปัจจุบันหลายรายการ(ไม่มีข้อมูลในการใช้กับยาแผนโบราณ) จึงถือเป็นเหตุผลสำคัญที่ผู้ป่วยต้องแจ้งให้แพทย์ทราบทุกครั้งว่า มีการใช้ยาประเภทใด ก่อนที่จะได้รับการสั่งจ่ายเบลลาดอนนา โดยเฉพาะมีการใช้ยาในกลุ่มยาดังต่อไปนี้ เช่น Amantadine, Quinidine, ยาต้านฮีสตามีน/ยาแก้แพ้(Antihistamine)ชนิดต่างๆ ยาลดน้ำมูก ยาที่มีฤทธิ์กดศูนย์ความรู้สึกหิวในสมอง(เช่นยา Phentermine) ยากลุ่มTCAs ยาPhenothiazines และยา Digoxin

ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์เป็นสารประกอบที่มีฤทธิ์รักษาได้หลายอาการโรค สูตรตำรับต่างๆที่มีอยู่จึงมีความแตกต่างกัน โดยมักมีส่วนผสมของยาอื่นๆร่วมด้วย ในประเทศไทยสูตรตำรับของเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ได้ถูกขึ้นทะเบียนเป็นวัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท ดังนั้นการใช้ยาที่มีส่วนประกอบของยาเบลลาดอนนา จึงต้องอยู่ภายใต้คำสั่งและการควบคุมดูแลของแพทย์เท่านั้น อาจสอบถามข้อมูลของยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ เพิ่มเติมได้จากแพทย์ผู้ที่ทำการรักษาหรือจากเภสัชกรได้โดยทั่วไป

เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีสรรพคุณ(คุณสมบัติ)อย่างไร?

เบลลาดอนนาอัลคาลอยด์

ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้ เช่น

เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีกลไกการออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะปิดกั้นการทำงานของระบบประสาทในร่างกายทำให้เกิดกลไกที่สามารถควบคุมการเคลื่อนไหวหรือการทำงานของอวัยวะภายในร่างกายได้ เช่น ลดการหลั่งเหงื่อ ควบคุมการบีบตัวของท่อ ปัสสาวะ ควบคุมการหดเกร็งและการเคลื่อนตัวของกระเพาะอาหารและลำไส้ นอกจากนี้ยังออกฤทธิ์และควบคุมการทำงานของหลอดเลือดในสมองและอื่นๆ จากคุณสมบัติที่กล่าวมาข้างต้นส่งผลให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีรูปแบบการจัดจำหน่าย เช่น

เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีขนาดรับประทานอย่างไร?

ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างขนาดการใช้ยาเบลลาดอนนาเฉพาะชนิดรับประทาน ดังนี้เช่น

ก.สำหรับ สงบประสาท/คลายเครียด ป้องกันไมเกรน บรรเทาอาการปวดประจำเดือน: ใช้เป็นยาเม็ดชนิดรับประทานที่ประกอบด้วย Belladonna alkaloid 100 ไมโครกรัม + Ergotamine tartrate 300 ไมโครกรัม + Phenobarbital 20 มิลลิกรัม/เม็ด

  • ผู้ใหญ่: รับประทาน 1 – 2 เม็ด วันละ 3 ครั้ง ก่อน หรือ พร้อมมื้ออาหาร

ข.สำหรับอาการปวดแผลในกระเพาะอาหาร และรักษาภาวะลำไส้แปรปรวน: ใช้ยาเบลลาดอนนา ทิงเจอร์ที่มีความเข้มข้น Belladonna alkaloid 0.3 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

  • ผู้ใหญ่: รับประทานวันละ 0.03 มิลลิกรัม/น้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม โดยแบ่งรับประทานเป็น 3 – 4 ครั้ง ก่อน หรือ พร้อมมื้ออาหาร

อนึ่ง:

  • เด็ก: การใช้ยานี้กับเด็กให้เป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา
  • สูตรตำรับของยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีความเจาะจงเฉพาะกับอาการโรคที่แตกต่างกันในแต่ละโรค แพทย์จะเป็นผู้ที่พิจารณาเลือกว่า จะใช้สูตรตำรับยาใดในการรักษาได้เหมาะสมที่สุด

*****หมายเหตุ: ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียง ตัวอย่างหนึ่งเท่านั้นไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมยาเบลลาดอนนา ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาล และเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาเบลลาดอนนา สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดรับประทานเป็น 2 เท่า

แต่อย่างไรก็ดี เพื่อประสิทธิผลของการรักษา ควรรับประทานยาเบลลาดอนนาตรงเวลา

เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์(ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง)ต่อระบบอวัยวะต่างๆของร่างกายดังนี้ เช่น

มีข้อควรระวังการใช้เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์อย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ เช่น

***** อนึ่ง: ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด(รวมยาเบลลาดอนนา) ยาแผนโบราญทุกชนิด อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และสมุนไพร ต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น เช่น

ควรเก็บรักษาเบลลาดอนนา อัลคาลอยด์อย่างไร

ควรเก็บยาเบลลาดอนนาภายใต้อุณหภูมิห้องที่เย็น หรือเก็บตามเงื่อนไขที่ระบุมากับเอกสารกำกับยา ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์มีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาเบลลาดอนนา ที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้า และบริษัทผู้ผลิต/ผู้จำหน่าย เช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Belladonna Alkaloids w/ Phenobarbital (เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ ดับเบิ้ลยู/ฟีโนบาร์บิทัล)Samakeephaesaj (Union Drug Lab)
Neuramizone (นูรามิโซน)Sriprasit Pharma

อนึ่ง ยาชื่อการค้าอื่นของยานี้ในต่างประเทศ เช่น Donnatal, Bellergal-S, Bellamor, Bellamine, Bel-Phen-Ergot, Belcomp-PB, Cafatine PB, Micomp-PB, Ergocomp-PB, B & O Supprettes

บรรณานุกรม

  1. https://www.drugs.com/mtm/belladonna.html [2016,Nov19]
  2. https://www.drugs.com/monograph/antispasmodic.html [2016,Nov19]
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Atropa_belladonna [2016,Nov19]
  4. http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-531-belladonna.aspx?activeingredientid=531&activeingredientname=belladonna [2016,Nov19]
  5. http://www.webmd.com/vitamins-supplements/ingredientmono-531-belladonna.aspx?activeingredientid=531&activeingredientname=belladonna [2016,Nov19]
  6. http://www.mims.com/thailand/drug/info/neuramizone/?type=brief [2016,Nov19]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom