Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

ผิวหนัง  ระบบโรคผิวหนัง 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ผมร่วง 

บทนำ

เส้นผม (Hair) ของมนุษย์ มีสี ขนาด ลักษณะแตกต่างไปตามเชื้อชาติ แต่ปริมาณโดยเฉลี่ยใกล้เคียงกัน คือประมาณ 100,000 เส้น อาจมีความยาวตั้งแต่ 2-3 มม. (มิลลิเมตร) จนถึง 1.5 ม.(เมตร) วงจรชีวิตของเส้นผมแบ่งเป็น 3 ระยะ โดยในระยะเวลาเดียวกันจะมีผมทั้ง 3 ระ ยะบนศีรษะ คือ

  • ระยะเติบโต (มีปริมาณมากที่สุด)
  • ระยะพัก
  • และระยะหลุดร่วง

โดยมีอิทธิพลของ เพศ อายุ ฮอร์โมน พันธุกรรม และสิ่งแวดล้อม เป็นตัวควบคุมลักษณะและการเจริญเติบโตของผม ดังนั้นในสภาวะปกติ เราจึงมีเส้นผมหลุดร่วงทุกวัน แต่มีปริมาณที่ไม่มากผิดปกติ ไม่มีลักษณะร่วงเป็นหย่อม หรือไม่มีภาวะผิดปกติอื่นๆของร่างกายร่วมกับอาการผมร่วง เช่น มือสั่น ผอมลง (อาการของโรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษ เป็นต้น)

ผมร่วงที่มากผิดปกติ (Hair loss หรือ Alopecia) นอกจากจะส่งผลถึงบุคลิกภาพแล้ว ยังอาจเป็นอาการแสดงของโรคอื่นๆที่ซ่อนอยู่ ถ้ามีลักษณะร่วงเป็นหย่อม หรือมีอาการผิดปกติอื่น ๆร่วมด้วยดังกล่าวแล้ว

อนึ่ง ในบทความนี้ เมื่อพูดถึง “ผมร่วง” จะหมายถึง “อาการผมร่วงที่ผิดปกติ”

แพทย์วินิจฉัยว่ามีผมร่วงได้อย่างไร?

ผมร่วง

แพทย์วินิจฉัยว่ามีผมร่วงได้โดยอาศัย ประวัติอาการของผู้ป่วย การตรวจร่างกายซึ่งรวม ถึงการตรวจผมและหนังศีรษะ และอาจจำเป็นต้องใช้การสืบค้น/การตรวจทางห้องปฏิบัติการร่วมด้วย

ผู้ป่วยผมร่วง มักมาพบแพทย์ด้วยประวัติผมบางลงจนเห็นหนังศีรษะ รวบผมได้มัดเล็กลง มีผมหลุดร่วงหลังจากสระผม หรือผมร่วงติดหมอนหลังตื่นนอนเยอะกว่าเดิมมาก ผมร่วงเป็นหย่อม แพทย์ผู้ดูแลจะประเมินประวัติต่างๆเหล่านี้ และตรวจร่างกาย ทั้งนี้ เมื่อมีการหลุดร่วงเกิน 50-100 เส้นต่อวัน ในคนที่มีปริมาณผมปกติ ผมร่วงเป็นหย่อม หรือมีอาการผิดปกติของระบบอวัยวะอื่นๆของร่างกายร่วมด้วย ถือว่า “ผมร่วงผิดปกติ หรือ ผมร่วง หรือ มีอาการผมร่วง” นอกจากนี้แพทย์จะตรวจหนังศีรษะ เส้นผม และตรวจร่างกายทุกระบบ เพื่อหาโรคที่อาจจะพบร่วมกับอาการผมร่วง หรือโรคที่เป็นสาเหตุของผมร่วง

ในผู้ป่วยที่ต้องสืบค้นเพิ่มเติม เช่น ใช้กล้องขยายตรวจลักษณะของหนังศีรษะ เส้นผม ดึงเส้นผม เพื่อนำมาตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ หรืออาจจำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อตรวจจากหนังศีรษะ เพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา ทั้งนี้ขึ้นกับ อาการของผู้ป่วย และความผิดปกติที่แพทย์ตรวจพบ

ผมร่วงมีกี่ชนิด?

ชนิดของผมร่วงแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ ผมร่วงแบบมีแผลเป็น และผมร่วงแบบไม่มีแผล เป็น

ผมร่วงแบบมีแผลเป็น (Scarring alopecia)

ได้แก่ ผมร่วงที่สาเหตุของการหลุดร่วงของเส้นผม เป็นผลจากมีการทำลายอย่างถาวรของรากผม ทำให้ไม่สามารถสร้างเส้นผมเส้นใหม่ได้ การวินิจฉัยด้วยตาเปล่า บางกรณีอาจแยกยากจากผมร่วงแบบไม่มีแผลเป็น ดังนั้นในรายที่สงสัย แพทย์อาจตัดชิ้นเนื้อจากหนังศีรษะ เพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อให้ได้การวินิจฉัยที่แน่นอน

ผลการรักษาผมร่วงสาเหตุนี้ด้วยการใช้ยามักให้ผลไม่ดี เนื่องจากอาจมีเส้นผมกลับมาไม่เหมือนเดิม เพราะรากผมไม่สามารถสร้างเส้นผมใหม่ได้ แต่ยังพอที่จะสามารถรักษาโดยวิธีปลูกถ่ายเส้นผมได้

ผมร่วงแบบไม่มีแผลเป็น (Non-scarring alopecia)

สาเหตุของการหลุดร่วงของเส้นผมจากสาเหตุนี้ มีผลจากมีการทำลายรากผมอย่างไม่ถาวร เส้นผมสามารถงอกขึ้นมาใหม่ได้ในปริมาณปกติ หรือใกล้เคียงเดิม หลังจากได้รับการรักษา ผมร่วงชนิดนี้พบได้บ่อยกว่าผมร่วงแบบมีแผลเป็น

อะไรเป็นสาเหตุของผมร่วง?

ผมร่วงแบบมีแผลเป็นและผมร่วงแบบไม่มีแผลเป็น เกิดได้จากหลายสาเหตุ

 

ควรไปพบแพทย์เมื่อใด?

ปัญหาอาการผมร่วงไม่ได้มีความสำคัญเพียงแต่เรื่องบุคลิกภาพ แต่การไปพบแพทย์จะทำให้สามารถวินิจฉัยโรคอื่นๆ ที่มีอาการแสดงเป็นอาการผมร่วงได้ ดังที่กล่าวไว้ข้างต้น ดังนั้นหากมีอาการดังนี้ ควรรีบไปพบแพทย์

 

มีวิธีรักษาผมร่วงอย่างไร?

แพทย์จะให้ความสำคัญกับการวินิจฉัยสาเหตุของอาการผมร่วง เนื่องจากต้องรักษาที่สา เหตุที่ทำให้มีอาการผมร่วง การรักษามีทั้งการรักษาให้โรคที่เป็นสาเหตุของอาการผมร่วงหาย ขาด และการรักษาอาการผมร่วงแบบบรรเทาอาการ ซึ่งจะมีการใช้ยาทา ยารับประทาน หากไม่ได้ผล หรือไม่สามารถใช้ยาได้ ก็สามารถผ่าตัดปลูกผมได้ โดยแต่ละวิธี การตอบสนองการรัก ษาในแต่ละบุคคลก็จะแตกต่างกัน ดังนั้นแพทย์จึงจำเป็นต้องประเมินผลการรักษาอย่างต่อเนื่องเสมอ

ดูแลตนเองได้อย่างไร?

นอกจากแพทย์จะอธิบายผลต่างๆ และระยะการเห็นผลของยาที่ใช้รักษา ทั้งการรักษาสา เหตุ และรักษาแบบบรรเทาอาการ การนับเส้นผมที่หลุดระหว่างวัน ผมที่หมอนหลังตื่นนอน ก็ช่วยประเมินผลการรักษาได้ รวมถึงหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ผมหักเปราะง่าย หรือหนังศีรษะระคายเคือง เช่น การย้อมหรือทำสีผม หรือยาบางชนิดที่ทำให้ผมร่วง ก็จะทำให้อาการผมร่วงไม่แย่ลงได้

นอกจากนั้น คือ

  • การกินยา ใช้ยา และการปฏิบัติตนตามแพทย์แนะนำให้ถูกต้อง ครบถ้วน
  • ต้องสังเกตสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับอาการผมร่วง เพื่อหลีกเลี่ยง เช่น แชมพู ครีมนวดผม การเป่าผม น้ำยาย้อมผม ยารักษาโรคต่างๆ เป็นต้น
  • ถึงแม้ไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดว่า อาหารอะไรเกี่ยวข้องกับอาการผมร่วง แต่การรักษาสุข ภาพให้แข็งแรง ด้วยการกินอาหารมีประโยชน์ 5 หมู่ให้ครบถ้วนในทุกวัน ก็อาจช่วยได้บ้าง เพราะผมก็เป็นเซลล์ชนิดหนึ่งที่ต้องการอาหารมีประโยชน์เช่นเดียวกับเซลล์ทุกชนิด
  • รักษา ควบคุมโรคที่เป็นสาเหตุให้ผมร่วง
 

ป้องกันผมร่วงอย่างไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันอาการผมร่วงจากสาเหตุต่างๆ ยกเว้นมีสาเหตุชัดเจน เช่น การดึงรั้ง การถอน หรือจากผลข้างเคียงของยาบางชนิด ดังนั้นการรักษาผมร่วงตั้งแต่ระยะแรก จะทำให้ผลการรักษาดีกว่าปล่อยให้เป็นนานๆแล้วจึงรักษา

อีกประการสำคัญ คือ การป้องกัน รักษา และควบคุมโรคต่างๆที่ เป็นสาเหตุให้ผมร่วง เช่น โรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษ โรคเนื้องอกของต่อมไร้ท่อบางชนิด โรคออโตอิมมูน (เช่น โรคเอสแอลอี)

บรรณานุกรม

  1. Alopecia. http://www.emedicinehealth.com/hair_loss. [2013,June7]
  2. Wolff, K. et al. (2008). Fitzpatrick’s Dermatology in General Medicine 7thedition. New York: Mc Graw Hill.


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน Noname55 souliphone eak15k
Frame Bottom