Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง  ระบบประสาทวิทยา 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

แขนและขาอ่อนแรง  แขนขาอ่อนแรง 

บทนำ

โรคอัมพาต หรือบางท่านเรียกว่า อาการอัมพาต ในความหมายทั่วไป คือ แขน และ/หรือ ขา ขยับเขยื้อนไม่ได้ ไม่มีแรง ใช้งานไม่ได้ ส่วนโรคอัมพฤกษ์หรือ อาการอัมพฤกษ์ หมายถึงแขน และ/หรือ ขา อ่อนแรงกว่าเดิม ยังพอใช้งานได้ แต่ใช้ได้น้อยกว่าปกติ เช่น อาจชา หยิบจับของหนัก หรือ หยิบจับดินสอเพื่อเขียนหนังสือตามปกติไม่ได้ ดังนั้น อัมพฤกษ์ จึงมีความรุนแรงน้อยกว่าอัมพาต

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ ที่จริงแล้วเป็นอาการของโรคหลอดเลือดในสมอง ที่ส่งผลให้สมองขาดเลือด จึงเกิดอาการแขนขาใช้งานไม่ได้ หรือ อ่อนแรง ซึ่ง ทั้งอัมพาตและอัมพฤกษ์ มีสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง และการดูแลรักษาเหมือนกัน ต่างกันเพียงความรุนแรงของโรคดังกล่าวแล้ว ในบทนี้ จึงจะกล่าวถึงโรคหรืออาการทั้งสองไปพร้อมๆกัน โดยขอเรียกว่า โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ (Stroke) ทางแพทย์เรียกว่า โรคซีวีเอ (CVA, Cerebro Vascular Accident) หรือศัพท์บัญญัติจากราชบัณฑิตยสถาน คือ โรคลมปัจจุบัน หรือโรคลมเหตุหลอดเลือดสมอง และนิยาม โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ทางการแพทย์ คือ อาการผิดปกติที่เกิดจากสมองขาดเลือดเกิดขึ้นนานเกิน 24 ชั่วโมง แต่เมื่ออาการที่ผิด ปกติสามารถหายกลับเป็นปกติได้ภายใน 24 ชั่วโมง เรียกว่า เป็นอาการอัมพาต หรือ อัมพฤกษ์ชั่วคราว หรือ คือ โรค/อาการ ทีไอเอ (TIA, Transient Ischemic Attack)

นอกจากใช้คำว่า Stroke แล้ว เพื่อให้สอดคล้องกับโรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ซึ่งเป็นโรคเกิดจากการขาดเลือดเช่นกัน บางท่านจึงเรียกโรค/อาการนี้ว่า โรค/อาการ Brain Attack หรือ โรค/อาการ Acute Ischemic Cerebro Vascular Syndrome

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ เป็นโรคพบได้บ่อยโรคหนึ่ง ในประเทศที่เจริญแล้ว โรคนี้เป็นสาเหตุการเสียชีวิตเป็นอันดับสองรองจากโรคหัวใจ เป็นโรคพบได้บ่อยในอายุตั้งแต่ 45 ปีขึ้นไป (95%ของผู้ป่วยทั้งหมด) โดยประมาณสองในสามของผู้ป่วยมีอายุมากกว่า 65 ปี ทั้งนี้ พบในผู้ชายบ่อยกว่าในผู้หญิงประมาณ 1.5 เท่า

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์เกิดจากอะไร?

อัมพาต

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ มีสาเหตุเกิดจาก สมองขาดเลือดทันทีภายในระยะ เวลาเป็นนาทีหรือ ชั่วโมง ไม่ใช่ค่อยๆเป็นค่อยๆไป ซึ่งเกิดได้จาก 2 สาเหตุสำคัญ คือ หลอดเลือดแดงสมองอุดตัน ซึ่งเป็นสาเหตุพบบ่อยกว่า และหลอดเลือดแดงสมองแตก

หลอดเลือดแดงสมองอุดตัน เช่น จากหลอดเลือดแดงสมองตีบตันจากโรคหลอดเลือดแดงแข็ง(Atherosclerosis) ซึ่งมีสาเหตุจากโรคไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวาน และการสูบบุหรี่ หรือมีลิ่มเลือดเกิดในหลอดเลือดแดงสมอง หรือ ลิ่มเลือดจากหลอดเลือดดำขา หรือ ลิ่มเลือดจากโรคหัวใจเต้นรัว เอเอฟ (AF, atrial fibrillation) หลุดลอยเข้ากระแสโลหิตและอุดตันหลอดเลือดสมอง

หลอดเลือดแดงสมองแตก ที่พบได้บ่อย คือ ในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และในโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง(Aneurysm)

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดอัมพาต อัมพฤกษ์มีอะไรบ้าง?

จากการศึกษาของโครงการศึกษาระบาดวิทยาโรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทยพบว่า ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองหรืออัมพาต อัมพฤกษ์ของคนไทยกลุ่มศึกษา ได้แก่

อนึ่ง ในประเทศที่พัฒนาแล้วปัจจัยเสี่ยงนอกจากโรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูงเช่นเดียวกับในคนไทยแล้ว ยังได้แก่ การสูบบุหรี่ โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหัวใจเต้นรัว เอเอฟ โรคหลอดเลือดแดงแข็ง โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง เคยมีอาการอัมพาต อัมพฤกษ์ชั่วคราวมาแล้ว และอาจจากพันธุกรรม เพราะพบโรคได้สูงขึ้นในคนมีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์มีอาการอย่างไร?

อาการจากโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์เป็นอาการที่เกิดทันที เป็น นาที หรือ ชั่วโมง โดยอาการขึ้นกับตำแหน่งสมองส่วนที่ขาดเลือด ซึ่งที่พบบ่อย ได้แก่

อนึ่ง อาการสำคัญที่สุดที่ช่วยการวินิจฉัยโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ ประกอบด้วย 4 อาการหลักที่เรียกว่า ฟาต(FAST) คือ Facial weakness(ใบหน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว) Arm weakness(แขนอ่อนแรง ไม่มีแรง) Speech difficult(พูดไม่ชัด พูดไม่ได้) และ Time to act(ทุกอาการเกิดพร้อมกันทันที)

แพทย์วินิจฉัยโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคอัมพาต อัมพฤกษ์ได้จาก ประวัติอาการ การตรวจวัดความดันโลหิต จับชีพจร การตรวจร่างกาย และวินิจฉัยสาเหตุได้จาก ประวัติการเจ็บป่วยต่างๆ ประวัติสูบบุหรี่ การตรวจดูค่าน้ำตาลและไขมันในเลือด และการตรวจภาพสมองด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ คลื่นแม่เหล็กเอ็มอาร์ไอ และอาจมีการตรวจอื่นๆเพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

รักษาโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์อย่างไร?

แนวทางการรักษาโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ คือ การรักษาสาเหตุ เช่น ผ่าตัดสมองเมื่อเกิดจากหลอดเลือดสมองแตก ใส่สารอุดตันเข้าหลอดเลือดเมื่อเกิดจากโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง ให้ยาละลายลิ่มเลือด เมื่อเกิดจากลิ่มเลือดอุดตัน นอกจาก นั้น คือ ให้การรักษาเพื่อป้องกันการเกิดโรคซ้ำ เช่น ให้ยาลดการแข็งตัวของเลือดเพื่อป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด ให้การรักษาควบคุมโรคต่างๆที่เป็นสาเหตุ เช่น รักษาควบคุม โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน และโรคไขมันในเลือดสูง และการทำกายภาพบำบัดฟื้นฟูกล้ามเนื้อแขน/ขา และ/หรือ การฝึกพูด

มีผลข้างเคียงจากโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์อย่างไร?

ผลข้างเคียง(ผลแทรกซ้อน)จากโรคอัมพาต และโรคอัมพฤกษ์ คือ คุณภาพชีวิตลดลง ความพิการ ความจำ ความคิด สติปัญญาด้อยลง ปัญหาในการทำงาน รายได้ และค่ารักษาพยาบาล ซึ่งทั้งหมดส่งผลต่อทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิตเป็นอย่างยิ่ง

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์รุนแรงไหม?

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ เป็นโรครุนแรง ส่งผลให้เสียชีวิตได้ และเมื่อรอดชีวิต มักเกิดความพิการ ซึ่งส่งผลให้เคลื่อนไหวได้น้อย ช่วยตัวเองได้น้อย จึงเพิ่มโอกาสเกิดการติดเชื้อรุนแรงได้สูง เช่น ติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ และระบบทางเดินปัสสาวะ ดัง นั้น โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ จึงเป็นโรคที่ส่งผลให้เกิดปัญหาทั้ง ทางสาธารณสุข สังคมและครอบครัว

ดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การพบแพทย์ คือ เมื่อมีอาการดังกล่าว ควรต้องรีบไปโรงพยาบาลเป็นการฉุก เฉินเสมอ เพราะเมื่อได้รับการรักษาได้ทัน อาจรอดชีวิต และอาจรอดจากความพิการได้

ส่วนเมื่อได้รับการรักษาแล้ว และแพทย์อนุญาตให้กลับมาดูแลตนเองที่บ้าน การดูแลตนเอง/การพบแพทย์ที่สำคัญ คือ

  • ปฏิบัติตามแพทย์/พยาบาลแนะนำ
  • พยายามเคลื่อนไหวร่างกายเท่าที่ทำได้เสมอ ทำกายภาพบำบัดตามคำแนะนำของแพทย์/พยาบาล/นักกายภาพบำบัดสม่ำเสมอ อย่าหมดกำลังใจ เพราะอาการต่างๆจะค่อยๆดีขึ้นช้าๆ แต่โอกาสเป็นปกติมีได้น้อย
  • กินยาต่างๆให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่ขาดยา เพื่อป้องกันโรคเกิดเป็นซ้ำ
  • รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน(สุขบัญญัติแห่งชาติ) เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ และเพื่อการมีสุขภาพจิตที่ดี
  • เข้าใจในธรรมชาติของโรค ยอมรับความจริง ปรับตัวให้เข้ากับสภาพ เพื่อลดปัญหาต่อตนเอง และต่อครอบครัว หาเครื่องมือ เครื่องใช้ต่างๆเพื่อการช่วยเหลือตนเอง
  • จัดบ้าน ห้องพัก และห้องน้ำเพื่อช่วยตัวเองให้ได้มากที่สุด เพื่อลดภาระครอบครัว
  • ควบคุมโรคต่างๆที่เป็นสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยง
  • พบแพทย์ตามนัดเสมอ และรีบพบก่อนนัดเมื่ออาการต่างๆเลวลง หรือ ผิดไปจากเดิม หรือ เมื่อกังวลในอาการ
  • รีบพบแพทย์ เมื่อมี ไข้สูง เพราะเป็นอาการจากการติดเชื้อ ซึ่งควรต้องรีบรักษา เพราะดังกล่าวแล้วว่า มักเป็นการติดเชื้อรุนแรง
 

ป้องกันโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ได้อย่างไร?

การป้องกัน โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ คือ การป้องกัน/หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวแล้ว ที่สำคัญ คือ

 

บรรณานุกรม

  1. Poungvarin, N. et al. (2011). Prevalence of stroke and stroke risk factors in Thailands: Thai Epidemiologic Stroke (TES) Study. J Med Assoc Thai. 94, 427-436.
  2. Braunwald, E., Fauci, A., Kasper, L., Hauser, S., Longo, D., and Jameson, J. (2001). Harrison’s principles of internal medicine (15th ed.). New York: McGraw-Hill.
  3. Lambert, M. (2011).AHA/ASA guidelines on prevention of recurrent stroke. Am Fam Physician. 83, 993-1001.
  4. Stroke . http://en.wikipedia.org/wiki/Stroke [2013,July19].
Updated 2013, July 19

เว็บบอร์ด
User โรคมือเท้าปาก จากโรงเรียนหนูน้อย อาการเจ็บซี่โครง อาจเกิดจากการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ และ/หรือของกระดูกซี่โครง ดังนั้นจึงขึ้นกับว่าคุณไปทำอะไรมา เช่น การออกแรงใช้กล้ามเนื้อ/กระดูก.... โดย Tippatai » 02/05/2012

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 6 คน sirikul thaitay.slur nut.lizardman cookieandcream_ lovefour2010 AAmWayUUU
Frame Bottom