Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

จมูก  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

น้ำมูกมาก 

บทนำ

ยาออกซี่เมตาโซลีน (Oxymetazoline) ใช้เป็นยาพ่นจมูกเพื่อลดอาการคั่งของน้ำมูกแต่ไม่ควรใช้ยานี้เกิน 3 วัน ด้วยจะก่อให้เกิดภาวะจมูกอักเสบและเกิดการคั่งของน้ำมูกย้อนกลับคืนตามมา (Rebound congestion) สำหรับผู้ป่วยที่ใช้ยานี้ติดต่อกันบ่อยๆ มักจะพบกับอาการคัดจมูกน้ำมูกมากแบบเรื้อรังตามมา

หากพิจารณาคุณสมบัติโครงสร้างทางเคมีจะพบว่ายานี้จัดอยู่ในประเภท Selective alpha-1 agonist รวมถึงแสดงฤทธิ์เป็น Alpha-2 agonist (อ่านเพิ่มเติมเรื่องยาทั้ง 2 กลุ่มนี้ได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ซิมพาโทมิเมติค) ได้บ้างเช่นกัน

ยาออกซี่เมตาโซลีนถูกพัฒนาขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1961 (พ.ศ. 2504) เป็นที่รู้จักกันดีในชื่อการค้าว่า Afrin, Ocuclear และ Drixine เป็นต้น ด้วยการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้มีลักษณะของยาพ่นหรือหยอดจมูก

ตัวยาออกซี่เมตาโซลีนจะถูกดูดซึมในช่องปากส่วนที่ต่อกับโพรงจมูก และสามารถออกฤทธิ์ได้นานถึงประมาณ 7 ชั่วโมง หลังการพ่นยาร่างกายต้องใช้เวลา 5 - 8 ชั่วโมงเพื่อกำจัดยา 50% ออกจากร่างกาย โดยผ่านทิ้งไปกับปัสสาวะและบางส่วนผ่านไปกับอุจจาระ

คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุออกซี่เมตาโซลีนลงในบัญชียาหลักแห่งชาติ และระบุวัตถุประสงค์ของการรักษาให้เป็นยาลดอาการคัดจมูก โดยมีลักษณะการใช้ยาแบบหยอดและพ่นจมูก ผู้ป่วยควรใช้ยาตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัดเพื่อหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงที่จะทำให้มีอาการคัดจมูกเพิ่มมากยิ่งขึ้น

ออกซี่เมตาโซลีนมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ออกซี่เมตาโซลีน

ยาออกซี่เมตาโซลีนมีสรรพคุณดังนี้

ออกซี่เมตาโซลีนมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาออกซี่เมตาโซนจะออกฤทธิ์ในลักษณะของยา Sympathomimetics ส่งผลให้เกิดการหดตัวของหลอดเลือดในบริเวณที่มีการหยอดหรือพ่นยา ทำให้ลดอาการบวมและลดการหลั่งน้ำเมือกต่างๆของบริเวณดังกล่าว ด้วยกลไกดังกล่าวจึงก่อให้เกิดฤทธิ์รักษาตามสรรพคุณ

ออกซี่เมตาโซลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาออกซี่เมตาโซลีนมีรูปแบบการจัดจำหน่ายในประเทศไทยดังนี้เช่น

  • ยาพ่น/ยาสเปรย์จมูก ขนาดความเข้มข้น 0.05% (0.5 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร)
  • ยาหยอดจมูก ขนาดความเข้มข้น 0.025% (0.25 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร)

ออกซี่เมตาโซลีนมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ยาออกซี่เมตาโซลีนมีขนาดการบริหารยา/การใช้ยาสำหรับอาการคัดจมูกน้ำมูกมากดังนี้เช่น

  • ผู้ใหญ่และเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป: สเปรย์ยา/หยอดยา 1 - 3 ครั้งเข้าโพรงจมูกวันละ 2 เวลาเช้า - เย็น
  • เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี: ยังไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดในการใช้ยานี้ในเด็กที่อายุต่ำกว่า 6 ปี ดังนั้นการใช้ยานี้ในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาออกซี่เมตาโซลีน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมสเปรย์/หยอดจมูกควรทำอย่างไร?

หากลืมพ่น/สเปรย์/หยอดยาออกซี่เมตาโซลีนสามารถพ่น/หยอดยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการพ่น/หยอดยาในครั้งถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ออกซี่เมตาโซลีนมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาออกซี่เมตาโซลีนทั้งชนิดหยอด/พ่นจมูกสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ทำให้รู้สึกแสบคันบริเวณสัมผัสยา อาจพบอาการจาม ปากแห้ง/คอแห้ง หากใช้ยาไปนานอาจเกิดภาวะแน่นจมูกกลับมาใหม่ ผู้ป่วยบางรายจะมีอาการปวดศีรษะ นอนไม่หลับ หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตสูง กระสับกระส่าย คลื่นไส้ วิงเวียน หัวใจและชีพจรเต้นผิดจังหวะ

สำหรับผู้ที่ได้รับยาออกซี่เมตาโซลีนเกินขนาดจะมีอาการความดันโลหิตสูงหรือต่ำก็ได้ อาจเกิดภาวะคลื่นไส้ อาเจียน ตัวเย็น ม่านตาหรี่แคบ เหงื่อออกมาก ปวดศีรษะ ชักจนถึงขั้นโคม่า หากพบอาการดังกล่าวควรต้องพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที ในทางคลินิกยังไม่มียาต้านพิษของยาออกซี่เมตาโซลีนโดยตรง แพทย์อาจใช้ยากลุ่ม Alpha adrenergic antagonists เช่น Phentolamine เพื่อลดภาวะความดันโลหิตสูง บางกรณีแพทย์อาจพิจารณาการใช้ยากลุ่ม Benzodiazepines ช่วยป้องกันและลดอาการชักที่อาจเกิดขึ้นได้โดยเฉพาะในผู้ป่วยเด็ก

มีข้อควรระวังการใช้ออกซี่เมตาโซลีนอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ออกซี่เมตาโซลีนดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาออกซี่เมตาโซลีนด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ออกซี่เมตาโซลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาออกซี่เมตาโซลีนมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

ควรเก็บรักษาออกซี่เมตาโซลีนอย่างไร?

ควรเก็บยาออกซี่เมตาโซลีนที่อุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บยาในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ออกซี่เมตาโซลีนมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาออกซี่เมตาโซลีนที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นๆและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Iliadin (อิลิเอดิน) Merck
Metzodin (เมทโซดิน) Sriprasit Pharma
Oxymet (ออกซี่เมท) Greater Pharma
Pernazene Oxy (เพอร์นาซีน ออกซี่) sanofi-aventis

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Oxymetazoline [2015,April11]
2 http://www.mims.com/USA/drug/info/oxymetazoline/?type=full&mtype=generic#Dosage [2015,April11]
3 http://www.drugs.com/drug-interactions/oxymetazoline-nasal-index.html?filter=2&generic_only= [2015,April11]
4 http://www.drugbank.ca/drugs/DB00935 [2015,April11]
5 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=oxymetazoline [2015,April11]
6 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=oxymetazoline [2015,April11]
7 http://www.drugs.com/cdi/oxymetazoline-solution.html [2015,April11]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน Prameruthai Rattanas
Frame Bottom