Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

มดลูก  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

การคลอด  การตกเลือดหลังคลอด 

บทนำ

ยาออกซิโทซิน (Oxytocin) เป็นสารประเภทฮอร์โมนที่พบในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่ผลิตจากสมองส่วนไฮโปทาลามัส (Hypothalamus) มีความสำคัญสำหรับมนุษย์โดยจัดเป็นฮอร์โมน ที่ทำให้เกิดการเร่งคลอดในหญิงตั้งครรภ์ ทำให้กระบวนการคลอดเป็นไปได้ง่าย อีกทั้งยังกระตุ้นให้เกิดการสร้างน้ำนมของมารดาอีกด้วย

ทางคลินิกจะใช้ออกซิโทซินสังเคราะห์กระตุ้นให้เกิดการคลอดในหญิงตั้งครรภ์ รวมถึงใช้รักษาภาวะตกเลือดหลังการคลอดบุตร สำหรับงานด้านปศุสัตว์จะใช้ออกซิโทซินกระตุ้นให้สัตว์สร้างน้ำนมเพื่อใช้เลี้ยงตัวอ่อน ในมนุษย์จะใช้ออกซิโทซินชนิดสเปรย์พ่นจมูกช่วยกระตุ้นให้มารดามีน้ำนมเช่นกัน

การศึกษาด้านเภสัชจลนศาสตร์ (Pharmacokinetic, การศึกษาความเป็นไปของยาเมื่อยาเข้าสู่ร่างกาย) ของออกซิโทซินเมื่อเข้าสู่ร่างกายพบว่า ปริมาณออกซิโทซินประมาณ 30% จะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนในกระแสเลือด จากนั้นจะมีการลำเลียงยาไปที่ตับ และเกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมี ร่างกายจะใช้เวลาประมาณ 1 - 6 นาทีเท่านั้นเพื่อกำจัดออกซิโทซินประมาณ 50% ออกจากกระแสเลือดและผ่านทิ้งไปกับน้ำดีและปัสสาวะ

องค์การอนามัยโลกระบุให้ออกซิโทซินเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานสำหรับระดับชุมชนและสถานพยาบาลต่างๆควรต้องมีสำรองไว้ใช้ คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุออกซิโทซินลงในบัญชียาหลักแห่งชาติและมีรูปแบบการใช้เป็นลักษณะของยาฉีด ซึ่งจะพบเห็นในสถานพยาบาลเท่านั้น ปริมาณการใช้กับผู้ป่วยจะขึ้นกับคำสั่งแพทย์โดยพิจารณาถึงความปลอด ภัยของผู้ป่วยเป็นสำคัญ

ออกซิโทซินมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ออกซิโทซิน

ยาออกซิโทซินมีสรรพคุณดังนี้เช่น

ออกซิโทซินมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาออกซิโทซินจะกระตุ้นให้มดลูกเกิดการบีบตัว ทำให้การคลอดเป็นไปได้ง่ายขึ้น และยังกระตุ้นการทำงานของหัวนมจึงช่วยให้เกิดการหลั่งน้ำนมเพิ่มขึ้น

ออกซิโทซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาออกซิโทซินมีรูปแบบการจัดจำหน่ายในประเทศไทยเป็นยาฉีดขนาด 10 ยูนิต/มิลลิ ลิตร

ออกซิโทซินมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างขนาดการบริหารยา/การใช้ยาออกซิโทซินเฉพาะในการเร่งการคลอดและในการรักษาภาวะตกเลือดหลังคลอด ส่วนการกระตุ้นให้มารดาหลั่งน้ำนมในการเลี้ยงดูบุตรการใช้ยาจะอยู่ในดุลพินิจของแพทย์เป็นกรณีไป

ก.สำหรับเร่งการคลอด:

  • ผู้ใหญ่: หยดยาเข้าหลอดเลือดดำ 0.5 - 1 มิลลิยูนิต/ชั่วโมงในช่วง 30 - 60 นาทีแรก จากนั้นค่อยๆเพิ่มขนาดเป็น 1 - 2 มิลลิยูนิตจนกระทั่งมดลูกเริ่มบีบตัว

ข.สำหรับรักษาภาวะตกเลือดหลังการคลอด:

*****หมายเหตุ:

  • • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ผู้รักษาได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาออกซิโทซิน ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

ออกซิโทซินมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาออกซิโทซินสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ได้ทั้งทารกในครรภ์และตัวมารดา

  1. สำหรับทารกในครรภ์: อาจเกิดภาวะดีซ่าน หัวใจเต้นผิดจังหวะและเต้นช้า มีอาการชัก และอาจมีเลือดออกที่จอตา
  2. สำหรับมารดา: อาจทำให้ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นเร็ว ระคายเคืองในโพรงจมูก เลือด ออกที่มดลูก คลื่นไส้และอาเจียน

อนึ่ง สำหรับผู้ที่ได้รับออกซิโทซินเกินขนาดอาจพบอาการมดลูกหดเกร็งอย่างมากจนรบ กวนปริมาณเลือดที่ไปหล่อเลี้ยงมดลูกและอาจเกิดการปริแตกของมดลูก

มีข้อควรระวังการใช้ออกซิโทซินอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาออกซิโทซินดังนี้เช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาออกซิโทซินด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ออกซิโทซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาออกซิโทซินมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้เช่น

  • การใช้ยาออกซิโทซินร่วมกับยาเจลที่ใช้ทาเพื่อเร่งคลอดเช่น Dinoprostone จะเกิดความเสี่ยงให้มดลูกมีการบีบตัวมากขึ้นจนอาจเกิดภาวะมดลูกปริแตก หากต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ให้เหมาะกับผู้ป่วยเป็นกรณีไป
  • การใช้ยาออกซิโทซินร่วมกับยา Phenylephrine, Pseudoephedrine จะกระตุ้นให้ผู้ป่วยมีความดันโลหิตสูงขึ้น หากไม่มีความจำเป็นใดๆควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาร่วมกัน
  • การใช้ยาออกซิโทซินร่วมกับยาคลายกล้ามเนื้อบางตัวเช่น Rocuronium อาจทำให้เกิดภาวะกดการหายใจของผู้ป่วย รวมถึงอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง กรณีต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ให้เหมาะสมกับคนไข้เป็นกรณีๆไป
  • การใช้ยาออกซิโทซินร่วมกับยา Misoprostol จะทำให้ฤทธิ์ของยาออกซิโทซินเพิ่มมากขึ้น หากจำเป็นต้องใช้ยาร่วมกันแพทย์จะปรับขนาดการใช้ให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเป็นกรณีไป

ควรเก็บรักษาออกซิโทซินอย่างไร?

ควรเก็บยาออกซิโทซินภายใต้อุณหภูมิ 2 - 8 องศาเซลเซียส (Celsius) ห้ามเก็บในช่องแช่แข็งตู้เย็น เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น ไม่เก็บยาในห้อง น้ำหรือในรถยนต์ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ออกซิโทซินมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาออกซิโทซินที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นๆและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Octocin (ออกโทซิน) L. B. S.
Oxytocin Synth-Richter (ออกซิโทซิน ซินท์-ริชเตอร์) Gedeon Richter
Syntocinon (ซินโทซินอน) Novartis

บรรณานุกรม

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Oxytocin[2015,May9]
  2. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/search?keyword=oxytocin[2015,May9]
  3. http://www.mims.com/USA/drug/info/oxytocin/[2015,May9]
  4. https://www.mims.com/USA/Drug/info/oxytocin/oxytocin?type=full&mtype=generic [2015,May9]
  5. http://www.drugs.com/dosage/oxytocin.html#Usual_Adult_Dose_for_Labor_Induction [2015,May9]
  6. http://www.drugs.com/drug-interactions/oxytocin.html [2015,May9]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน bigbookkung
Frame Bottom