Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

อื่นๆ  ทั่วตัว  เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ติดเชื้อแบคทีเรีย 

บทนำ

ยาลีเนโซลิด (Linezolid) เป็นหนึ่งในยาปฏิชีวนะกลุ่ม 2-Oxazolidone (สารประกอบที่มีคุณ สมบัติต้านเชื้อแบคทีเรีย) ที่ใช้บำบัดรักษาการติดเชื้อของแบคทีเรียชนิดแกรมบวก (Gram-posi tive bacteria) ซึ่งดื้อต่อยาปฏิชีวนะชนิดอื่นที่รวมถึงแบคทีเรียกลุ่ม Streptococci, Vancomycin-resistant enterococci และ Methicillin-resistant staphylococcus aureus การใช้ยาลีเนโซลิดมักจะใช้รักษาเพียงระยะสั้นเท่านั้น เมื่อใช้ตามคำสั่งแพทย์จะมีความปลอดภัยต่อผู้ป่วย ทั้งเด็กและผู้ใหญ่รวมถึงผู้ป่วยโรคตับโรคไตก็อยู่ในวิสัยที่ยังสามารถใช้ยานี้ได้

รูปแบบยาแผนปัจจุบันของยาลีเนโซลิดจะมีทั้งยารับประทานและยาฉีด ตัวยานี้มีการดูดซึมจากระบบทางเดินอาหารได้เกือบทั้งหมด เมื่อยานี้เข้าสู่กระแสเลือดจะเข้าจับกับพลาสมาโปรตีนประมาณ 31% และมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเคมีโดยตับ ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 4.2 - 5.4 ชั่วโมงในการกำจัดยานี้ออกจากร่างกาย

การใช้ยาลีเนโซลิดเป็นเวลานานจนเกินไปจะก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่รุนแรงติดตามมาเช่น เกิดภาวะกดการทำงานของไขกระดูกและมีเกล็ดเลือดต่ำ เคยมีรายงานการใช้ยานี้ที่นานมากกว่า 2 สัปดาห์สามารถกระตุ้นให้เกิดเส้นประสาทตาเสียหายและทำให้ระดับกรดแลคติก (Lactic acid, กรดที่มีผลต่อความเป็นกรด-ด่างของเลือด) ในร่างกายเพิ่มสูงขึ้น

ยาลีเนโซลิดมีกลไกการออกฤทธิ์ต่อการสังเคราะห์โปรตีนของแบคทีเรีย ส่งผลให้แบคทีเรียหยุดการเจริญเติบโตและหยุดกระจายพันธุ์ แต่ไม่มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อแบคทีเรียโดยตรง เราจะพบเห็นการใช้ยาลีเนโซลิดเพื่อรักษาการติดเชื้อของระบบอวัยวะต่างๆในร่างกายเช่น

  • รักษาโรคปอดบวมมีช่วงเวลาการใช้ยานี้ 10 - 14 วัน
  • รักษาการติดเชื้อที่ผิวหนังใช้เวลาในการให้ยานี้ 10 - 14 วัน
  • รักษาการติดเชื้อจากกลุ่ม Vancomycin-resistant enterococcus faecium โดยมีระยะ เวลาของการใช้ยานี้ 14 - 28 วัน

ทั้งนี้มีข้อจำกัดบางประการที่ผู้บริโภคควรทราบก่อนที่จะใช้ยาลีเนโซลิดอาทิเช่น

อนึ่งองค์การอนามัยโลกได้กำหนดให้ยาลีเนโซลิดเป็นยาจำเป็นขั้นพื้นฐานที่สถานพยาบาลต่างๆควรมีสำรองไว้ใช้ในสถานพยาบาล คณะกรรมการอาหารและยาของไทยก็ได้บรรจุให้ยานี้อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ โดยระบุเงื่อนไขของการใช้ยาเพื่อต่อต้านการติดเชื้อกลุ่มแบคทีเรียที่ถูกเรียกว่า Methicillin-resistant staphylococcus aureus ยานี้มีราคาที่ค่อนข้างสูงเช่น ยาชนิดรับ ประทานขนาด 600 มิลลิกรัมอาจมีราคาจำหน่ายมากกว่า 1,000 บาท/เม็ด

ยาลีเนโซลิดจัดอยู่ในหมวดยาอันตราย เราจะพบเห็นการใช้ยานี้แต่ในสถานพยาบาลเท่านั้น โดยต้องเป็นไปตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษาแต่ผู้เดียว

ลีเนโซลิดมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ลีเนโซลิด

ยาลีเนโซลิดมีสรรพคุณ/ข้อบ่งใช้เช่น

ลีเนโซลิดมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยาลีเนโซลิดมีกลไกออกฤทธิ์โดย ตัวยาจะยับยั้งการสังเคราะห์สารไรโบโซมอลโปรตีน (Ribosomal protein) ที่เกี่ยวข้องกับสารพันธุกรรมในตัวแบคทีเรียชนิดแกรมบวก ส่งผลให้แบคทีเรียหยุดการเจริญเติบโต ไม่สามารถแพร่พันธุ์ต่อไปได้และตายลงในที่สุด

ลีเนโซลิดมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาลีเนโซลิดมีรูปแบบการจัดจำหน่ายเช่น

  • ยาน้ำชนิดรับประทาน ขนาด 100 มิลลิกรัม/5 มิลลิลิตร
  • ยาเม็ดชนิดรับประทาน ขนาด 600 มิลลิกรัม/เม็ด
  • ยาฉีด ขนาด 2 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร

ลีเนโซลิดมีขนาดการบริหารยาอย่างไร?

ขนาดการบริหารยา/ใช้ยาลีเนโซลิดจะขึ้นกับชนิดและความรุนแรงของโรค ดังนั้นจึงขึ้นอยู่ กับดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษา ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างเช่น

ก. สำหรับรักษาการติดเชื้อในกระแสเลือด/ภาวะพิษเหตุติดเชื้อ (Bacteremia):

ข. สำหรับรักษาการติดเชื้อที่ผิวหนังระดับรุนแรง:

* อนึ่ง

  • ยานี้สามารถรับประทานก่อนหรือหลังอาหารก็ได้
  • ระยะเวลาในการใช้ยานี้ในเด็กขึ้นกับคำสั่งจากแพทย์ผู้รักษา

*****หมายเหตุ:

  • ขนาดยาและระยะเวลาในการใช้ยาที่ระบุในบทความนี้เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนคำสั่งใช้ยาของแพทย์ได้ การใช้ยาที่เหมาะสมควรต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงยาลีเนโซลิด ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาลีเนโซลิดสามารถรับประทานยาเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

อย่างไรก็ตามเพื่อประสิทธิผลของการรักษาควรรับประทานยาลีเนโซลิดตรงเวลา

ลีเนโซลิดมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาลีเนโซลิดสามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ที่พบได้บ่อยดังนี้เช่น มีภาวะหนาวสั่น รู้สึกสับสน วิงเวียนคล้ายจะเป็นลม ชีพจรและหัวใจเต้นเร็ว มีไข้ ผิวซีด หายใจลำบาก อาจพบผื่นคัน มีภาวะเลือดออกง่าย อ่อนเพลีย ไม่มีแรง

นอกจากนี้ยังอาจพบอาการข้างเคียงอื่นๆที่อาจเกิดกับผู้ป่วยบางรายเท่านั้นเช่น อุจจาระมีสีดำ เลือดออกที่เหงือก ปัสสาวะมีเลือดปน ปวดเมื่อยตามร่างกาย แน่นหน้าอก ท้องผูก อาจพบอาการลมชัก ไอ ปัสสาวะน้อยลง ปากแห้ง เจ็บคอ หูอื้อ ปวดศีรษะ เสียงแหบ/เสียงแห้ง หัวใจเต้นผิดจังหวะ เบื่ออาหาร อารมณ์แปรปรวน เป็นตะคริว จาม แน่น/คัดจมูก ปวดท้อง กลืนอาหารลำบาก เกิดแผลในปาก อาจมีอาเจียนเป็นเลือด ตาพร่า ปวดกระบอกตา/เบ้าตา มีไข้สูง ปวดข้อ เป็นต้น

มีข้อควรระวังการใช้ลีเนโซลิดอย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาลีเนโซลิดเช่น

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาลีเนโซลิดด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิดและสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ(อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ลีเนโซลิดมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาลีเนโซลิดมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นเช่น

ควรเก็บรักษาลีเนโซลิดอย่างไร

ควรเก็บยาลีเนโซลิดในช่วงอุณหภูมิ 15 - 30 องศาเซลเซียส (Celsius) ไม่เก็บยาในช่องแช่แช็งของตู้เย็น เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่เก็บยาในห้องน้ำหรือในรถยนต์

ลีเนโซลิดมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาลีเนโซลิดที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้าบริษัทผู้ผลิต
Zyvox (ไซวอค) Pfizer

บรรณานุกรม

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/2-Oxazolidone [2016,Jan30]
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Linezolid [2016,Jan30]
  3. http://www.drugs.com/cdi/linezolid.html [2016,Jan30]
  4. http://drug.fda.moph.go.th:81/nlem.in.th/medicine/essential/list/90#item-10248 [2016,Jan30]
  5. http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Zyvox/?type=brief [2016,Jan30]
  6. http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=Linezolid [2016,Jan30]
  7. http://www.mims.com/Hongkong/drug/info/Zyvox/?type=full#Dosage [2016,Jan30]
  8. http://www.drugs.com/drug-interactions/linezolid-index.html?filter=3&generic_only= [2016,Jan30]
  9. http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2012/021132s027lbl.pdf [2016,Jan30]


สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน bigbookkung
Frame Bottom