Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

สมอง 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

ซึมเศร้า 

บทนำ

ยารักษาโรคซึมเศร้าประเภท Tricyclic and tetracyclic antidepressants ที่ย่อว่า ทีซีเอ (TCAs) ถูกพัฒนาขึ้นในปี ค.ศ. 1950 (พ.ศ.2493) และวางจำหน่ายเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ในขณะ เดียวกันก็มีการพัฒนายารักษาอาการซึมเศร้ากลุ่มอื่นขึ้นมาทดแทนโดยใช้ผลข้างเคียงที่มีน้อยกว่าของยาเป็นจุดขาย

สำหรับยาในกลุ่ม TCAs อาจแบ่งออกเป็น 3 รุ่นดังนี้

  1. ยากลุ่ม TCAs รุ่นที่ 1 ประกอบด้วยตัวยา Amitriptyline, Clomipramine, Doxepin, Dosulepin, Imipramine และ Trimipramine,
  2. ยากลุ่ม TCAs รุ่นที่ 2 ประกอบด้วยตัวยา Desipramine, Nortriptyline และ Protriptyline
  3. ยากลุ่ม TCAs รุ่นที่ 3 ประกอบด้วยตัวยา Amoxapine และ Maprotiline

นอกจากจะนำยากลุ่ม TCAs มารักษาอาการซึมเศร้าแล้ว ยังมีประโยชน์อื่นของการรักษาที่วง การแพทย์นำมาใช้เช่น ใช้บำบัดอาการจากโรคสมาธิสั้น บำบัดอาการปวดชนิดเรื้อรัง เป็นต้น มียาบางรายการของ TCAs ที่คณะกรรมการอาหารและยาของไทยได้บรรจุลงในบัญชียาหลักแห่งชาติเช่น Amitriptyrine, Nortriptyline, Imipramine และ Clomipramine โดยจัดให้อยู่ในหมวดยาอันตราย

ยารักษาอาการซึมเศร้ากลุ่ม TCAs มักจะมีผลข้างเคียงมากกว่ายารักษาอาการซึมเศร้ากลุ่มอื่น การเลือกใช้หรือซื้อหามารับประทานเองอาจเป็นอันตรายต่อตัวผู้บริโภค ดังนั้นการใช้ยากลุ่มนี้จะต้องเป็นไปตามคำสั่งแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยารักษาโรคซึมเศร้า

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีสรรพคุณดังนี้

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

กลไกการออกฤทธิ์ชองยากลุ่ม TCAs คือ ตัวยาจะเข้าไปปิดกั้นหรือยับยั้งการดูดซึมของสารเซโรโทนิน (Serotonin, สารสื่อประสาทชนิดหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับภาวะทางอารมณ์/จิตใจ) และสารนอร์อีพิเนฟรีน (Norepinephrine, ฮอร์โมนและสารสื่อประสาทชนิดที่เกี่ยวข้องกับการตื่นตัวของร่างกาย) ในสมองทำให้เกิดการแปรผลของระบบประสาทส่วนกลาง ส่งผลให้บรรเทาอาการซึมเศร้า รวมถึงบรรเทาอาการปวดของร่างกาย จึงทำให้เกิดฤทธิ์ของการรักษาตามสรรพคุณ

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีขนาดรับประทานอย่างไร?

การรับประทานยากลุ่มทีซีเอต้องตามคำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด ห้ามมิให้ผู้ป่วยปรับขนาดรับ ประทานเองเพราะเป็นตัวยาที่มีผลข้างเคียงสูง

เนื่องจากตัวยาในกลุ่มยาทีซีเอมีมากมายและใช้หลายวัตถุประสงค์ ในที่นี้จึงขอยกตัวอย่างขนาดรับประทานของยาบางรายการที่ใช้บ่อยเฉพาะสำหรับบรรเทาอาการซึมเศร้าเท่านั้นมีดังนี้

  1. Amitriptyline:
    • ผู้ใหญ่: รับประทานเริ่มต้น 50 - 75 มิลลิกรัม/วัน อาจแบ่งรับประทานหรือรับประทานครั้งเดียวก่อนนอน แพทย์สามารถปรับขนาดรับประทานได้ถึง 150 มิลลิกรัม/วัน หากโรคมีความรุนแรงสามารถรับประทานในขนาดสูงสุดได้ไม่เกิน 300 มิลลิกรัม/วัน
    • เด็กอายุมากกว่า 16 ปี: รับประทาน 30 - 75 มิลลิกรัม/วัน โดยจะแบ่งรับประทานก็ได้หรือรับ ประทานครั้งเดียวก่อนนอน
    • เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี: ไม่มีข้อมูลแนะนำการใช้ยาทีซีเอในเด็กกลุ่มนี้ที่แน่ชัด ดังนั้นการใช้ยาในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์
    • ผู้สูงอายุ: รับประทาน 30 - 75 มิลลิกรัม/วัน โดยจะแบ่งรับประทานก็ได้หรือรับประทานครั้งเดียวก่อนนอน
  2. Nortriptyline:
    • ผู้ใหญ่: รับประทานเริ่มต้น 75 - 100 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทานออกเป็น 3 - 4 ครั้ง กรณีที่อาการรุนแรงแพทย์อาจเพิ่มขนาดรับประทานได้ถึง 150 มิลลิกรัม/วัน
    • เด็กอายุมากกว่า 16 ปี: รับประทาน 30 - 50 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทาน
    • เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี: ไม่มีข้อมูลแนะนำการใช้ยาทีซีเอในเด็กกลุ่มนี้ที่แน่ชัด ดังนั้นการใช้ยาในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์
    • ผู้สูงอายุ: รับประทาน 30 - 50 มิลลิกรัม/วันโดยแบ่งรับประทาน
  3. Imipramine:
    • ผู้ใหญ่: รับประทานเริ่มต้น 75 มิลลิกรัม/วัน สามารถปรับขนาดรับประทานเป็น 150 - 200 มิลลิ กรัม/วัน โดยค่อยๆเฉลี่ยการเพิ่มปริมาณยาตามแพทย์แนะนำ กรณีที่มีอาการป่วยขั้นรุนแรงใช้ขนาดรับประทานสูงสุดไม่เกิน 300 มิลลิกรัม/วัน
    • เด็ก: ไม่มีข้อมูลแนะนำการใช้ยาทีซีเอในเด็กที่แน่ชัด ดังนั้นการใช้ยาในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุล พินิจของแพทย์
    • ผู้สูงอายุ: รับประทานเริ่มต้น 10 มิลลิกรัมก่อนนอน และสามารถปรับขนาดรับประทานเป็น 30 - 50 มิลลิกรัม/วัน โดยค่อยๆเพิ่มขนาดรับประทานตามแพทย์แนะนำ
    • 4. Clomipramine:
    • ผู้ใหญ่: รับประทานเริ่มต้น 10 มิลลิกรัม/วัน สามารถปรับขนาดรับประทานตามแพทย์แนะนำเป็น 30 - 150 มิลลิกรัม/วัน
    • เด็ก: ไม่มีข้อมูลแนะนำการใช้ยาทีซีเอในเด็กกลุ่มนี้ที่แน่ชัด ดังนั้นการใช้ยาในเด็กกลุ่มนี้จึงอยู่ในดุลพินิจของแพทย์
    • ผู้สูงอายุ: รับประทานเริ่มต้น 10 มิลลิกรัม แพทย์อาจแนะนำเพิ่มขนาดรับประทานโดยค่อยๆปรับขนาดเพิ่มขึ้นในช่วง 10 วันเป็น 30 - 75 มิลลิกรัม/วัน ขนาดรับประทานสูงสุดของยานี้ควรอยู่ในช่วง 100 - 150 มิลลิกรัม/วัน

*****หมายเหตุสำคัญ:

การเลือกชนิดของยากลุ่มทีซีเอ รวมถึงขนาด การปรับขนาดยา และช่วงเวลาของการรับประ ทานยาที่ปลอดภัยและสามารถฟื้นฟูอาการป่วยให้ดีขึ้น ผู้ป่วยจะต้องปฏิบัติตามคำสั่งแพทย์ผู้ทำการรักษาเท่านั้น ห้ามใช้ยาเอง

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาในกลุ่มยาทีซีเอ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัช กรดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยากลุ่มทีซีเอสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการ รับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยากลุ่ม TCAs สามารถก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง/อาการข้างเคียง) ดังนี้เช่น ปากและจมูกแห้ง ท้องผูก ปัสสาวะขัด อุณหภูมิของร่างกายสูงขึ้น (มีไข้) การมองเห็นไม่ชัดเจน ง่วงนอน วิตกกังวล สับสน กระสับกระส่าย อารมณ์ทางเพศลดลง อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นเร็ว หัวใจเต้นผิดจังหวะ

การรับประทานยากลุ่มทีซีเอเกินขนาด สามารถก่อให้เกิดภาวะประสาทหลอนและมีภาวะโคม่าเกิดขึ้นได้

การหยุดรับประทานยากลุ่มทีซีเอทันทีสามารถก่อให้เกิดภาวะการถอนยาได้ โดยมีอาการวิตกกังวล นอนไม่หลับ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ เพื่อป้องกันภาวะถอนยา แพทย์จะเป็นผู้ปรับลดขนาดรับประ ทานและกำหนดเวลาของการหยุดรับประทาน ผู้ป่วยไม่ควรปรับขนาดหรือหยุดรับประทานยาเอง

มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเออย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยารักษาโรคซึมเศร้ากลุ่ม TCAs ด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้งควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยารักษาโรคซึมเศร้ามีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

ควรเก็บรักษายารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเออย่างไร?

สามารถเก็บยากลุ่มทีซีเอภายใต้อุณหภูมิห้อง เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อนและความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยารักษาโรคซึมเศร้าทีซีเอที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Amitec (อะมิเทค)Utopian
Amitryn (อะมิทรีน)T.Man Pharma
Amitryptyline GPO (อะมิทริปไทลีน)GPO
Conmitrip (คอนมิทริป)Condrugs
Polybon (โพลีบอน)Central Poly Trading
Polytanol (โพลีทานอล)Central Poly Trading
Tripsyline (ทริปซีไลน์)Polipharm
Tripta (ทริปตา)Atlantic Lab
Triptyline (ทริปทีไลน์)Medifive
Cetavol (ซีทาโวล)Central Poly Trading
Nortyline (นอร์ทีไลน์)Condrugs
Ortrip (ออทริป)Central Poly Trading
Anafranil (อะนาฟรานิล)Novartis
Clofranil (โคลฟรานิล)Sun Pharma
Celamine (เซลามีน)Central Poly Trading
Inpramine (อินพรามายน์)Inpac Pharma
Minapine (มินาปีน)Medicpharma
Mipramine (มิพรามีน)Inpac Pharma
Sermonil (เซอร์โมนิล)Pharmaland
Topramine (โทพรามายน์)Condrugs

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Tricyclic_antidepressant [2014,Nov22]
2 http://bestpractice.bmj.com/best-practice/monograph/342/basics/classification.html [2014,Nov22]
3 http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/depression/in-depth/antidepressants/art-20046983 [2014,Nov22]
4 http://www.nhs.uk/conditions/antidepressant-drugs/Pages/Cautions.aspx [2014,Nov22]
5 http://web4health.info/en/answers/bipolar-depr-med-tcas-effect.htm [2014,Nov22]
6 http://www.emedicinehealth.com/understanding_antidepressant_medications/page6_em.htm [2014,Nov22]
7 http://www.mims.com/USA/drug/info/amitriptyline/ [2014,Nov22]
8 http://www.mims.com/USA/drug/info/nortriptyline/?type=brief&mtype=generic [2014,Nov22]
9 http://www.mims.com/USA/drug/search/?q=clomipramine [2014,Nov22]
10 http://www.mims.com/USA/drug/info/imipramine/?type=brief&mtype=generic [2014,Nov22]
11 http://www.medindia.net/doctors/drug_information/amitriptyline.htm [2014,Nov22]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 3 คน sirikul Aek00s Somsuk44
Frame Bottom