Frame Top

ระบบและอวัยวะที่เกี่ยวข้อง :

เภสัชกรรม 

อาการที่เกี่ยวข้อง :

เอดส์  ไวรัสตับอักเสบบี 

บทนำ

ยาต้านไวรัสเอดส์ อีกหนึ่งกลุ่มที่วงการแพทย์นำมาใช้กับผู้ป่วยโรคเอชไอวีคือ กลุ่มที่มีชื่อเรียกว่า โปรตีเอส อินฮิบิเตอร์ ย่อว่า พีไอ (Protease inhibitors: PIs) ซึ่งต่อไปในบทความนี้ขอเรียกว่า “ยาต้านไวรัสพีไอ

ยาต้านไวรัสพีไอมีความจำเพาะเจาะจงกับผู้ป่วยที่ติดเชื้อชนิดเอชไอวี-1 และยาบางตัวในกลุ่มนี้ยังถูกพัฒนาเพื่อนำมารักษาโรคไวรัสตับอักเสบ-ซีอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีสรรพคุณในด้านต่อต้านเชื้อประเภทโปรโตซัว (Protozoa) เช่น มาลาเรีย/ไข้จับสั่น ต้านมะเร็ง (ซึ่งยังอยู่ในช่วงการทดสอบ ในสัตว์ทดลอง) หากจะแบ่งยาในกลุ่ม ‘พีไอตามการรักษา สามารถแยกประเภทได้ดังนี้

  1. บำบัดรักษาอาการในผู้ป่วยโรคเอดส์ แบ่งย่อยเป็น
    1. กลุ่มที่คณะกรรมการอาหารและยาของสหรัฐอเมริกาขึ้นทะเบียน ในปี ค.ศ. 1995 (พ.ศ. 2538) ได้แก่ Saquinavir, Ritonavir, Indinavir, และ Nelfinavir
    2. กลุ่มที่ขึ้นทะเบียนในปี ค.ศ. 1999 (พ.ศ. 2542) ได้แก่ Amprenavir, Lopinavir
    3. กลุ่มที่ขึ้นทะเบียนในปี ค.ศ. 2003 (พ.ศ. 2546) ได้แก่ Atazanavir, Fosamprenavir, และ Tipranavir
    4. กลุ่มที่ขึ้นทะเบียนในปี ค.ศ. 2006 (พ.ศ. 2549) ได้แก่ Darunavir และ Simeprevir
  2. บำบัดรักษาผู้ป่วยโรคตับอักเสบซี มียา 2 ตัว คือ Boceprevir และ Telaprevir

สำหรับยาในกลุ่มพีไอที่นำมาใช้ต้านโรคเอดส์นั้น กลุ่มยาเหล่านี้ไม่สามารถรักษาโรคเอดส์ให้หายขาดได้ เพียงแต่ทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยดีขึ้นรวมถึงลดอัตราการเสียชีวิต

ยาส่วนใหญ่ในกลุ่มพีไอที่ขึ้นทะเบียนยาในหมวดยาควบคุมพิเศษ ผู้ป่วยไม่สามารถหาซื้อได้เองตามร้านขายยาทั่วไป การรับยาต้องผ่านทางสถานพยาบาลที่ลงชื่อรักษาไว้ และต้องมีใบสั่งจากแพทย์ประกอบในการรับยากลับบ้าน

ยาต้านไวรัสพีไอมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?

ยาต้านไวรัสพีไอ

ยาต้านไวรัสพีไอมีสรรพคุณดังนี้

ยาต้านไวรัสพีไอมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?

ยากลุ่มพีไอมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยตัวยาจะเข้าไปทำให้ไวรัสไม่สามารถใช้สารเอนไซม์ที่มีชื่อว่า Protease ตัดต่อโปรตีนให้มีโมเลกุลที่เล็กลง และนำโปรตีนดังกล่าวไปสร้างสารพันธุกรรมที่จำเป็นต่อการแพร่พันธุ์และเจริญเติบโต จึงนำมาซึ่งการควบคุมรักษาโรคดังกล่าว

ยาต้านไวรัสพีไอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?

ยาต้านไวรัสพีไอมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้

ยาต้านไวรัสพีไอมีขนาดรับประทานอย่างไร?

ด้วยในกลุ่มยาต้านไวรัสเอดส์และไวรัสตับอักเสบ-ซีมีหลายรายการ ขนาดรับประทานจึงขึ้นกับการพิจารณาของแพทย์ โดยต้องอาศัยข้อมูลของตัวผู้ป่วยเช่น สภาพร่างกาย โรคแทรกซ้อนที่เป็นอยู่ รวมกับเลือกใช้ยาให้ตรงตามอาการและมีความปลอดภัยมากที่สุด ดังนั้นการรับประทานจึงต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น

เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?

เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดที่รวมถึงยาต้านไวรัสพีไอ ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกร ดังนี้

หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

หากลืมรับประทานยาต้านไวรัสพีไอสามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานยาในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณยาเป็น 2 เท่า และการลืมรับประทานยาบ่อยๆหลายครั้ง ย่อมส่งผลเสียต่อผู้ป่วยโดยตรงและอาจทำให้อาการโรคลุกลามมากยิ่งขึ้น

ยาต้านไวรัสพีไอมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?

ยาต้านไวรัสพีไอสามารถก่อให้เกิดอาการข้างเคียงดังนี้เช่น หายใจลำบาก มีอาการบวมบริเวณหน้า - ปาก - ลิ้น - คอ น้ำตาลในเลือดสูง ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ผื่นคัน ไขมันคลอเรสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูง ตับทำงานผิดปกติ/ตับอักเสบ เกิดนิ่วในไต หัวใจล้มเหลว ปวดท้อง เบื่ออาหาร

มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านไวรัสพีไออย่างไร?

มีข้อควรระวังการใช้ยาต้านไวรัสพีไอดังนี้

***** อนึ่ง ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึงยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมยาต้านไวรัสพีไอด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกครั้ง ควรต้องปฏิบัติตาข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน

ยาต้านไวรัสพีไอมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?

ยาต้านไวรัสพีไอมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นดังนี้

  • การใช้ยาต้านไวรัสพีไอร่วมกับยาลดไขมันกลุ่ม Statins สามารถทำให้เกิดภาวะไขมันในเลือดสูง จึงห้ามการใช้ร่วมกันโดยเด็ดขาด
  • การใช้ร่วมกับยากันชักบางตัว เช่น Phenobarbital, Phenytoin หรือยาต้านเชื้อวัณโรค เช่น Rifampicin อาจทำให้ระดับยากลุ่มพีไอ เช่น Ritonavir มีปริมาณต่ำลงจนส่งผลต่อการรักษา หากต้องใช้ยาร่วมกัน แพทย์จะเป็นผู้ปรับขนาดการรับประทานเป็นรายบุคคลไป
  • การใช้ยาต้านไวรัสกลุ่มพีไอร่วมกับยาขยายหลอดเลือด Sildenafil, Vadenafil สามารถทำให้ความเข้มข้นของยากลุ่มพีไอในกระแสเลือดสูงขึ้น หากมีความจำเป็นต้องใช้ร่วมกัน แพทย์จะเป็นผู้ปรับขนาดการรับประทานให้เหมาะสมเป็นกรณีไป
  • การใช้ยาต้านไวรัสกลุ่มพีไอร่วมกับยากลุ่ม H2 Receptor Antagonists (ยาต้านสารฮิสตามีน/Histamine) จะทำให้ยาบางตัวในกลุ่มพีไอลดความเข้มข้นลง แพทย์จะเป็นผู้ปรับขนาดรับประทานในคนไข้เป็นรายบุคคลไป

ควรเก็บรักษายาต้านไวรัสพีไออย่างไร?

ควรเก็บยาต้านไวรัวพีไอที่อุณหภูมิไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส เก็บยาในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงแดด ความร้อน และความชื้น เก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง และไม่ควรเก็บยาในห้องน้ำ

ยาต้านไวรัสพีไอมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?

ยาต้านไวรัสพีไอที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นและบริษัทผู้ผลิตเช่น

ชื่อการค้า บริษัทผู้ผลิต
Invirase (อินไวเรส) Roche
Aluvia (อะลูเวีย) AbbVie
Kaletra (คาเลทรา) AbbVie
Norvir (นอร์เวีย) AbbVie
Prezista (พรีซิสตา) Janssen-Cilag
Inavir (อินาเวีย) GPO
Nafavir (นาฟาเวีย) GPO
Reyataz (เรยาทัซ) Bristol-Myers Squibb
Prezista (พรีซิสตา) Janssen-Cilag
Victrelis (วิกทรีลิส) MSD

บรรณานุกรม

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Protease_inhibitor_(pharmacology) [2014,Oct25]
2 http://www.youtube.com/watch?v=MK2r8J7SCSg [2014,Oct25]
3 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=saquinavir [2014,Oct25]
4 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=ATAZANAVIR [2014,Oct25]
5 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=FOSAMPRENAVIR [2014,Oct25]
6 http://www.mims.com/THAILAND/Home/GatewaySubscription/?generic=tipranavir [2014,Oct25]
7 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Victrelis/?type=brief [2014,Oct25]
8 http://www.mims.com/Thailand/drug/search/?q=DARUNAVIR [2014,Oct25]
9 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Reyataz/?type=brief [2014,Oct25]
10 http://www.webmd.com/hiv-aids/protease-inhibitors-pis-for-hiv [2014,Oct25]
11 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15735444 [2014,Oct25]
12 http://www.mims.com/Thailand/drug/info/Prezista/?type=brief [2014,Oct25]
13 http://www.uspharmacist.com/content/c/10102/?t=hiv%2Faids,hiv [2014,Oct25]
14 http://aidsinfo.nih.gov/guidelines/html/1/adult-and-adolescent-arv-guidelines/284/pi-drug-interactions [2014,Oct25]
15 http://www.mims.com/USA/drug/info/Prezista/Prezista%20Oral%20Suspension?type=full [2014,Oct25]



สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน
Frame Bottom